sabato

Frans modehuis brengt designer Pierre Paulin weer tot leven

Pierre Paulin in de jaren '70, toen hij nog niet alleen zijn modulaire levenswerk voor Herman Miller bijeenschetste, maar ook een iglo in Georges Pompidous woonkamer zette. ©Archives Pierre Paulin

Pierre Paulin zette een iglo in de woonkamer van Georges Pompidou. Zijn meubelen staan in het MoMa, het Louvre en zelfs in de Star Trek Enterprise. Een nooit eerder gerealiseerd project van een van Frankrijks grootste designers wordt nu uitgebracht door Louis Vuitton.

'Marginaal.' 'Een manusje-van-alles.' 'Een inbreker in de designwereld.' Zo omschreef Pierre Paulin (1927-2009) zichzelf. Nochtans staan de in het oog springende fauteuils van de Franse topontwerper niet alleen in het collectieve geheugen gegrift, maar ook in internationale musea en zelfs in de decors van enkele Bondfilms. 'Maar zichzelf in de picture zetten deed Pierre niet graag', zegt zijn weduwe Maïa, die er ondertussen zelf haar missie van heeft gemaakt. Daarom stond ze een maand terug in Miami tussen de achttien ontwerpen die haar man in 1972 bedacht voor de Amerikaanse kantoormeubelmaker Herman Miller, maar die nooit werden gerealiseerd.

Tot nu. Tweeënveertig jaar nadat Paulins plannen in de lade belandden, besloot het Franse modehuis Louis Vuitton de meubels tóch uit te brengen en te exposeren op Design Basel Miami, een van de drukst bezochte designbeurzen ter wereld.

'Schoenen verboden', was te horen bij het betreden van de stand. Reden van die voorzichtigheid: het beige tapijt van wel 10 centimeter dik waarop Paulins meubelen werden getoond. Gevolg: mannen in chique pakken maar op kousenvoeten. En vrouwen in kokerrok en op met veiligheidshoesjes ingepakte pumps, zoals je ze ziet in voedingsbedrijven.

Paulins befaamde ligzetel, de Tapis-Siege, werd door Louis Vuitton heruitgegeven voor de expo 'Playing with Shapes' op Design Miami. ©RV

Economisch zware tijden

Dat Paulin in de jaren zeventig met de ontwerpen van zijn modulaire zetels en kasten aanklopte bij Herman Miller hoeft niet te verwonderen. Het Amerikaanse bedrijf was de eerste producent van de beroemde Lounge Chair en Ottoman van Ray en Charles Eames, dé grote voorbeelden van de Franse designer.

'Bovendien was Pierre in de ban van de modulaire kasten en meubels die Miller uitbracht voor ziekenhuizen en kantoren. Hij vond dat die flexibiliteit ook moest kunnen in gewone huizen.'

Pierrre Paulin op een van zijn trips door de VS om zijn project voor te stellen aan Herman Miller.

Dus stapte Paulin aan het eind van de jaren zestig naar Bob Blaich, behalve een goede kennis ook de creatief directeur bij Miller. Of ze niet geïnteresseerd waren in een modulaire meubelcollectie? Miller ging akkoord. 'Pierre vond dat een ruimte moest kunnen mee-evolueren met haar bewoners', aldus Maïa Paulin. 'Hij vond de klassieke indeling van gewone huizen - een salon, eetzaal en slaapkamer - te beperkend. Mijn man vond dat je in je huis vrijer moest kunnen omgaan met de indeling van de ruimte, door bijvoorbeeld met modulaire kasten in plaats van vaste wanden te werken.'

Maar toen kwam de oliecrisis van begin jaren zeventig. Miller besliste zich in die economisch zware tijden op kantoormeubelen en enkele klassiekers te focussen. Paulins project belandde in de kast en werd nooit uitgevoerd. 'Een zware teleurstelling voor Pierre', aldus Maïa. 'Hij had er zijn hart en ziel in gestoken.'

Nicolas Ghesquière is fan

Net zoals haar man toentertijd met zijn idee bij Miller aanklopte, stapte Maïa Paulin meer dan veertig jaar later naar Louis Vuitton. Vorig jaar ontfermde het Franse modehuis zich al over Charlotte Perriands nooit gerealiseerde ontwerp voor een zomerhuis uit 1934, dat Louis Vuitton voor Art Basel Miami liet bouwen. 'Met dat idee in het achterhoofd hebben we CEO Michael Burke gecontacteerd', aldus Maïa Paulin. Dat Nicolas Ghesquière, creatief directeur van het merk, een grote fan is van Paulins meubelen, was natuurlijk mooi meegenomen. 'Een halfuur later waren we al aan het werk.'

De collectie die in Miami te zien was - allemaal pièces uniques die ter plekke werden verkocht - luidt het begin in van wat een Pierre Paulin-jaar moet worden. Louis Vuitton overweegt een 'very limited edition' uit te brengen van de meubelstukken die in Miami te zien waren. ©RV

Samen met het creatief team beslisten Maïa en haar zoon Benjamin Paulin over de verschillende meubelstukken, achttien in totaal. Behalve enkele bibliotheken en boekenkasten/scheidingswanden werd besloten om ook twee sofa's te maken, een koffietafeltje, enkele armstoelen en een brede ligzetel. Paulins befaamde Tapis-Siège - een tapijt dat je kan ombouwen tot een zetel - mocht evenmin ontbreken, net zoals een tafel waaraan de stoelen zijn vastgeklikt.

Samen met een creatief team beslisten Maïa en haar zoon Benjamin Paulin over de verschillende meubelstukken, achttien in totaal. Behalve enkele bibliotheken en boekenkasten/scheidingswanden werd besloten om ook twee sofa's te maken, een koffietafeltje, enkele armstoelen en een brede ligzetel. ©RV

De poef, die qua vorm wat doet denken aan een pruilmondje, kreeg een rode bekleding. De andere meubels in Miami werden evenwel in donkerblauw, mauve, houtkleur, wit en beige uitgevoerd. 'Met deze collectie wilden we een modern publiek aanspreken', zegt Maïa Paulin. 'Daarom hebben we de kleuren zacht gehouden.'

Strakke badpakken

Nochtans waren het niet meteen zachte kleuren waarmee Paulin beroemd werd. Voor zijn poefzetels baseerde de Franse ontwerper zich op het beeld van vrouwen in strakke badpakken. De vrouwelijke rondingen in jerseystof inspireerden hem om de harde, stalen buisstructuur van zijn stoelen te bekleden met een schuimlaag en een jerseybekleding in felgroen, knaloranje of andere snoepkleurtjes. De 'Mushroom', 'Tongue' en 'Ribbon Chair' maakten niet alleen Paulin, maar ook de Nederlandse meubelproducent Artifort wereldberoemd.

Enkele van Paulins bekendste wapenfeiten. Van de Ribbon Chair uit '66 (onder meer te spotten in de James bondfilm 'Diamonds are Forever') linksboven tot de rode ligzetel Déclive, recent heruitgebracht voor de boetiek van modeontwerper Azzedine Alaïa in Parijs. ©Archives Pierre Paulin / photo Benjamin Chelly

Dat uitgerekend zijn meest sculpturale zetels Paulins bestsellers werden, was een opsteker voor hem. Eigenlijk droomde hij ervan beeldhouwer te worden, tot hij tijdens het steenkappen een armzenuw doorsneed en zich noodgedwongen tot 'decorateur' moest omscholen. Paulin kwam terecht bij de Union des Artistes Modernes, waar ook topontwerpers zoals Charlotte Perriand en Le Corbusier lid van waren.

Voor zijn poefzetels baseerde de Franse ontwerper zich op het beeld van vrouwen in strakke badpakken. ©Benjamin Chelly / Albin Michel

Vanaf 1975 zou Paulin met zijn eigen bedrijf ADSA+Partners vooral industriële objecten tekenen, onder meer voor Calor en Tefal. 'Pierre heeft alles ontworpen', aldus Maïa Paulin. Hij bedacht verpakkingen voor Christian Dior, bewegwijzering voor het Musée d'Orsay en telefoons voor Ericsson. 'Hij kon alles: auto's, strijkijzers tot zelfs wc-brillen. Tegelijk tekende hij de passagiersruimten voor Air France of het Franse paviljoen voor de wereldtentoonstelling van 1970 in Osaka.'

Paulins Tongue chair uit 1967, een knappe samenvatting van zijn werk uit de jaren '60: iconische vormen in nylon jerseystof van felle snoepkleurtjes zonder zichtbare structuur. ©RV

Zelfs het Elysée bleek voor Paulin geen te grote uitdaging: zo mocht hij voor Georges Pompidou en François Mitterrand de presidentiële vertrekken inrichten. Het was bij de kunstminnende Pompidou, begin jaren zeventig, dat Paulin zich volledig kon laten gaan: hij plantte er niet alleen een iglo neer, maar ook een rookkamer met wanden van kussens, een futuristische luchter en een bibliotheek uit U-vormige elementen, die ook als tussenschot kon dienstdoen.

Betwiste Schepper

De collectie die in Miami te zien was - allemaal pièces uniques die ter plekke werden verkocht - luidt het begin in van wat een Pierre Paulin-jaar moet worden. Louis Vuitton overweegt een 'very limited edition' uit te brengen van de meubelstukken die in Miami te zien waren. Intussen is er ook een monografie uit over Paulins werk. En de jongste maanden dook zijn weduwe samen met de conservator van het Centre Pompidou in de archieven voor een grootse retrospectieve tentoonstelling, gepland in oktober 2015.

Ze ontdekt nog altijd nieuwe dingen, zegt Maïa Paulin. Nieuwe schetsen en kladtekeningen, maar ook nieuwe zaken over haar man zelf. 'Hoe perfectionistisch hij was', zegt ze met zachte stem. 'Voor hem was nooit iets af. Het verbaast me al die jaren nog wat voor een grand créateur hij was.'

Ze lacht nauwelijks hoorbaar en vervolgt: 'Nochtans zei Pierre altijd: "Een schepper bestaat niet. Er is al één Grote Schepper en zelfs diens bestaan wordt betwist. Je ziet, hij was geen man van veel woorden. Voor hem moesten de meubels spreken. Hij plaatste zich niet graag in de spotlights.'

Pierre Paulin in de jaren '70, toen hij nog niet alleen zijn modulaire levenswerk voor Herman Miller bijeenschetste, maar ook een iglo in Georges Pompidous woonkamer zette. ©Archives Pierre Paulin

'Dat zijn naam vandaag wél in de spotlights staat, zou hem wel plezieren', aldus Maïa Paulin. 'De tijden zijn veranderd: we willen vandaag meer de mens achter een oeuvre kennen. Dat was ook al het geval toen in 2005 Habitat twee van zijn ontwerpen opnieuw uitbracht en hij op z'n 80ste een tweede carrière begon. Toen al genoot hij van die nieuwe, onverwachte erkenning.'

Het boek 'Pierre Paulin' is uit bij Editions Albin Michel.
De grootse Pierre Paulin-retrospectieve in het Centre Pompidou loopt vanaf 25 oktober 2015.

Lees verder

Advertentie
Advertentie