nieuwsanalyse

VS en Rusland stapelen conflicten op

©AFP

Van Syrië over Salisbury tot het internet: de Verenigde Staten en Rusland clashen militair, diplomatiek en economisch steeds harder met elkaar. ‘We kunnen een oorlog niet uitsluiten.’

Eind vorig jaar publiceerde het Witte Huis zijn nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie. ‘De Verenigde Staten zullen antwoorden op de toenemende politieke, economische en militaire rivaliteit in de wereld. China en Rusland dagen de Amerikaanse macht, invloed en belangen uit’, stond er onomwonden te lezen. De Amerikaanse minister van Defensie Jim Mattis ging daar in januari op door, toen hij zijn militaire strategie voor 2018 voorstelde. ‘Voor het eerst sinds 9/11 is niet langer terreur maar de great power competition onze primaire focus.’ De gevolgen doen sindsdien de wereld steeds harder trillen.

Met China stuurt president Donald Trump aan op een handelsoorlog, waarbij het opbod van wederzijdse miljardensancties de jongste weken escaleerde. Met Rusland oogt de relatie stilaan uiterst ontvlambaar. ‘Rusland blijft zich agressief gedragen, na jaren van lakse respons’, zei Mike Pompeo, de CIA-baas die door Trump is voorgesteld als nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, donderdag in een parlementaire hoorzitting. ‘Dat is nu voorbij.’

1 Militair conflict in Syrië

Dat werd deze week wel heel duidelijk op de labyrintische Syrische slagvelden. De VS steunen er al jaren Koerdische en Arabische rebellen in de strijd tegen Islamitische Staat, terwijl Rusland enorm geïnvesteerd heeft in de verdediging van dictator Bashar al-Assad. Die aparte doelen dreigen nu voor het eerst tot een rechtstreeks conflict te leiden.

Na Assads vermoedelijke gifgasaanval op de opstandige enclave Douma vorige zaterdag kondigde Trump een militaire vergelding aan. Hoewel zijn tweets - ‘Get ready Russia’ - uiterst combattief klonken, leek Trump toch vooral de Russen te waarschuwen voorlopig uit de buurt van hun Syrische bondgenoten te blijven. 

‘We kunnen een oorlog niet uitsluiten’, liet Vassili Nebenzia, de Russische ambassadeur bij de Verenigde Naties, donderdagnacht omineus optekenen. Dat vooruitzicht lijkt ook in het Witte Huis stilaan tot enige terughoudendheid te leiden. ‘We proberen de moord op onschuldige burgers te stoppen’, zei Mattis donderdag met een verwijzing naar de recentste gifgasaanval. ‘Maar op een strategisch niveau gaat het erom te vermijden dat dit oncontroleerbaar escaleert.

2 Diplomatiek conflict om zaak-Skripal

Een kantelpunt was zeker de aanslag met zenuwgif, begin maart, op de Russische ex-spion Sergej Skripal en zijn dochter in het Engelse stadje Salisbury. Alles wijst erop dat Moskou verantwoordelijk was, waarop de Britse premier Theresa May strafmaatregelen eiste. 29 landen en de NAVO verplichtten samen 156 Russische diplomaten huiswaarts te keren, waarna Moskou gelijkaardige tegensancties uitvaardigde.

Ook hier ging geen enkele Britse bondgenoot zo ver als de VS. 60 Russische diplomaten werden het land uitgezet, en het Russische consulaat in Seattle ging dicht. Rusland stuurde op zijn beurt 60 Amerikaanse diplomaten weg en gelastte de sluiting van het Amerikaanse consulaat in Sint-Petersburg. Het zijn maatregelen die zelfs in volle Koude Oorlog ongezien waren.

3 Economisch conflict na cyberagressie

‘We kunnen een oorlog niet uitsluiten.’
Vassili Nebenzia
Russisch ambassadeur bij de VN

Vorige week vrijdag gingen de VS nog verder, door economische sancties af te kondigen tegen Poetins directe entourage. Zeven oligarchen, onder wie Oleg Deripaska en Viktor Vekselberg, hun bedrijven en 17 regeringsleden zien hun Amerikaanse activa bevroren worden. Amerikanen, maar ook buitenlanders die nog zaken met hen doen, worden eveneens bestraft. 

Zo wordt Rusland misschien nog wel het hardst getroffen. Eerdere sancties, nadat Poetin de Krim en Oost-Oekraïne was binnengevallen, deden samen met de lage olie- en gasprijzen de Russische economie al wankelen. De nieuwe sanctiegolf deed deze week de beurs van Moskou 10 procent kelderen, de roebel 6 procent in waarde zakken en Russische obligaties crashen.

4 Ruslandgate

De bittere ironie wil dat deze escalatie van vijandelijkheden plaatsvindt onder een Amerikaans president van wie nog steeds onduidelijk is hoeveel Russische hulp hij kreeg om verkozen te raken. Zeker is dat Russische hackers destijds e-mails van Trumps tegenstandster Hillary Clinton publiek maakten, en fake news verspreidden om Trump te promoten. Speciaal aanklager Robert Mueller onderzoekt nog of zijn entourage daarbij ook samenzweerde met Moskou.

Zijn gewezen nationaal veiligheidsadviseur Michael Flynn, campagnedirecteur Paul Manafort en buitenlandexpert George Papadopoulos zijn alvast aangeklaagd voor onoorbare Russische contacten. Het gerecht viel deze week ook binnen bij zijn advocaat Michael Cohen, terwijl zoon Donald junior en schoonzoon Jared Kushner in het vizier blijven lopen. ‘Een heksenjacht’, herhaalt Trump keer op keer. Bewijst hij met zijn verharde Ruslandbeleid zijn gelijk? Of is hij ingehaald door de realiteit en beseft hij nu dat de lof voor Poetin, die Trump tot voor kort bleef rondbazuinen, echt wel onoorbaar is?

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content