sabato

Nederlands duo maakt exclusieve glazen van Knoks strandzand

©Alexander Popelier

Speciaal voor het Knokkenummer van Sabato maakte het Eindhovense designduo AtelierNL ‘limited edition’-glazen van Knoks strandzand. Wij gingen mee scheppen in de duinen. ‘Zonder zand kan de mens niet overleven.’

Zien we dat nu goed? Staat daar in de duinen een blondine in rubberlaarzen en blauwe overall emmers te scheppen? Een moeilijke klus met die harde wind. En dan is het nog een geluk dat het niet regent. Haar assistent sleurt de zware emmers richting een geparkeerde auto met Nederlandse nummerplaat. Komen onze noorderburen nu echt naar de Knokse duinen afgezakt om hier zand te halen? Organiseren ze misschien een lowbudgetzandkastelenfestival? Of zijn ze hun tuin aan het heraanleggen?

‘We gaan er ‘limited edition’-glas voor Sabato van maken’, zegt de schepster met een Hollands accent als ze ons ziet fronsen. Ze heet Lonny van Ryswyck en vormt samen met Nadine Sterk het Nederlandse designduo AtelierNL. Ze reed vanochtend speciaal voor Sabato 200 kilometer van Eindhoven naar het Zoute. ‘Wist je dat elke zandkorrel en dus elk strand een andere kleur van glas opleveren? Van geel en groen tot blauw, van heel transparant tot heel donker. Puur omdat ze een andere minerale samenstelling hebben. Weinig mensen staan daarbij stil. Velen weten zelfs niet dat glas van zand gemaakt wordt. Dus verzamelen wij voor ons ‘ZandGlas’-project verschillende zandsoorten.’

Lonny van Ryswyck van het Nederlands designduo AtelierNL aan het werk in het Zoute, vlak bij het lokaal van de zeilclub RBSC. ©Alexander Popelier

Knoks glas

Voor de fijnproevers: het zand is opgeschept in het Zoute, naast het lokaal van de zeilclub RBSC. Glas van Duinbergens of Heists zand oogt misschien heel anders. Eén goede raad voor wie nu al klaarstaat met emmer en schep om zelf zijn eigen Knoks glas te maken in de magnetron: het zal je niet lukken. Zand smelt pas bij 1.700 °C en zodra het vloeibaar is, moet je nog iemand vinden die het in de juiste vorm kan blazen. Strikt genomen is het ook illegaal om strandzand mee naar huis te nemen, het is namelijk eigendom van het Vlaams Gewest.

©Alexander Popelier

Terwijl Van Ryswyck de laatste emmer inschept, vertelt ze dat bijna al ons glas gemaakt wordt van zilverzand, dat in België onder meer wordt gewonnen in Lommel. ‘Heel puur en zuiver zand met weinig ijzer. De hele glasindustrie is ingericht op dat ene type zand, terwijl er ontelbare soorten zijn. Zonde, vinden wij. Met ons project laten we zien dat je ook van natuurzand hoogwaardige producten kunt maken die een alternatief kunnen worden voor het zilverzandglas. Dat alternatief zal de conventionele glasindustrie nodig hebben, want haar zilverzandgroeves raken uitgeput.’

Al haalt AtelierNL zich door glas te maken van ‘wild’ zand wel de nodige moeilijkheden op de hals. Omdat de grondstof continu wisselt, heb je een speciale oven nodig die dat aankan. Ook de glasblazer moet telkens van nul beginnen omdat het ene glas ‘vloeibaarder’ is dan het andere. Het kostte Van Ryswyck en Sterk jaren onderzoek en experiment om de juiste recepturen en methodes te vinden. De eerste probeersels dateren van 2009.

Intussen hebben ze zoveel expertise dat ze klaar zijn voor de volgende uitdaging. ‘Onze droom is om ter plekke van zand glas te maken’, vertelt Van Ryswyck. ‘Daarom bouwen we nu zelf een mobiele oven. Bij voorkeur een hybride toestel dat gedeeltelijk werkt op zonne-energie. Daar willen we volgende zomer mee gaan touren. Onze glasblazer, Gert Bullé, heeft al toegezegd om mee te gaan.’

Zand is goud waard

Hoe mooi de glazen ook zijn, producten maken is geen doel op zich voor het Eindhovense duo. Ze willen vooral verhalen vertellen. ‘Op het eerste gezicht lijkt zand banaal, maar zonder zand geen huizen, geen wegen, geen ramen en zelfs geen digitaal tijdperk. Alle computerchips zijn gemaakt van silicium, het belangrijkste bestanddeel van zand. Als je daarover begint na te denken, lijkt een emmer zand plots goud waard’, vertelt Van Ryswyck enthousiast terwijl ze maar weetjes blijft opdissen.  ‘Wist je dat hele Australische stranden naar Dubai verscheept worden omdat de korrel van hun eigen woestijnzand te rond is om mee te bouwen. Dat is toch waanzinnig?’

Een ander doel van het duo is wetenschap visueel te maken. ‘Veel kennis blijft steken onder wetenschappers zonder ooit het grote publiek te bereiken. Zo jammer, want wij werken samen met onwijs interessante geologen. Een van hen kan door het zand te proeven zeggen of het uit het pleistoceen- of holoceentijdvak komt en of het een afzetting is van de Maas of de Rijn.’ 

Van zand tot glas (video: Blickfänger)

Locals en aangespoelden

Een week na onze ontmoeting krijgen we een mailtje van Van Ryswyck. ‘Vandaag de Knokse glazen uit de oven gehaald. We verwachtten lichtgroen, maar het glas is blauwgroen geworden. Prachtig.’ Opnieuw een bewijs dat wild zand blijft verrassen.

Vandaag de Knokse glazen uit de oven gehaald. We verwachtten lichtgroen, maar het glas is blauwgroen geworden. Prachtig.

Wij vragen ons alleen nog af hoe Knoks het zand is dat AtelierNL omtoverde tot glas? Komt dat niet gewoon elders vandaan? ‘Zand is inderdaad continu in beweging. Via zeeën en rivieren, maar ook via de wind reist het de wereld over. Dat maakt het ook zo bijzonder. Kijk, het zand dat ik nu in mijn handen hou, komt misschien wel uit de woestijn. Of misschien was het ooit een rots die verpulverd raakte en vele eeuwen later hier aanspoelde. Misschien is het miljoenen jaren oud of misschien nog maar een paar dagen. Elke korrel maakte een lange reis en kwam onderweg van alles tegen. Met andere woorden: ik hou hier, met dat beetje zand, de hele wereld in mijn handen.’

Elk glas krijgt een unieke stempel van de oorsprong. ©BLICKFANGER

Juist daarom is het Knokse zand - en dus ook het Knokse glas - de perfecte samenvatting van de bevolking: een amalgaam van locals en aangespoelden. Van mensen die komen en gaan en die elk een verhaal meebrengen. En uit die smeltkroes kun je vanaf vandaag ook drinken.

Het Knokke-gevoel bij je thuis

Bestel het 'limited edition'-glas van Sabato, handgemaakt met strandzand uit Knokke hier. Het 'Knokke ZandGlas' wordt ambachtelijk geproduceerd in een limited edition. Het glas, 9 cm hoog en met een diameter van 8 cm, is nu eenmalig te koop voor 130 euro. Levering 1 maand na bestelling voor bestellingen tot 14 juli, latere bestellingen worden geleverd voor 30 september. Bestellen kan tot 31 augustus 2018: https://atelier-nl.myshopify.com/ 

©dr

Lees het volledige artikel in het Sabato Magazine van 23 juni 2018. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content