Logo
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.

Waterschaarste creëert kansen voor ondernemers

Intelligente groendaken houden het water langer vast in periodes van droogte. ©Vincent Wolfs

In Kaapstad is na drie jaar aanhoudende droogte het water zo goed als op. En ook in eigen land wordt de impact van de klimaatverandering op onze watervoorziening almaar duidelijker. Duurzaam waterbeheer is onvermijdelijk geworden.

Ook in België voelen we de klimaatverandering. ‘Enerzijds worden de droge periodes nog droger en langer’, weet Patrick Willems, hoogleraar Waterbouwkunde aan de KU Leuven. ‘Anderzijds worden de regenperiodes intenser. Dat is een gevolg van meer waterdamp in de lucht: die versterkt de hydrologische cyclus. We krijgen dus meer en meer te maken met extremen, zowel qua duur als qua hevigheid.’

De gevolgen zijn niet min, meent professor Willems: ‘Overstromingen en andere vormen van wateroverlast zullen vaker de kop opsteken. Die worden nog eens in de hand gewerkt door de stedelijke urbanisatie. Vroeger was amper 5 procent van Vlaanderen en Brussel verhard, vandaag bedekt beton er 14,5 procent van de oppervlakte. Dat werkt onze kwetsbaarheid voor de klimaatverandering in de hand. Want hoe meer verharding, hoe minder infiltratie van regenwater en hoe sneller de afstroming.’

Door de meer intense neerslagpieken en de langere droge periodes komt onze watervoorziening in het gedrang.

Patrick Willems
hoogleraar waterbouwkunde KU Leuven

De klimaatverandering heeft weinig invloed op de hoeveelheid neerslag op jaarbasis: die blijft nagenoeg status-quo. Maar de regen wordt minder gelijk verdeeld. ‘Door de meer intense neerslagpieken en de langere droge periodes komt onze watervoorziening in het gedrang’, zegt Willems. ‘In Vlaanderen is er - door de hoge bevolkingsdichtheid - vandaag al te weinig zoet water: 1.500 kubieke meter per inwoner per jaar. Dat is erg weinig naar internationale normen. Zuiderse landen als Spanje en Portugal scoren veel beter.’

Groendaken

Om de maatschappij en zichzelf te beschermen tegen de klimaatverandering, moeten bedrijven volgens professor Willems meer inzetten op technologische oplossingen. ‘We zullen meer en meer geconfronteerd worden met droogte’, voorspelt hij. ‘Ondernemers en overheden moeten beseffen dat het vijf voor twaalf is. Proactieve maatregelen, zoals water stockeren tijdens natte periodes, zijn een absolute must geworden. De overheid moet zulke oplossingen aanmoedigen en subsidiëren.’

Patrick Willems, KU Leuven ©doc

‘Voor zulke waterbeheerssystemen heb je ook een intelligente sturing nodig. Een installatie die water opslaat in regenperiodes, kan bijvoorbeeld rekening houden met de weersvoorspellingen. Gekoppelde regelsystemen en sensoren kunnen de bekkens dan vullen en ledigen op een slimme manier. Zulke technieken kunnen zelfs toegepast worden op kleine schaal. Wij experimenteren bijvoorbeeld met groendaken die intelligent aangestuurd worden.’

Patrick Willems pleit ook voor het juiste water voor het juiste gebruik. ‘Voor heel wat toepassingen kan gezuiverd afvalwater of hemelwater ingezet worden in plaats van drinkwater’, zegt hij. ‘Vaak is het makkelijker en goedkoper om grondwater op te pompen, maar de uiteindelijke maatschappelijke kosten zijn veel hoger.’

Ter illustratie: in Zuid-West-Vlaanderen wordt nog veel water uit de grond gehaald voor bijvoorbeeld de voedingsindustrie, textiel en landbouw. Het grondwaterniveau is daar meer dan 100 meter gedaald ten opzichte van de natuurlijke toestand.

Hergebruik is dus essentieel. Aquafin verkoopt vandaag al gezuiverd afvalwater aan de industrie en de landbouw. De meer dan 300 rioolwaterzuiveringsinstallaties behandelen jaarlijks bijna 1 miljard kubieke meter huishoudelijk afvalwater. Industriële spelers gebruiken dat als koel- of proceswater, ruimfirma’s reinigen er hun tankwagens mee en landbouwers bevloeien er hun akkers mee. Zelfs een doorgedreven zuivering tot drinkwater is perfect mogelijk. Maar bedrijven kunnen ook zelf hun afvalwater of regenwater opvangen en zuiveren. Heel wat universiteiten zetten in op deze technologie.

Proactieve maatregelen, zoals water stockeren tijdens natte periodes, zijn een absolute must geworden. De overheid moet dat aanmoedigen en subsidiëren.

Patrick Willems
hoogleraar waterbouwkunde KU Leuven

Patrick Willems: ‘De KU Leuven voert experimenten uit waarbij opgevangen hemelwater op daken gezuiverd wordt tot drinkbaar water. Zoiets kan ook op wijkniveau of in een bedrijvenpark. We onderzoeken hoe we dit systeem op termijn kunnen commercialiseren. Gespecialiseerde bedrijven kunnen het verder ontwikkelen, liefst met steun van de overheid.’

Scenario Kaapstad

Maar hoeveel kosten al deze inspanningen een ondernemer? Wat is zijn return on investment? Volgens Willems moeten bedrijven verder kijken dan het financiële rendement of verlies. ‘Je moet vooral rekening houden met de maatschappelijke kosten als je niets doet’, stelt hij. ‘Dat gebeurt vandaag nog veel te weinig. De overheid zou ondernemingen hiertoe moeten aanzetten. Helaas lijken langetermijnplanningen voor veel politici geen prioriteit.’

‘Hier zijn veel partijen bij betrokken, en dat maakt het er niet eenvoudiger op. Het is niet vanzelfsprekend om alle actoren - landbouwers, industrie, ruimtelijke planners, waterbeheerders, … - rond de tafel te krijgen en tot een vergelijk te komen. Toch ziet de overheid stilaan de ernst van de situatie in. Sinds vorig voorjaar beseft ze dat er nood is aan proactieve maatregelen. Een doemscenario zoals in Kaapstad, waar de lokale overheid veel te laat gereageerd heeft, moeten we absoluut vermijden.’

Willems ziet de waterproblematiek ook als een opportuniteit voor Belgische ondernemers. ‘Kijk naar de manier waarop onze noorderburen zich door de jaren heen gespecialiseerd hebben in kustbescherming’, illustreert hij. ‘Intussen weet iedereen dat zij daar experts in zijn. Hun knowhow wordt wereldwijd gevraagd. Belgische bedrijven kunnen zich specialiseren in waterbeheersing en hun ontwikkelingen en expertise exporteren naar andere landen. Want duurzaam waterbeheer vraagt een wereldwijde aanpak.’

Lees verder
Logo
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie