Logo
Tijd Connect biedt bedrijven, organisaties en overheden toegang tot het netwerk van De Tijd. De betrokken partner is verantwoordelijk voor de inhoud.

'Technologie moet niet zichtbaar zijn, ze moet vooral werken'

©Marco Mertens

Betalen we binnenkort alleen nog met onze smartphone? Verdwijnt cash uit onze portefeuille? En hoe zichtbaar zijn betalingen in de toekomst? Thierry Huque (CTO van Bancontact Payconiq Company) en Peter Vander Auwera (fintech-expert bij innovatieplatform nexxworks) buigen zich samen met Leo Van Hove (hoogleraar monetaire economie aan de VUB) en Nicolas van Zeebroeck (hoogleraar digitale economie en strategie aan ULB-Solvay) over de toekomst van ons betaalverkeer.

Nieuwe technologie maakt heel wat innovatie mogelijk op de betaalmarkt. Maar wie bepaalt volgens jullie de toekomst: de technologie of de consument?

Leo Van Hove: ‘Ik verwacht niet dat nieuwe technologie de toon zal zetten. Er gaapt vandaag al een behoorlijk diepe kloof tussen wat technisch kan en wat de consument aanvaardt. Het is vooral wachten op de consument en de handelaar.’

Thierry Huque: ‘Het vraagt tijd om nieuwe oplossingen in de markt te zetten en die breed aanvaard te krijgen. Veertig jaar geleden was dat al zo met de Bancontact-kaart, die iedereen vandaag haast blind gebruikt. Die adoptie is voor een stuk te wijten aan hoe de betaalmarkt evolueert, maar we hebben ook veel gecommuniceerd over onze technologie met de consument. Betalen gaat over geld. U begrijpt dat mensen dat graag met het volste vertrouwen doen. We hebben al die jaren uitgelegd dat ze daarvoor bij ons aan het juiste adres zijn.’

Leo Van Hove: ‘Ik zie daar een belangrijke opdracht weggelegd voor onze banken of andere spelers in het betaallandschap. Ze onderschatten die taak systematisch. Herinner u Proton van een aantal jaar geleden. Heel wat consumenten waren niet of onvoldoende mee in dat verhaal.’

Nicolas van Zeebroeck: ‘Ik verwacht dat de consument zodra hij overtuigd raakt van het gebruiksgemak van betaalapps - bijvoorbeeld dankzij Payconiq by Bancontact - sneller de stap zal zetten naar andere apps. Vandaag blijkt de overstap van een handig betaalmiddel als de bankkaart naar een smartphone voor heel wat consumenten te hoog gegrepen.’

Peter Vander Auwera, fintech-expert bij innovatieplatform nexxworks: 'De handelaar heeft de stap naar nieuwe betaalapps gezet, maar de consument beseft het niet altijd.' ©Marco Mertens

Versnippert het betaallandschap niet te fel? Nieuwe betaalapps schieten als paddenstoelen uit de grond.

Nicolas van Zeebroeck: ‘De betaalmarkt is vandaag erg gefragmenteerd, maar dat is niet onlogisch. We zitten volop in een innovatiefase. Maar op langere termijn is die versnippering niet houdbaar. Dan zal het schaaleffect spelen en zullen een handvol oplossingen overleven. Daarbij wordt gebruiksgemak dé doorslaggevende factor.’

Thierry Huque: ‘De sleutel ligt ook bij de handelaars. Zij moeten de consument begeleiden. Elke nieuwe betaalmethode heeft vaak een eigen procedure. Als de handelaar die zelf niet goed beheerst of niet goed uitlegt aan de consument, zal het grote publiek moeizamer de stap zetten naar die nieuwe technologie.’

Hoe belangrijk is vandaag de branding van een nieuwe betaalapp of -technologie?

Peter Vander Auwera: ‘Voor mij is het maar de vraag of die branding belangrijk zal blijven voor betalingen. Kijk naar giganten als Alibaba of Tencent in China. Bij hen gaat het niet over het mogelijk maken van betalingen, maar over het faciliteren van een aankoop. De betaling is daar slechts een logisch gevolg van. Ik zie op de betaalmarkt nieuwe spelers opduiken, waarbij de betaling naar de achterkamer verdwijnt. Met dank aan de technologie, die zo’n betaling heel snel en amper zichtbaar maakt. Branding blijft belangrijk voor de handelaar, maar veel minder voor de consument.’

Leo Van Hove: ‘Daar ben ik het volledig mee eens. Handelaars gaan liever in zee met spelers die hun strepen al verdiend hebben. Voor de consument wordt een betaling steeds minder zichtbaar. Hij ligt niet wakker van wat er precies onder de motorkap gebeurt bij een aankoop.’

Thierry Huque: ‘De consument wil in de eerste plaats vlot en probleemloos betalen. Dat is een van de elementen die van winkelen een aangename ervaring maakt. Bancontact Payconiq Company maakt dat mee mogelijk door de nieuwste betaaltechnologie te introduceren. Die hoeven niet zichtbaar te zijn voor de consument, maar ze moeten wel hun werk doen. En daar hebben wij een streepje voor. We zijn zowel bij consumenten als bij handelaars al jarenlang een vaste waarde in betaalverkeer.’

Thierry Huque, CTO Bancontact Payconiq Company: 'De consument wil in de eerste plaats vlot en probleemloos kunnen betalen. Bancontact Payconiq Company maakt dat mee mogelijk door de nieuwste betaaltechnologie te introduceren.' ©Marco Mertens

Zien jullie het verwachtingspatroon van de consument rond mobiele betalingen de komende jaren veranderen?

Peter Vander Auwera: ‘Van een betalingstransactie evolueren we steeds meer naar een handelstransactie. Daar komen nieuwe identificatiemethodes bij kijken, zoals bijvoorbeeld gezichtsherkenning. Die methodes kunnen het verwachtingspatroon van consumenten veranderen. Betalen gaat niet alleen meer over veiligheid, maar ook over het gebruik van persoonlijke data. Wie krijgt toegang tot die data? Wat met artificiële intelligentie? Het spanningsveld tussen het gebruik van technologie en de meer menselijke aspecten van zo’n transactie zal groter worden.’

Leo Van Hove: ‘Het goede nieuws is dat je met data extra dienstverlening kan aanbieden. Kijk maar naar de homebankingtoepassingen waarmee je moeiteloos al je uitgaven in kaart brengt, netjes uitgetekend in een taartdiagram. Ook in de retail zie ik wel wat nieuwe mogelijkheden ontstaan.’

Thierry Huque: ‘Voor ons is dataverwerking essentieel om het gebruiksgemak voor onze klanten te optimaliseren. We bieden hen steeds meer technologische innovaties aan. Want ook al worden betalingen onzichtbaar, de consument en de handelaar verkiezen nog altijd een technologie die ze vertrouwen en een partner die hen transparant informeert over de technologie die ze gebruiken.’

Ondanks al die technologische mogelijkheden, verloopt de omschakeling naar mobiel betalen eerder traag.

Leo Van Hove: ‘Dat lijkt me vooral de macht der gewoonte. Een mens heeft heel sterke triggers nodig om over te schakelen naar een alternatief.’

Peter Vander Auwera: ‘Ik zie vooral te weinig bewustmaking. Veel klanten weten niet dat ze bij de bakker of de slager betaalapps kunnen gebruiken. Terwijl het zelfs in de kleinste winkel vaak kan. De handelaar heeft de stap gezet, maar de consument beseft het niet altijd.’

Nicolas van Zeebroeck: ‘Ik denk dat het gemak van de klassieke betaalkaart ons wat lui gemaakt heeft. Kijk naar zuiderse landen zoals Spanje of Italië. Jarenlang was cash er alomtegenwoordig. De betaalkaart was er veel minder prominent aanwezig dan in België. Vandaag zie je uitgerekend daar het gebruik van betaalapps pijlsnel de hoogte ingaan, wellicht omdat ze minder aan die betaalkaart verslingerd waren.’

Thierry Huque: ‘We zien ook een generatiekloof de kop opsteken. Jongeren schakelen veel sneller over naar een betaalapp. Dat is niet onlogisch. Zij leven met hun telefoon in de hand.’

Leo Van Hove, hoogleraar monetaire economie aan de VUB: 'Voor de consument wordt een betaling steeds minder zichtbaar. Hij ligt niet wakker van wat er precies onder de motorkap gebeurt bij een aankoop.' ©Marco Mertens

Het blijft een vreemd verhaal. 90 procent van de Belgen verkiest digitale betaaloplossingen en toch blijft 60 procent cash betalen, blijkt uit een Febelfin-studie. Vanwaar die spreidstand?

Leo Van Hove: ‘Eerdere studies wijzen in dezelfde richting. Met cashbetalingen zitten we in de Europese middenmoot. Vooral ten opzichte van de Scandinavische landen lopen we stevig achter wat kaartbetalingen betreft. Een deel van de verklaring ligt ongetwijfeld bij de te beperkte aanvaarding van niet-cash betalingen door handelaars.’

Thierry Huque: ‘Zelfs als een beperkt aantal handelaars geen kaartbetalingen aanvaardt, blijft de consument verplicht om met cash op zak rond te lopen. En wie cash in zijn portefeuille heeft, blijft dat geld uitgeven. Onze Payconiq-betaaloplossing wordt al in 50.000 handelszaken gebruikt en treedt op de voorgrond als een handiger  alternatief voor cash. Toch moeten we de consument aanmoedigen om niet langer automatisch de vertrouwde portefeuille boven te halen en over te schakelen op mobiele betaalsystemen.’

Hoe trekken we de consument over de streep om nieuwe technologie steviger te omarmen?

Leo Van Hove: ‘We hebben in België nood aan meer visie en aan een welomlijnde strategie. Nederland is een goed voorbeeld. Daar liggen concrete plannen op tafel en vindt er tussen alle grote spelers regelmatig overleg plaats over de toekomst van het betalingsverkeer. De Nederlandse Bank trekt resoluut mee aan de kar. In België blijft de Nationale Bank opvallend afwezig in dit debat. Onderzoek toont dat campagnes in Nederland, bijvoorbeeld om het pinnen te promoten, effect hebben gehad.’

‘In de Scandinavische landen werd volop ingespeeld op het prijsargument. Cash is veruit het duurste betaalmiddel. Waarom zouden handelaars dan ook niet meer betalen als ze cash inleveren bij de bank? Zo is er een nieuwe dynamiek ontstaan bij de handelaars en de klanten zijn daarin meegegaan. Vandaag wordt cash in die landen haast gemarginaliseerd. Ik denk dat de overheid ruimte moet geven aan handelaars die liever geen cash meer aanvaarden. Het tegenargument is dan dat we zo sociale uitsluiting in de hand werken. Dat is behoorlijk belachelijk. Duw consumenten liever vooruit en zorg er als overheid voor dat iedereen over een bankkaart kan beschikken.’

Thierry Huque: ‘Ons land heeft gewoonweg een heel andere dynamiek: vrijheid blijheid is hier de leidraad. Het is niet de regering die de lijnen zal uitzetten, zoals dat in Frankrijk wél gebeurd is. De aanvaarding van nieuwe technologie gebeurt hier een stuk spontaner. Je kan overigens ook niet stellen dat onze banken de voorbije jaren niets hebben gedaan. Ze hebben bijvoorbeeld mee de schouders gezet onder Bancontact en Payconiq. Tegelijk moeten we ook realistisch zijn. In de meeste Europese landen zal cash voortbestaan, naast een aantal andere, nieuwe oplossingen.’

Nicolas van Zeebroeck, hoogleraar digitale strategie Solvay Brussels School & ULB: 'De betaalmarkt is vandaag erg gefragmenteerd, maar dat is niet onlogisch. We zitten volop in een innovatiefase.' ©Marco Mertens

Slotvraag: wat met de impact op de betaalmarkt van de grote jongens uit Silicon Valley?

Peter Vander Auwera: ‘De toegang tot de identiteit en de persoonsgegevens zal steeds meer centraal komen te staan. Wie over die data beschikt, kan in de toekomst meer diensten aanbieden aan de consument. Het accent verschuift vanuit de pure betalingstransactie naar al die extra diensten. Tegelijk zien we dat betalingen vaker worden ingebakken in messaging-systemen, zoals Facebook Messenger of Whatsapp. Ik zou de impact van die bigtechspelers niet onderschatten.’

Nicolas van Zeebroeck: ‘We mogen Apple, Google of Facebook niet over eenzelfde kam scheren. Apple beschikt over gigantisch veel data, dat klopt, maar heeft maar een marktaandeel van zowat 20 procent in de smartphonemarkt. Google bereikt met zijn besturingssysteem Android 80 procent van de markt, en heeft potentieel een veel grotere impact. Dankzij hun schaalgrootte kunnen die bedrijven op termijn vooral de grenzen doen vervagen, bijvoorbeeld tussen onlineaankopen, communicatietoepassingen en betaalsystemen.’

‘Dat zien we vandaag al in China, waar een toepassing als WeChat verveld is van een pure communicatieapp naar een app waarmee je alles kan. Je bestelt er een taxi mee, je reserveert een restaurant, maar je voert er net zo goed mobiele betalingen mee uit.’

Thierry Huque: ‘Het blijft voorlopig vooral gissen naar de exacte strategie van die bedrijven. Maar het gebruik van de immense hoeveelheid data waarover ze beschikken moet wel sociaal aanvaardbaar zijn.’

Logo
Tijd Connect biedt bedrijven, organisaties en overheden toegang tot het netwerk van De Tijd. De betrokken partner is verantwoordelijk voor de inhoud.