Socialism, made in USA

Bernie Sanders wordt omringd door aanhangers in Richmond, de hoofdstad van Virginia, een van de staten die op Super Tuesday stemmen. ©AFP

Wie stopt Bernie Sanders? Kort voor Super Tuesday, waarbij 14 staten hun stem voor de Democratische presidentsnominatie in de weegschaal gooien, lijkt de zelfverklaarde socialist steeds meer naar de koppositie op te rukken.

Een Democraat in 2020 weet waarschijnlijk nu hoe een Republikein zich voelde in 2016. Vier jaar geleden deed Donald Trump het Republikeinse establishment sidderen en beven. Nu doet Bernie Sanders dat bij de Democraten. Inhoudelijk verschillen Sanders en Trump als dag en nacht, maar de twee hebben gemeen dat ze wijzen op het gat dat gaapt tussen de Amerikaanse partijen en hun kiezers.

En zoals de Republikeinse partij in tweeën scheurde, waarna de non-Trump-vleugel langzaam afstierf, dringt Sanders een existentiële keuze op aan de Democraten, nu hij aan kop ligt in de peilingen. Kan de partij er een worden van gratis gezondheidszorg voor iedereen, scepsis over internationale handelsverdragen en een overheid die de komende tien jaar een astronomische extra 50.000 miljard dollar wil uitgeven? Dat alles onder het leiderschap van een 78-jarige senator zonder partijlidkaart die fulmineren tegen de elites als handelsmerk heeft.

Nieuwe normaal

De kans lijkt steeds groter dat het antwoord ‘het zal wel moeten’ wordt. Sanders won de meeste kiezers in de eerste drie rondes van de Democratische voorverkiezingen. In New Hampshire won hij ook de meeste gedelegeerden die deze zomer op de Democratische conventie de presidentskandidaat aanwijzen. In Iowa verloor Sanders nipt van de jonge ex-burgemeester Pete Buttigieg. In Nevada haalde hij een verpletterende meerderheid. Het ‘democratische socialisme’ waarmee Sanders zich tooit, begint langzaam het nieuwe normaal te worden.

Alle aanvallen op Sanders tonen dat de Democra­tische voorverkiezingen langzaam veranderen in een gevecht van Bernie versus de rest.

Daarmee slaat de paniek toe bij veel Democraten, die zich afvragen of Sanders wel van Trump kan winnen (volgens de meeste peilingen zit dat er dik in). Nog grotere zorgen baart de vraag of beide kamers in het Congres wel veilig zijn met Sanders als voorman. Behalve het Witte Huis veroveren hopen de Democraten hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te behouden en vijf extra zetels in de Senaat te behalen, zodat ze ook daar een meerderheid hebben. Velen betwijfelen of dat haalbaar is onder Sanders.

Zijn fans wijzen op het succes van jonge politici zoals Alexandra Ocasio Cortez en Ilhan Omar, die in 2018 hun zetel behaalden en nu voor Sanders campagne voeren. Maar zij wonnen in districten die veilig waren voor de Democraten. In november 2020 moeten de Democraten strijden om zetels waarbij dat veel minder het geval is. ‘De Democratische meerderheid in het Huis is nieuw, fragiel en hangt af van kiezers die een stuk conservatiever zijn dan de doorsnee Democraat’, waarschuwde politiek commentator David Frum in The Atlantic.

Bernie behaalde in drie staten een sterk resultaat, maar pas een fractie van het electoraat heeft een oordeel gegeven.

Tegelijk is het nog vroeg voor dagdromen - of nachtmerries - over president Sanders, zoals zijn achterban voor zich ziet als ze op bijeenkomsten ‘Bernie beats Trump’ scanderen. Bernie behaalde in drie staten een sterk resultaat, maar pas een fractie van het electoraat heeft een oordeel gegeven. Iets meer dan 163.000 kiezers hebben tot nu toe op hem gestemd. Dat heeft hem 45 gedelegeerden opgeleverd. De weg naar de meerderheid van 1.991 is dus nog lang. Dat nu al volop wordt gespeculeerd over wat een Sanders-kandidatuur zou betekenen, is typerend voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Er is zoveel honger naar een verhaal over winnaars en verliezers dat de voorspellingen ver op de cijfers vooruitlopen.

Biden

De ogen zijn nog even gericht op South Carolina, de eerste Zuidelijke staat die stemt, nu zaterdag 29 februari. Daar heeft oud-vicepresident Joe Biden een voorsprong, maar een op de drie van zijn kiezers overweegt naar een andere kandidaat te switchen, bleek uit een NBC-peiling. Sanders heeft zijn populariteit alleen maar zien groeien. Na afloop van een debat tussen de presidentskandidaten eerder deze week vond 26 procent van de kiezers dat Sanders het overtuigendste verhaal had om het tegen Trump op te nemen. Hij werd gevolgd door Biden met 21 procent. Dat zijn signalen dat South Carolina Bidens Waterloo kan worden.

Super Tuesday

Doorslaggevend wordt 3 maart, Super Tuesday. Aan het einde van die dag is 40 procent van de gedelegeerden verdeeld en is het duidelijk of een meerderheid binnen Sanders’ bereik ligt. In het andere geval stevenen de Democraten af op een ‘brokered convention’. Bij gebrek aan een kandidaat met meer dan de helft van de gedelegeerden, moet dan in meerdere rondes gestemd worden over wie het tegen Trump mag opnemen.

Erop of eronder voor Biden in South Carolina

In de Democratische presidentsrace krijgen nu zaterdag de kiezers in South Carolina het woord. Vooral voor ex-president Joe Biden staat veel op het spel. Als hij niet sterk scoort, lijkt hij zijn presidentiële ambities stilaan te mogen opbergen. Biden rekent op de steun van de grote Afro-Amerikaanse gemeenschap in South Carolina. Maar recente peilingen geven aan dat de linkse Bernie Sanders ook steeds beter in de markt ligt bij die minderheid. 

In 2016 hoopten meerdere Republikeinen dat Trump op de conventie alsnog kon worden tegengehouden. Nu gaan er stemmen op in de Democratische partij dat Sanders dan misschien aan de kant kan worden geschoven. De partijregels laten dat toe, maar het zou de Sanders-kiezer woedend maken. The New York Times interviewde bijna 100 ‘superdelegates’, partijprominenten die mogen stemmen op de Democratische conventie. Een meerderheid had grote bedenkingen bij het aanwijzen van Sanders als kandidaat.

Hoe groot het potentiële verlies is bij het opzijschuiven van Sanders wordt ook duidelijker na Super Tuesday. De twee meest bevolkte staten, Californië en Texas, houden die dag hun voorverkiezingen. Normaal stemde Californië later in het jaar, maar deze verandering is gunstig voor Sanders. Hij heeft de ‘Sunshine State’ zowat in zijn zak. Hij is er de favoriet van de niet-witte kiezers. De mensen uit de techsector behoren tot zijn gulste donoren. Net als in andere staten scharen jonge kiezers zich massaal achter hem. De voorverkiezingen bij de Democraten zijn tevens een generatiestrijd.

Texas

Opvallend is dat Sanders ook hoge ogen gooit in Texas. Zijn bezoeken aan de grote steden en een intensieve campagne lijken te renderen. Ook wordt Sanders geholpen door specifieke kiezersgroepen, zoals de latino’s. ‘Zeg het niet hardop, want heel veel mensen worden erg nerveus, maar we gaan winnen in Texas, en in november zullen we Trump hier verslaan’, zei Sanders afgelopen week in Houston.

Bernie heeft zijn koppositie kunnen bereiken zonder de traditionele steunbetuigingen van de grote kranten. Enkel een aantal kleinere kranten, vaak universiteitsbladen, hebben zich achter hem geschaard. Daaruit blijkt Sanders’ populariteit onder studenten én zijn ongemakkelijke verhouding met de media. Sanders’ achterban vindt dat de ‘mainstream’ publicaties hun held een bad press geven. Ook bij de partijprominenten scoort hij mager. Volgens de website FiveThirtyEight, die telt hoeveel invloedrijke Democraten elke kandidaat achter zich kan krijgen, staat Sanders pas op de vierde plaats, achter Joe Biden, Michael Bloomberg en Elizabeth Warren.

Vaandeldrager

Dat heeft hem niet verhinderd de presidentsrace steeds meer te domineren. De overige kandidaten worden gedwongen een positie ten opzichte van hem in te nemen. Warren presenteert zich als de meer praktisch ingestelde vaandeldrager van de progressieve agenda. ‘Ik heb dingen voor elkaar kunnen krijgen’, zei ze in een recent debat. Ze verwoordt daarmee de vrees dat Sanders zo overtuigd is van zijn eigen gelijk dat hij faalt in het coalities smeden en compromissen sluiten.

Buttigieg laat een vergelijkbaar geluid horen. In zijn speeches en spotjes werpt hij zich op als de kandidaat die ook Republikeinse kiezers kan overhalen, een groep die volgens hem wordt afgeschrikt door Sanders’ radicalisme.
Biden deed de afgelopen week een poging om Sanders weg te zetten als iemand die de partij ondermijnt. In een tv-spotje van de Biden-campagne wordt beweerd dat Sanders in 2012 de herverkiezing van Obama in de wielen wilde rijden door zichzelf verkiesbaar te stellen.

Bloomberg, de oud-burgemeester van New York die laat in de race stapte en op Super Tuesday zijn eerste echte test als kandidaat moet doorstaan, heeft het wapenbezit uitgekozen als de zwakke plek van Sanders. Zijn spotjes herinneren eraan dat hij zich in jaren 90 en 2000 verzette tegen een restrictief wapenbeleid.

Al die aanvallen op Sanders tonen dat de Democratische voorverkiezingen langzaam veranderen in een wedstrijd Bernie versus de rest. Daar is een mooie, haast onvertaalbare term voor: frontrunner scrutiny, het vergrootglas dat alleen wordt gelegd over kandidaten waarvan serieus wordt gedacht dat ze er met de overwinning vandoor kunnen gaan.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud