Vraag naar butlers groeit

Butlers, ze bestaan nog. En de vraag neemt toe. Deze maand begon een nieuwe lichting leerling-butlers in Brussel aan een intensieve opleiding. Sabato liet zich een dag schandalig in de watten leggen.

Butler gezocht voor Vlaamse zakenfamilie 'Voor een klant in de internationale zakenwereld zijn we op zoek naar een butler die hoog aangeschreven diensten levert in hun verblijven in Europa. Het gaat om een unieke positie binnen een van de meest succesvolle Belgische families. Het familiehoofd leeft in een 21ste-eeuws kasteel, maar hij heeft verschillende panden in Knokke (België), Courchevel (Frankrijk), Londen, Spanje en andere delen van Europa. Als butler wordt van u verwacht met hen te reizen en diensten te verlenen in de privéjet. De butler die we zoeken, moet vertrouwd zijn met luxueuze kledij en hoe ermee om te gaan. De vrouw des huizes heeft een zeer uitgebreide garderobe en wil dat er een echte professional met haar stoffen omgaat. De voorkeur gaat uit naar een vrouwelijke butler.'

Advertentie
©Dieter Telemans

Het is maar een van de jobadvertenties op de site van de butlerschool. Er is ook nog een functie vacant voor een butler in Beiroet, in dienst van een 'very busy corporate executive'. Butlers zijn gewild. Het beroep is aan een revival bezig. Vincent Vermeulen begon anderhalf jaar geleden met zijn School for Butlers and Hospitality. Er studeerden al 28 butlers af. Begin januari begon een nieuwe lichting aan een intensieve cursus van een maand. 'Mag ik uw jas aannemen? Wenst u nog een kopje koffie? Een kommetje vers fruit misschien? Kan ik u een glaasje water halen? Zit u comfortabel?' Nooit werd een reporter zo goed in de watten gelegd als op de butlerschool. Deuren worden voor ons opengemaakt, stoelen achteruitgeschoven. Een dag meelopen met butlers in spe is het omgekeerde van een les in nederigheid. Als onze balpen dienst weigert, reikt een paar hagelwitte, gesteven handschoenen ons een nieuwe aan. Op een zilveren schoteltje, dat spreekt. Anticiperen op de noden en verlangens van de heer of dame des huizes is een kernkwaliteit van een goede butler.

Advertentie
Advertentie
©Dieter Telemans

Ochtendinspectie
Net als stiptheid. Als wij, ten gevolge van een treinvertraging, een kwartier te laat arriveren in Hotel Le Plaza in Brussel, zijn alle butlers in spe al op het appel. Ze zien er piekfijn uit in hun driedelige pakken. Het is tijd voor de ochtendcontrole. Wim Maervoet is vandaag aangeduid als hoofdbutler. Hij runt een evenementenbureau, maar wil zich specialiseren in het luxesegment. Het is vandaag zijn taak de drie andere butlers te inspecteren. Van groot naar klein stellen de butlers zich in het gelid op. Rechtop, borst vooruit, het jacquet gestreken, de handschoenen voor zich op de arm.

Met een borstel veegt de hoofdbutler enkele pluisjes van de schouders van Jamal Besbas. 'U heeft ter hoogte van uw kruis nog een draadje hangen. Misschien kunt u dat zelf weghalen.' Besbas werkt in Marokko als butler in een vijfsterrenhotel. Zijn werkgever stuurde hem naar de butlerschool en betaalt de 6.980 euro van de cursus. De Fransman Zidali Zeghouane heeft minder geluk. Ook hij werkt al als butler in een vijfsterrenhotel aan de Côte d'Azur. Hij betaalt het cursusgeld uit eigen zak, in de hoop dat hij de investering later terugverdient.

Advertentie
©Dieter Telemans

Maervoet inspecteert zijn collega's grondig, strijkt hier een plooitje glad, borstelt daar een pluisje weg, kijkt of de schoenen glanzend gepoetst zijn. Handen schoon, nagels geknipt? De kin gladgeschoren, de haren strak gekamd? Zelfs het kleur van de sokken wordt gecontroleerd (alleen zwart is toegestaan), net zoals de manchetknopen (het logo van de butlerschool naar onderen gericht).

Advertentie

De Vlaamse Adriana Bota is de enige vrouw in de rij. Vrouwelijke butlers dienen hun haren vast te binden in een stevige knot. Discrete make-up mag. Bota werkt als hostess voor Thalys, maar is op zoek naar een carrièreswitch. Mogelijk wacht haar een mooie toekomst, want vrouwelijke butlers zijn in trek, weet Vermeulen. 'Vrouwen hebben vaak een groter oog voor details. Ze zien werk en zijn multi-inzetbaar. Je kunt hen ook makkelijker vragen voor een onderhoudsklusje of een schoonheidsbehandeling in de privéspa.'

Misschien vaart Bota over enkele maanden wel over de Stille Oceaan, als butler op een zeiljacht. Maar eerst moet ze nog veel leren. De spoedcursus duurt een week (kostprijs 1.550 euro), de intensieve cursus een maand. De lessen vinden afwisselend plaats in de salons van het Brusselse Hotel Le Plaza en Kasteel Den Brandt in Antwerpen. De leerling-butlers krijgen 350 onderwerpen voorgeschoteld. 'Een butler moet niet alleen weten hoe hij een koffer pakt of een tafel dekt. Hij is een manager geworden die zich, naast het runnen van een huishouden en het budget, ook bezighoudt met het aanwerven en opleiden van personeel.' De cursisten gaan ook geregeld op verplaatsing. Ze leren alles over champagne bij het Franse huis Bollinger, krijgen les van kaasmeester Van Tricht en gaan op bezoek bij autobouwer Bentley. Bij FlyingGroup op de luchthaven van Deurne kunnen ze de binnenkant van een Falcon 5-privéjet bewonderen. 'Een moderne butler is mee met zijn tijd', zegt Vermeulen. 'De tijd dat we de krant moesten strijken, is lang voorbij. Maar je moet wel de onlinekrant op een iPad kunnen installeren, en uit de voeten kunnen met ingewikkelde domoticasystemen.'

Vraag nooit waarom
De Belgische butlerschool bestaat inmiddels anderhalf jaar en kreeg eind november als eerste niet-Britse school de officiële erkenning van City&Guilds. De Britse butleropleiding werd destijds vormgegeven door de hoofdbutler van the Queen herself. 'De erkenning is zeer belangrijk', zegt Vermeulen. 'We hebben er hard ons best voor gedaan. We zijn de tweede school ter wereld die de erkenning krijgt. Dit is geen smoke-and-mirrors, maar een kwaliteitslabel dat iets betekent.'

Ik vind dat mensen zich vaak boertig gedragen en wil in een milieu vertoeven waar fatsoen wél belangrijk is.

Tijd voor de les 'etiquette en protocol'. Wat zeg je, mocht toevallig een lid van de koninklijke familie voorbijlopen? 'Majesteit?' 'Weledele gestrenge?' Het is een strikvraag. 'Spreek nooit tegen royalty's, tenzij er tegen jou gesproken wordt.' Hoeveel bloemen geef je aan de gastvrouw? De etiquette schrijft altijd een oneven getal voor. Vraag niet waarom. Aan sommige regeltjes heb je je gewoon te houden. Omdat het zo is, omdat het altijd zo geweest is.

Er zijn best wel wat cultuurverschillen waar een butler rekening mee moet houden. Chinezen maken nooit geschenken open in aanwezigheid van gasten. Wikkel een geschenk voor een Chinees nooit in wit of blauw papier. Je mag geen klokken of uurwerken cadeau doen, want dat wijst erop dat de relatie spoedig kan eindigen. Met messen of scharen kunnen de vriendschapsbanden doorgesneden worden. En als je klinkt met een Chinees, let er dan altijd op dat je glas het andere glas lager raakt. Anders lijkt het alsof je je op een hoger niveau stelt dan je gesprekspartner.

Een van de afgestudeerden van de butlerschool werkt inmiddels als butler in China, wellicht krijgt hij binnenkort navolging van anderen. Vermeulen sloot een deal met een Chinese projectontwikkelaar die in de miljoenenstad Chengdu 400 luxeappartementen bouwt en daarvoor 160 butlers nodig heeft. Maar de loonkosten zijn een struikelblok: 'Chinese superrijken willen graag westerse butlers, zoals ze Franse wijn en Belgische chocolade verkiezen. Maar uiteindelijk kosten onze butlers toch vaak te veel. Het ligt moeilijk als een butler 2.500 euro verdient en een poetsvrouw of nanny in hetzelfde huishouden maar 150 euro.'

Een beginnende butler verdient in Europa gemakkelijk 2.800 euro netto, een ervaren butler 4.000 tot 5.000 euro. Vaak komt daar kost en inwoning bovenop, en het gebruik van een of meerdere luxewagens.

Vincent Vermeulen (40), directeur van de School for Butlers and Hospitality, was zelf jarenlang privébutler. Hij studeerde aan de hotelschool in Koksijde en groeide op in het hotel van zijn ouders in Wenduine. Toen dat verkocht werd, vertrok hij naar Engeland voor een butleropleiding. Hij werkte in The Lanesborough Hotel in Londen, en daarna voor een Brits koppel met een buitenverblijf in Zuid-Frankrijk. Daar stuurde hij als butler ook het andere huispersoneel aan (kok, kamermeisjes, tuinmannen).

'Ik heb nog nooit voor onmogelijke mensen gewerkt. Wel voor veeleisende. Extravagante eisen ben ik nooit tegengekomen, al is het weleens voorgevallen dat de vrouw des huizes ging shoppen en de wagen onvoldoende kofferruimte had om alle pakjes naar huis te brengen. Ooit kwam er een gast aan op het landhuis in Frankrijk die een belangrijk medicijn was vergeten aan de andere kant van de wereld. Ik heb toen hemel en aarde bewogen om ervoor te zorgen dat het medicijn binnen de 24 uur werd ingevlogen. Toen dat lukte, was mijn voldoening zeer groot.'

Balanceren met boeken
Tijd voor een praktijkoefening. Elke butler krijgt een volgeladen zilveren dienblad toegestopt en moet daarmee rondjes rond de tafel lopen. Makkelijk, maar niet als je tegelijk met een boek op je hoofd moet balanceren. Dat het boek als titel 'A butler's guide to table manners' heeft, schijnt niet te helpen. Slechts een van de vier butlers in spe slaagt in de opdracht. 'Je kunt een butler leren hoe je een paar schoenen van 5.000 euro poetst of hoe je cognac uitschenkt van 25.000 euro per fles zonder trillende handen. Maar het blijft toch vooral een gedragswetenschap. Je kunt iedereen leren een plateau te dragen; maar niet om na twaalf uur nog in een correcte houding te staan en oprecht te glimlachen.'

Perfectie en finesse. En aandacht voor detail. Daar draait alles om. Als we vragen aan Adriana Bota wat haar aantrekt in de job van butler, is het precies dat wat ze antwoordt: 'Ik vind dat mensen zich vaak boertig gedragen. De omgangsvormen worden nergens meer gerespecteerd. Ik wil in een milieu vertoeven waar fatsoen en etiquette wel nog belangrijk zijn.' Vincent Vermeulen vult aan: 'Het is een verkeerde voorstelling dat butlers slaafjes zijn van hun werkgever. Ik ken veel werkgevers die hun butler enorm appreciëren. Er zijn butlers die een nine-to-five-job hebben en butlers die de klok rond werken. Sommige butlers kiezen ervoor om tien jaar heel hard te zwoegen en veel geld te verdienen.'

De vier butlers in spe krijgen de opdracht een tafel voor acht personen te dekken. Ze krijgen een uur de tijd. Twee mannen beginnen meteen het tafelkleed te strijken. Een derde poetst het zilver op. De vierde butler ontfermt zich over de glazen. Elk glas wordt boven de hete damp van een waterkoker gehouden en met een droge doek schoongepoetst, zodat er geen vlekken achterblijven. Dan kan het dekken beginnen. Alles wordt gemeten: de afstand tussen de gasten, de afstand van de borden tot de tafelrand, de afstand tussen de messen... Na exact 60 minuten is de tafel klaar. Vincent Vermeulen controleert met militaire precisie en somt de fouten op: 'Er zitten nog te veel plooien in het tafelkleed, er zitten vlekken op het bestek en de glazen. En de wieken van de kaarsen staan niet netjes omhoog. Herbeginnen!'
Wij houden het voor bekeken. Geduld is een belangrijke eigenschap voor een butler. Maar niet voor een journalist.

Vincent Vermeulen (40), directeur van de School for Butlers and Hospitality, was zelf jarenlang privébutler. ‘Ik heb nooit voor onmogelijke mensen gewerkt. Wel voor veeleisende.’
©Dieter Telemans
Gesponsorde service

Lees Meer