sabato

Architect Bjarke Ingels, de man achter de nieuwe Galeries Lafayette in Parijs

Bjarke Ingels. ©Douglas Friedman

Hij werkt aan het nieuwe hoofdkwartier van Google en aan een stad op Mars. En tussendoor wil de Deense architect Bjarke Ingels het winkelcentrum heruitvinden voor de internetgeneratie. De eerste test? De nieuwe Galeries Lafayette op de Champs-Elysées in Parijs. 'Internetshopping verplicht je een betere urbanist en architect te zijn.'

Bjarke Bundgaard Ingels is met duizend-en-een dingen tegelijk bezig. De 44-jarige Deense architect is de oprichter van de Bjarke Ingels Group, beter bekend als Big.

In het kantoor in Kopenhagen, waar hij zijn architectenkantoor dertien jaar geleden onderbracht, zien we digitale beelden van het hoofdkwartier van Google in Californië en Londen, waaraan hij samen met de Britse designer Thomas Heatherwick werkt. Maar ook van een 177.000 vierkante meter grote stad op de planeet Mars, een project dat hij in 2020 wil voorstellen in Dubai.

©Rasmus Hjortshøj

Door het raam vang je een glimp op van de zilveren gevel van het Amager Resource Centre, een afvalverwerkingsbedrijf aan de rand van de stad. Met op het dak 's werelds grootste kunstmatige skipiste. Ook al een project van Ingels.

Tegelijk werkt hij aan een campus voor de Smithsonian Institution in Washington DC, een project van 2 miljard dollar. En aan de 'Big U', een barrièresysteem dat de lager gelegen delen van Manhattan moet beschermen tegen al te opdringerig tij. En vanavond dineren we in Noma 2, een van 's werelds meest gereputeerde restaurants. De met hout omzoomde eetruimte, in een pakhuis waar destijds mijnen van de Deense marine lagen opgeslagen, is - jawel - ook van Big.

De met hout omzoomde eetruimte van het toprestaurant Noma 2 in Kopenhagen. ©Rasmus Hjortshøj

Big.dk

Bjarke Ingels is een man met charisma, maar ook met een duivelse zin voor humor en lef - je noemt je bedrijf niet zomaar 'big.dk'. Voor Big had Ingels samen met de Belg Julien De Smedt een eerste architectenkantoor: Plot. 'Toen we uit elkaar gingen, vond ik het moeilijk om een nieuwe naam te bedenken voor mijn eigen kantoor. Vooral omdat ik wilde dat de naam duidelijk moest maken dat Denemarken misschien wel een klein land is, maar dat er grootse ideeën ontstaan.'

©Iwan Baan

Terwijl zijn Serpentine Pavilion in 2016 hem internationaal op de kaart zette, had hij zich eerder ook al laten opmerken met 'Dortheavej 2A', een project van kleine en middelgrote sociale woningen in Kopenhagen.

De 21 kleurrijke blokken van het Lego-huis in Billund, Denemarken, doen meteen aan speelgoed denken. ©Kim Christensen

En met zijn Lego-huis in Billund, Denemarken, dat ieder jaar 250.000 bezoekers lokt, met die 21 kleurrijke blokken die zo aan speelgoed doen denken. Vandaag heeft zijn bedrijf kantoren in Kopenhagen, Londen en New York. Met allemaal samen meer dan vijfhonderd werknemers.

Al is niet iedereen fan van zijn showy, fotogenieke ontwerpen. Sommige van zijn collega's zetten hem dan ook graag weg als 'de Instagram-architect' of 'de rockster van de architectuur'.

Champs-Elysées

De nieuwe Galeries Lafayette op de Champs-Elysées in Parijs. ©Delfino Sisto Legnani e Marco Cappelletti

Op 28 maart onthulde Ingels het eerste winkelcentrum dat in zijn bedrijf vorm kreeg: een nieuwe vestiging van de Galeries Lafayette.

Het pand op de Champs-Elysées, goed voor 6.500 vierkante meter winkelruimte, werd in 1932 gebouwd in art-decostijl, maar was tot voor kort een somber ogende Virgin Megastore. Vier jaar lang werkte Big ervoor samen met de groep Galeries Lafayette, eigendom van de familie Houzé en met 280 shops goed voor een omzet van 4,5 miljard euro per jaar. Een groot en belangrijk project voor Ingels, dat de Deense architect nog iets meer voor het voetlicht brengt.

'Minstens twee zaken speelden mee', antwoordt Ingels als we hem vragen waarom hij de stap zette van sociale woningbouw naar winkelruimtes, vooral in deze tijden waarin meer warenhuizen de deuren sluiten dan er nieuwe bij komen. 'Om te beginnen was dat gebouw een fantastische brok architectuur met een geschiedenis die tot de verbeelding spreekt. Zeer goed voor je reputatie, zo'n project. Maar daarnaast was het bijzonder interessant om te zoeken naar een nieuwe definitie van het warenhuis in de grootstad.'

Zowat overal in de nieuwe Galeries Lafayette hangen glazen dozen. 'Spelen met transparantie', noemt Ingels het, zodat het hele gebouw kan baden in een natuurlijk licht. ©Delfino Sisto Legnani e Marco Cappelletti

Het ontwerp van Ingels is behoorlijk expansief, typisch voor hem. Hij restaureerde en behield de oorspronkelijke glazen gevels en is zeer trots op het imposante glazen dak dat kon worden behouden in de belangrijkste ruimte van het gebouw.

Zowat overal zullen glazen dozen hangen. 'Spelen met transparantie', noemt Ingels het, zodat het hele gebouw kan baden in natuurlijk licht. Er is ook een glazen trap waarvan Ingels hoopt dat hij dienst zal doen als 'informeel auditorium waar je kan zitten en naar de stad kijken'.

Vloek

Ingels houdt van didactiek. Ongevraagd krijgen we een les in urbanisme en retailarchitectuur, zijn nieuwste religie. 'In de laat-19de eeuw zagen we onwaarschijnlijke architecturale vondsten', zegt hij. 'Zoals een stalen structuur, maar ook structuren van glas en beton. Oplossingen die het voor aannemers mogelijk maakten om in die grote gebouwen van Parijs ongelooflijk mooie openbare ruimtes te creëren.'

©Delfino Sisto Legnani e Marco Cappelletti

'Maar dan begon het paradigma van de retail te evolueren. Het was alsof we probeerden om de ons omgevende wereld uit te sluiten. Winkels en shops werden losgemaakt van de stad en van het stadsleven. Zo krijg je dus zwarte dozen zoals de Virgin Megastore. Die hermetisch afgesloten shoppingomgevingen werden een vloek. Want hoe oninspirerend die dozen ook waren, ze deden wel hun werk.'

Al werd de retailwereld door de opkomst van het internetshoppen verplicht te gaan nadenken. 'Voor het pure utilitaire shoppen heb je vandaag geen winkels meer nodig. Er zijn nu andere kanalen die die behoefte invullen', zegt Ingels. 'Als de mensen gewoon hun commerciële noden willen bevredigen, shoppen ze online. Willen we ze vanachter hun computer halen, dan moeten we opmerkelijke shoppingruimtes creëren. Vanaf de eerste dag stond het op de agenda: de Galeries Lafayette wilde het anders aanpakken.'

'Een stad moet architecturaal meer zijn dan zijn kerk, stadhuis, museum en zwembad. Als je een manier vindt om ook het gewone - zoals shoppingplekken - te activeren, is het resultaat een veel levendigere stad voor iedereen.'

Dé uitdaging is volgens Ingels aantrekkelijke plaatsen te creëren die visueel en fysiek uitnodigen om zich te laten ontdekken. Om tot een interactie te komen die je online nooit zult vinden, maar uiteindelijk misschien ook om een emotionele band te creëren. 'Eerlijk gezegd vind ik het een zegen dat de pure praktische, functionele retailbehoeftes via andere kanalen worden ingevuld', zegt Ingels. 'Het verplicht je een betere urbanist, een betere space-maker en een betere stadsbouwer te worden om een succesvolle retail te kunnen aanbieden.'

Hedendaagse warenhuizen zijn vaak niet meer dan pakhuizen waarin allerlei boetieks worden ondergebracht. De meeste van die winkels hebben dan ook nog eens elk hun eigen huisstijl, die allemaal tegen elkaar opboksen. Hoewel elk merk in de nieuwe Galeries Lafayette wel wat vrijheid zal krijgen, zullen de boetieks en shops een veel harmonieuzer geheel vormen.

'Ik wil geen chaotische kakofonie van tegen elkaar opboksende merken. In plaats daarvan wil ik dat ze meer een geheel vormen dat groter is dan de som van de delen', vervolgt de architect. Naar eigen zeggen is hij gespaard gebleven van het klassieke gelobby van merken om wel of juist niet naast elkaar te staan. Hij hoopt dan ook dat zijn ontwerp een 'ervaring zal creëren die zowel ruimtelijk als architecturaal veel beter is'.

De nieuwe Galeries Lafayette op de Champs-Elysées in Parijs. ©Delfino Sisto Legnani e Marco Cappelletti

Groot en gedurfd

Vandaag blikt Ingels - die door het Amerikaanse blad Time in de top 100 van meest invloedrijke personaliteiten op aarde is gezet - terug op het project als een interessante ervaring. 'We hebben best wel wat tijd nodig gehad om het allemaal te begrijpen', zegt hij over de ontwikkeling die het warenhuis doormaakte.

©Delfino Sisto Legnani e Marco Cappelletti

'Galeries Lafayette is een nieuw genre, ergens tussen wel en niet permanent, tussen ruimte en voorwerpen. Een concept waar we voorheen niet veel mee werkten. Maar ik ben er vandaag nog eens door gewandeld, en ik was aangenaam verrast door de architecturale compositie, groot en gedurfd als ze is. Het is een veel exuberantere compositie geworden dan ik vermoedde toen we ermee bezig waren.'

Hoe belangrijk is het voor Ingels om shops en winkels in het portfolio van Big te hebben? 'Ik kan me goed voorstellen dat we iets van wat we hier geleerd hebben, zullen gebruiken om een andere, bestaande structuur opnieuw uit te vinden', zegt hij.

Niet iedereen is fan van Ingels' showy, fotogenieke ontwerpen. Sommigen zetten hem weg als 'de Instagram-architect' of 'de rockster van de architectuur.

'Misschien proberen we het wel toe te passen in een nieuwe structuur. Dat zou bijzonder opwindend zijn. Als je naar een stad kijkt, zie je dat er een kerk is, een stadhuis en een kunstmuseum, misschien een zwembad. Maar 99 procent van de stad is ruimte waar mensen wonen, werken, gaan shoppen of eten.

Als je alleen dat ene procent van de stad gebruikt, de openbare gebouwen, om de stadservaring te verrijken en levendiger te maken, kom je uiteindelijk in een wel zeer arme stad terecht. Omdat je dus die andere 99 procent niet aanraakte en die ook geen bijdrage kan leveren. Maar als je een manier vindt om het gewone te activeren en er iets buitengewoons mee te creëren, dan is het resultaat een veel levendigere stad voor iedereen.'

Het is een van de meest overtuigende pleidooien die we al hoorden om winkelcentra te bouwen. Ingels is dan ook een idealist die uren aan een stuk over zijn passie kan praten. Of hij zelf een favoriete winkel heeft? Voor het eerst laat het antwoord even op zich wachten. 'Ik....euh', en dan niets meer. Ingels gooit de schouders op. 'Eerlijk gezegd, er zijn nauwelijks winkels die indruk hebben nagelaten.'

Galeries Lafayette Champs-Elysées, Avenue des Champs-Elysées 60, 75008 Parijs, Frankrijk. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie