sabato

Van Parijs tot Kopenhagen: de mooiste wintercircussen van Europa

Cirque d'Hiver Bouglione in Parijs, Frankrijk ©Piet-Hein Out

Waar decennialang olifanten, cascadeurs en clowns hun circuskunsten opvoerden, zullen voortaan jonge bedrijven de show stelen. In Gent beginnen ze volgend jaar met de restauratie én reconversie van het iconische Wintercircus, dat jarenlang stond te verkommeren. Een toer langs de mooiste circusgebouwen van Europa.

Eigenlijk zou er nog altijd een olifant kunnen binnenwandelen, maar de laatste liep er zijn rondje in 1944. Wat wél kan vanaf 2020 in het Gentse Wintercircus: vergaderen in de voormalige paardenstallen, een concert meepikken in de oude arena of lunchen met uitzicht op de originele dakconstructie.

De tweede fase van de renovatie gaat volgend jaar van start, en daarmee wordt dit te lang verborgen gebleven stukje Gent in de schaduw van het kunstencentrum Vooruit en de nieuwe stadsbibliotheek De Krook eindelijk weer ontbloot.

Terwijl de Gentse beau monde vroeger het Wintercircus binnenkwam via de Sint-Pietersnieuwstraat, was er voor het gewone volk een aparte ingang aan de Lammerstraat. ©rv

Naar het Gentse Wintercircus - waar de beau monde haar entree maakte langs de Sint-Pietersnieuwstraat terwijl er voor het gewone volk een aparte ingang was aan de Lammerstraat - zakten decennialang de meest vermaarde circusacts, revue- en variétéartiesten af.

Van die circusgeschiedenis zullen straks alleen het gebinte, de ruige charme en de circusverhalen overeind blijven. Want binnenin zal de 'nieuwen cirk', zoals het Wintercircus in Gent ook werd genoemd, voortaan dienstdoen als hub voor start-ups, scale-ups, horecazaken, expo- en concertruimte.

Olifant-barbier

'Het laatste kaartje voor de Gentse circusvoorstelling werd zo'n 75 jaar geleden verkocht', vertelt de Nederlander Piet-Hein Out (37), die al twintig jaar de wereld afreist als circusfotograaf.

Hij ziet het als een persoonlijke missie om de circusverhalen levendig te houden. 'Het was de Engelsman Philip Astley die in 1768 als eerste een circusshow programmeerde, hoewel hij die - bescheiden - als 'activiteiten te paard' aankondigde', vertelt Out.

'Behalve hippische rijkunst verzamelde Astley ook jongleurs, koorddansers, clowns en acrobaten op zijn veldje. Maar wegens succes bouwde hij al snel 'een amfitheater der hippische kunst'. En dat geldt officieel als het eerste circusgebouw ter wereld.'

Hippodrome Circus in Great Yarmouth, Engeland. ©Piet-Hein Out

In de jaren die volgden, ontdekten de circusgezelschappen dat het financieel interessanter was om met een tent zelf naar het publiek in steden en plattelandsgemeenten te reizen. De circusgebouwen bleken wél ideaal voor tijdens de winter en voor meer extravagante pantomimes.

'Circus Busch liet in zijn zalen in Hamburg, Berlijn, Breslau en Wenen olifanten van een gigantische glijbaan de waterpiste in glijden. Tot groot jolijt van de bezoekers. Ook de olifant-barbier was een hit. Daarbij werd een man uit het publiek gehaald en door een olifant getrakteerd op een scheerbeurt.'

'Wat je in het circus zag, was én is een afspiegeling van de tijdgeest. Toen Joeri Gagarin in 1961 de ruimte in werd geschoten, werden plots heel wat trapezeacts uitgevoerd aan een ronddraaiende raket.'

Carré

Cirque Jules Verne in Amiens, Frankrijk. ©rv

Behalve een ronde tribune en een hoog dak met voldoende ruimte voor de trapezes zag je doorheen de decennia een allegaartje aan bouwstijlen ontstaan. De gebouwen waren evenzeer een afspiegeling van de tijdgeest. 'In de Sovjet-Unie leken heel wat circusgebouwen op vliegende schotels', zegt Out. 'Dichter bij huis zagen ze er stukken klassieker uit, met een statige, veelal versierde gevel, zuilen en een koepel.'

De meeste wintercircussen zijn intussen gesloopt. Andere staan te verkommeren of kregen een nieuwe invulling - zoals het Gentse Wintercircus. We nemen u mee op een tocht door Europa langsheen de mooiste wintercircussen. 'In het Koninklijk Theater Carré in Amsterdam werd mijn passie voor het circus geboren', zegt Out. 'Elk jaar tijdens de kerstvakantie kan je daar overigens nog terecht voor het allerbeste circus ter wereld.'

Een andere must see is het Fovarosi Nagycirkusz in Budapest, waar verschillende circusvormen elkaar afwisselen. 'Ik herinner me nog hoe ik daar na het zien van die show onmiddellijk nóg een ticket boekte, zo onder de indruk was ik.'

Dames & Heren: 5 wintercircussen

1. Het mooiste: Cirque Jules Verne in Amiens, Frankrijk

Cirque Jules Verne in Amiens, Frankrijk. ©Piet-Hein Out

Gebouwd in: 1875.

Toen: aanvankelijk een houten circus, in 1886 met het oog op het brandgevaar getransformeerd tot een stenen versie. Architect Emile Ricquier, een leerling van Gustave Eiffel, bouwde een circus met een koepel van 44 meter die op een metalen frame rustte. Een technisch hoogstandje in die tijd.

Nu: het circus werd na een grondige renovatie in 2003 heropend. Cirque Jules Verne biedt nog bijna wekelijks een podium aan klassieke en hedendaagse gezelschappen; bovendien is er een circusschool gevestigd.

Fait divers: 'De koepel zou als een soufflé in mekaar zakken', zo geloofden de tegenstanders van het circus. Jules Verne, zestien jaar lang raadslid in Amiens én een vurige fan van circussen, aarzelde echter geen moment en verdedigde zowel gebouw als programmatie zijn hele leven lang.

2. Het meest besproken: Wintercircus in Gent, België

Wintercircus in Gent, België. ©Piet-Hein Out

Gebouwd in: 1885 door architect Emile De Weerdt.

Toen: aanvankelijk opgevat als paardenrenbaan met feestzaal, uiteindelijk ingehuldigd als circustheater. Een zware brand vernietigde het gebouw grotendeels in 1920, drie jaar later werd het circus heropend en bleef het actief tot 1944.

Nu: begin 2019 begint de tweede fase van de renovatie, en in 2022 zal het gerenoveerde Wintercircus rond een centraal en overdekt binnenplein kantoorruimte bieden aan start-ups en scale-upbedrijven. Maar evengoed zal je er kunnen lunchen of aperitieven, of een concert of expo meepikken.

Fait divers: na de laatste voorstelling nam Garage Mahy tot 1978 zijn intrek in het Wintercircus, waardoor het volledige circusinterieur werd vernield. Bovendien kwam er een systeem van hellingen dat toeliet de wagens tot bovenin te rijden. Die hellingen zullen worden geïntegreerd in het nieuwe kantoorontwerp.

3. Het sympathiekste:  Hippodrome Circus in Great Yarmouth, Engeland

Hippodrome Circus in Great Yarmouth, Engeland. ©Piet-Hein Out

Gebouwd in: 1903 door stuntman George Gilbert.

Toen: hoewel een knus, eerder bescheiden circusgebouw werden hier spectaculaire shows geprogrammeerd, onder meer schitterende waterballetten.

Nu: sinds 1979 is het circusgebouw in handen van de familie Jay. Hoewel de Jays geen circusfamilie zijn, raakten ze gebeten door het circusgebeuren en begonnen met originele en verfrissende shows. Het Hippodrome Circus is het enige originele circusgebouw in Engeland dat vandaag nog steeds circusvoorstellingen met waterballet programmeert.

Lights on: de kleine Charlie Chaplin zou hier als kind nog geacteerd hebben voordat hij in Amerika doorbrak.

Fait divers: de geest van George Gilbert zou nog steeds in het gebouw rondwaren, zo beweren heel wat performers.

4. Het oudste: Cirque d'Hiver Bouglione in Parijs, Frankrijk

Cirque d'Hiver Bouglione in Parijs, Frankrijk ©Piet-Hein Out

Gebouwd in: 1852.

Toen: architect Jacques Ignace Hittorf (ook bekend van het Gare du Nord in Parijs) liet een soort miniatuur-Colosseum optrekken: zowel binnen als buiten zette hij een rist beeldhouwers en schilders aan het werk. De wereldberoemde familie Bouglione begon hier in 1934 met haar eerste performances.

Cirque d'Hiver Bouglione in Parijs, Frankrijk. ©Piet-Hein Out

Nu: na een pauze van meer dan twintig jaar huist er sinds 1999 een nieuwe Bouglione-generatie. De vertrouwde familievoorstellingen kregen een versie 2.0 met 'the usual' ingrediënten in een hedendaags jasje. Met hun perfecte shows kronen de Bougliones zich al jaren tot de koningen van het Franse circus.

Lights on: de allereerste 'flying trapeze' in 1859, een trapezeact uitgevonden door Jules Léotard.

Fait divers: de Amerikaanse modefotograaf Richard Avedon nam hier in 1955 de iconische foto van model Dovima in een Dior-jurk, omringd door olifanten.

5. Het kleurrijkste: Cirkusbygningen in Kopenhagen, Denemarken

Cirkusbygningen in Kopenhagen, Denemarken. ©Piet-Hein Out

Gebouwd in: 1884 door architect H.V. Brinkopff.

Toen: een gigantische site met een schitterend gebouw, omgeven door sculpturen van racende paarden, en stallen voor olifanten, giraffen, paarden en andere circusdieren. In 1914 verwoestte een brand de plek grotendeels. Een jaar later begon de heropbouw, in 1982 onderging het gebouw een tweede grondige renovatie waarbij het circusverleden extra in de verf werd gezet.

Nu: tot 1990 kon je hier het huisgezelschap Circus Benneweis aan het werk zien, vandaag kan je er alleen nog tafelen. Maar tijdens het diner krijg je wel een heuse circusshow geserveerd.

Fait divers: designer Verner Panton werd in de jaren tachtig aangesteld als verantwoordelijke voor de unieke kleurkeuze.

Lees verder

Advertentie
Advertentie