sabato

Van onbewoond kasteel tot designresidentie

Het 800 jaar oude Schloss Hollenegg was niet meer bewoond sinds 1991. ‘Ik zag het potentieel, maar besefte ook dat er meer nodig was dan wat nieuwe meubels plaatsen’, zegt de Italiaanse designcuratrice Alice Stori Liechtenstein. ©Leonhard Hilzensauer

Verzamelaars die kunst kopen te passief vinden, halen tegenwoordig gewoon een kunstenaar in huis. Animo verzekerd, die particuliere residenties. 'Minimaal tien dagen blijven de kunstenaars bij ons. Tijdens die perio­de denken ze in het kasteel na over het centrale thema. In mei houden we een tentoonstelling met het resultaat.'

‘Elf jaar heb ik me kunnen verzetten om naar het kasteel van mijn mans familie te verhuizen. Als stadsmens was ik er echt niet klaar voor. Schloss Hollenegg bestaat al 800 jaar en is intussen 200 jaar eigendom van zijn familie. Mijn man Alfred erfde het toen hij 26 was. We woonden een tijdlang in de stad Graz, op een klein uurtje van het kasteel. Maar vijf jaar geleden ben ik toch gezwicht.

©Leonhard Hilzensauer

Vanaf het moment dat ik hier binnenstapte, dacht ik: deze plek heeft een enorm poten­tieel, maar we moeten echt iets doen om de schone slaapster te activeren. Het kasteel was niet meer gerenoveerd sinds 1974 en was onbewoond sinds 1991. Gewoon wat nieuwe meubels inbrengen en de badkamer renoveren zou niet volstaan’, zegt de Italiaanse Alice Stori Liechtenstein. 

Wie? Alice Stori Liechtenstein, de organisator van de designresidentie in Schloss Hollenegg. 

Waar? Een kasteel in Oostenrijk dat 23 jaar onbewoond was. De designers logeren in de toren van het kasteel, waar ze ook elk hun eigen kamer en -keukentje hebben.

Als freelancedesigncuratrice, die al projecten en expo’s verzorgde voor de e-tailer Yoox en de Triënnale van Milaan, had Liechtenstein wel wat ideeën: ze wou een designresidentie houden in haar woning.

Het eerste jaar, in 2015, inviteerde ze drie designers om te werken rond het thema ‘Slow’. De jaren erna koos ze respectievelijk ‘Mor­phosis’ en ‘Legacy’ als rode draad. Telkens koppelde ze een tentoonstelling aan de residentie, zodat de projecten van de designers ook voor het grote publiek zichtbaar werden. 

Trots

‘Toen we naar het kasteel verhuisden, merkte ik dat veel mensen uit de buurt trots waren dat het weer bewoond was. Dankzij de residenties stellen we het één keer per jaar een paar weken open. Het is onze manier om iets terug te doen voor de gemeenschap.’ 

Het is onze manier om iets terug te doen voor de gemeenschap.

De eerste editie van de residentie draaide puur op de spaarcenten van Liech­tenstein. Sindsdien zoekt ze naar alternatieve financiering. ‘Sinds dit jaar krijgen we zelfs financiële steun van de ge­meen­te en van het ministerie van Cultuur.

We hebben ook met succes een membershipprogramma uitgewerkt, waarbij mensen tegen betaling ‘vriend worden’ van het project. Ze worden uitgenodigd voor de vernissages en lezingen en krijgen een cataloog. Vanaf deze editie werken we ook samen met bedrijven, die de designers logistiek of financieel helpen om hun idee te realiseren. Op die manier kunnen we de mate­riaalkosten beperken.’ 

Installatie van de Britse designer Dean Brown. ©Federico Floriani

Belgische

Nel Verbeke. ©Alexander Popelier

Een van de ontwerpers die jaar na jaar worden uitgenodigd op Schloss Hollenegg is de Belgische Nel Verbeke. ‘Alice heeft mijn werk drie jaar geleden ontdekt tijdens de Dutch Design Week en was er meteen enthousiast over’, zegt de ontwerpster. Sinds de eerste expo, een ode aan Slow Design, ben ik er al bij.

Dit kasteel is een bijzondere plek, die enorm veel ge­schiedenis en cultuur in zich draagt. Een heerlijke ruimte om mee en in te werken.’Dit jaar zal het werk van Verbeke geëxposeerd worden naast dat van het Neder­landse Os&Oos, de Londen­se illustratrice Katie Scott en de Amerikaanse kunstenares Katie Stout. Die mochten allemaal in de toren komen logeren, waar ze elk hun eigen kamer en keukentje hebben.

©rv

‘In de praktijk eten we na­tuurlijk vaak samen. Of we drin­ken ’s avonds een glas wijn en discussiëren over hun project. Minimaal tien dagen blij­ven ze bij ons. In die perio­de moeten ze in het kasteel nadenken over het centrale thema, dat dit jaar ‘Ad Mensam’ is.

Sommige designers hebben veel input nodig, bijvoorbeeld over het kasteel zelf, andere laat ik gewoon met rust. De residenties vinden plaats in de zomer. Een klein jaar later, in mei, houden we in het kasteel een tentoonstelling met het resultaat van hun concep­tueel ontwerpwerk.’ 

Tafelmanieren

Tapijt van de Nederlandse designstudio Odd Matter. ©rv

Ad Mensam betekent letterlijk: aan tafel. Het idee voor dat thema heeft, zoals steeds bij Liechtenstein, een auto­biografisch randje. ‘Mijn oudste dochter is twaalf. Ze zit nu in de fase dat ze alles in vraag stelt. Waarom we een tafel hebben? Waarom we niet gewoon op de grond liggen om te eten? Dat zette me zelf aan het nadenken: waarom hebben we inderdaad al die tafelmanieren en eetgewoontes? Is het niet vooral om mensen bij elkaar te brengen en een conversatie te hebben? Is dat niet belangrijker dan het eten dat geserveerd wordt?’ 

In mei presenteert Liech­tenstein de ‘conversation pieces’ van de designers op tafels in verschillende ruimtes van het kasteel: van een designstuk over theecere­monies tot een minder luchtig werk over voedselvergiftiging aan tafel. ‘Het aspect experiment en research is primordiaal voor mij.

De stukken moeten vanaf nul bedacht zijn, in relatie tot het kasteel. Ook al blijft hun ontwerp na de expo niet in het Schloss: we hebben hier al genoeg spullen staan.

Wat telt, is dat het ontwerp vragen stelt over tafelen in de breedste zin van het woord. Voor mij heeft het thema zelfs een politieke bijklank in tijden van oprukkend nationalisme: hoe kan de tafel een manier zijn om mensen met verschillende nationaliteiten dichter bij elkaar te brengen? Waarom zouden we mensen uitsluiten van de conversatie aan tafel?’ 

‘Ad Mensam’, Schloss Hollenegg for design, van 17 tot en met 27 mei in Schloss Hollenegg in Schwanberg, Oostenrijk.


 

Lees verder

Advertentie
Advertentie