nieuwsanalyse

Vijf lessen na de Amerikaanse midterms

Amerikaans president Donald Trump. ©AFP

In het diep verdeelde Amerika blijft president Donald Trump een ongeëvenaarde politieke kracht. Zijn parlementaire macht vemindert na de midterms, maar hij ligt nog altijd in polepositie om over twee jaar herverkozen te raken.

Nu het gros van de stemmen geteld is, bevestigen de tussentijdse parlementsverkiezingen hoe erg de Verenigde Staten politiek en maatschappelijk verdeeld zijn, met Donald Trump als hyperpolariserende factor. De Democraten winnen dankzij Trump, zijn eigen Republikeinen ook.

Les 1: Trump verliest

Sinds zijn verkiezing in 2016 regeerde Trump met een 'trifecta'. Hij en zijn partij controleerden het Witte Huis, hadden een meerderheid in beide kamers van het parlement en versterkten hun conservatieve controle over het Hooggerechtshof met de benoeming van Neil Gorsuch en Brett Kavanaugh.

Dinsdagnacht verloor Trump echter het Huis van Afgevaardigden, waar alle 435 zetels verkozen werden. De Democraten staan er voorlopig op een nettowinst van 26 zitjes. En ze haalden zo'n 3 miljoen, of ruim 3 procentpunten, meer stemmen dan de Republikeinen. Maar Hillary Clinton weet dat je met zo'n enorme marge nationaal niet per definitie scoort.

Is de grafiek hieronder niet goed zichtbaar? Klik dan hier om hem te bekijken.

Met zijn controversiële migratiebeleid, handelsoorlogen en seksschandalen mobiliseerde Trump het Democratische verzet. Jongeren, vrouwen, sociale minderheden en de randstedelijke middenklasse kiezen steeds meer de kant van de oppositie. Exemplarisch is dat voor het eerst meer dan honderd vrouwen zouden zetelen in het Huis, voor het eerst zijn ook twee moslima's verkozen. En Colorado krijgt 's lands eerste openlijk homoseksuele gouverneur.

Tegelijk is de vraag legitiem of het Republikeinse verlies zonder Trumps campagne niet nog groter zou zijn. De voorbije maand hield hij 34 massameetings, vooral in staten die twee jaar geleden voor hem kozen. Met donkere antimigratieretoriek wist hij zijn basis - vaak ruraal, blank, mannelijk, lager opgeleid en sociaal conservatief - op te zwepen en naar de stembus te krijgen.

Midterms zijn sowieso een referendum over de president. Op George W. Bush in 2002 na, die profiteerde van de nationale eendracht na 9/11, verloor elke naoorlogse president zetels in het Huis bij zijn eerste tussentijdse parlementsverkiezingen, gemiddeld 25. Trump doet dus amper slechter dan die historische score. Ook Ronald Reagan verloor 26 zetels  in 1982. De Democraten Bill Clinton (1994) en Barack Obama (2010) kregen destijds een veel groter pak slag, met respectievelijk 54 en 63 zetels verlies in het Huis.

Les 2: Trump wint

De kracht van Trump weerspiegelde zich nog meer in de strijd om de Senaat, waar 35 van de 100 zetels op het spel stonden. De Republikeinen versterken er hun meerderheid nog. Met een nettowinst van twee, mogelijk zelfs drie zetels evenaart of verbetert Trump de beste naoorlogse midtermscores van John F. Kennedy en Bush junior.

Trump werd wel geholpen door de zetels die dit keer verkozen moesten worden. Zijn Republikeinen verdedigden maar negen zetels, de Democraten 26. Vijf daarvan bovendien in staten die in 2016 overweldigend voor Trump stemden. Zijn basis hielp Republikeinse kandidaten aan winst in North Dakota, Indiana en Missouri, en mogelijk ook in Montana.

Trumps partijgenoten deden het ook goed in de 'swing states'. In Florida werd een Democratische zetel afgesnoept. In Texas, door de demografische opmars van latino's steeds minder een rood bastion, hield Ted Cruz de opmars van de charismatische liberaal Beto O'Rourke tegen. Nevada ging wel verloren, maar de flink gehypete Democratische gouverneurskandidaten Andrew Gillum en Stacey Abrams braken niet door in Florida en Georgia. Meer dan ooit zijn de Republikeinen de partij van Trump, en dat loont electoraal.

Les 3: Trump krijgt meer tegenstand

Een Democratische meerderheid in het Huis betekent niettemin dat Trump de komende twee jaar flink aan de ketting gelegd wordt. De Democraten kunnen er zijn agenda volledig blokkeren, en via parlementaire commissies onderzoeken openen naar Trumps mogelijke fiscale malversaties als vastgoedmagnaat of eventuele belangenvermenging. Ook het onderzoek van Robert Mueller naar samenzwering met Rusland in 2016 loopt nog.

Kunnen ze ook samenwerken? Trump en de Democraten kunnen elkaar zeker vinden voor investeringen in infrastructuur, een betere gezondheidszorg of de regularisatie van illegale migrantenkinderen in ruil voor een Mexicaanse grensmuur.

Nancy Pelosi, die op haar 78ste opnieuw Speaker of the House wordt voor de Democraten. ©REUTERS

Maar de realiteit is dat de focus nu volledig verschuift naar de presidentsverkiezingen van 2020, en beide partijen er geen electoraal voordeel bij hebben hun verdeeldheid op te bergen. Omdat de Republikeinen wel nog de Senaat controleren, zal er de komende twee jaar dus amper wat gebeuren op Capitol Hill, behalve een nog hardere ideologische confrontatiepolitiek.

Les 4: Trumps tegenstand mist een gezicht

De Democraten moeten zich wel stilaan afvragen: hoe verenigd we ook zijn tegen Trump, waar zijn we dan voor? Hun focus op een betere gezondheidszorg, en vooral de bescherming van patiënten met een chronische aandoening die de Republikeinen en de verzekeraars viseren, sloeg aan tijdens de midtermcampagne. Wapencontrole ook, zij het in mindere mate. En als partij van de identitaire diversiteit put ze uit een breed spectrum potentiële kiezers.

Toch levert dat nog geen coherent verhaal op of een duidelijk alternatief voor Trump. Het is veelzeggend dat de 78-jarige Nancy Pelosi vermoedelijk weer voorzitster van het Huis wordt. Als belichaming van het partij-establishment staat ze haaks op de links-populistische koers die vooral jongere Democraten willen voeren. Maar potentieel presidentiële jonge liberalen als O'Rourke, Gillum en Abrams hebben na hun nederlaag even geen punt.

Les 5: Trump ligt in polepositie voor 2020

Trump-aanhangers tijdens een campagnerally in Indiana. ©Photo News

Zo blijft Trump het retorische en beleidsmatige ongeleid projectiel waar de VS rond draaien. Geen enkel politicus komt voorlopig in de buurt van zijn mobilisatiekracht, in positieve dan wel negatieve zin. De tweezijdige resultaten van dinsdagnacht onderstrepen dan ook dat hij voorlopig op kop blijft om in 2020 een tweede ambt binnen te halen.

Met zijn antimigratiecampagne van de voorbije weken bouwde hij alvast een sterk platform voor die herverkiezing. Een groot deel van de bevolking spuwt hem er nog meer voor uit, maar Trump lijkt allang niet meer geïnteresseerd in de centrumstem. Belangrijker is zijn achterban van 'vergeten mannen en vrouwen' bij zich te houden, en die zijn hem dinsdagnacht duidelijk niet vergeten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content