sabato

Het leven en lijden van Benedict(us)

©TRUNK ARCHIVE / PLATON

Honderdduizend tickets die in enkele minuten de deur uit zijn. Voor een Shakespeare-theatervoorstelling dan nog. Dat kan alleen als je Benedict Cumberbatch de hoofdrol laat spelen. Nog geen vijf jaar geleden werd de Britse acteur als Sherlock Holmes naar het sterrendom gekatapulteerd. Vandaag staat zijn wassen beeld bij Madame Tussauds en is hij op weg naar zijn eerste Oscarnominatie. Maar onder de indruk van zichzelf is hij alles­behalve: ‘Ik verveel me mateloos als ik naar mezelf luister.’

Dé show volgend jaar waar het vol zal zitten met gillende meiden? Neen, geen concert van One Direction, Miley Cyrus of Beyoncé, maar Benedict Cumberbatch (38) als ‘Hamlet’ in een Londens theater. De 100.000 tickets voor de voorstelling waren in enkele minuten uitverkocht. ‘Ja, er zullen ongetwijfeld mensen in de zaal zitten die nog nooit van Shakespeare hebben gehoord en uitsluitend voor mij komen. Maar wat dan nog?’, zegt de Britse acteur. ‘Zo komen ze tenminste in contact met een stukje cultuur dat ze anders nooit zouden leren kennen.’

©Photo News

Toch heeft het soort beroemdheid dat Shakespeare populair maakt bij jonge meisjes ook nadelen. We zitten amper neer in de chique Londense brasserie Gin Joint of Cumberbatch vloekt al tussen zijn tanden ‘O god, daar gaan we weer.’ Hij wijst naar twee vrouwen van middelbare leeftijd aan een tafeltje aan de andere kant van de zaal. ‘Die twee met hun bloemenprintjes daar’, zegt hij, zijn blik afgewend. ‘Ze draaien hun hoofd al. Het is begonnen.’

Top 100
Is Cumberbatch die aandacht nog niet gewoon? Hij knikt. ‘Maar of je nu wil of niet, je leven wordt publiek. Op een goede dag is dat oké: je vliegt er doorheen. Maar we hebben allemaal van die dagen waarop je je gezicht liever niet laat zien. Omdat je een kater hebt, of gewoon omdat je je emotioneel of fysiek wilt terugtrekken. Op die dagen is het moeilijk.’ Dat de acteur zo nuchter op de uit de hand gelopen aandacht reageert, verklaart wellicht ten dele zijn populariteit. Hij kan met zichzelf lachen. ‘Weet je dat ik me mateloos verveel als ik naar mezelf luister?’

En dan te bedenken dat hij tot voor kort nog in degelijke maar onopvallende Engelse zaterdagavondkrimi’s en kostuumdrama’s als ‘Small Island’ - over Jamaicaanse immigranten in het Groot-Brittannië van de jaren 40 - speelde. Tot vijf jaar geleden. Dan kwam de BBC met een hedendaagse versie van ‘Sherlock Holmes’, met Cumberbatch als de gelijknamige detective. De serie, met slechts drie afleveringen per seizoen, was meteen een hit. Vandaag wordt ze in 180 landen bekeken. Cumberbatch kreeg er na drie nominaties trouwens een Emmy voor en werd eerder ook al genomineerd voor een Golden Globe.

Cumberbatch als Khan in de twaalfde ‘Star Trek’-film. ©ImageGlobe

Daarna volgden rollen in films als ‘War Horse’, ‘Star Trek’ en ‘12 Years A Slave’ en de tv-serie ‘Parade’s End’. Cumberbatch was alomtegenwoordig. Zodanig zelfs dat het magazine Time hem begin 2014 opnam in zijn top 100 van de invloedrijkste mensen ter wereld.

Zeggen dat Cumberbatch’ carrière in een stroomversnelling zit, is een understatement. Als fans naar hem toe komen om hem te feliciteren met zijn acteerprestatie, moet hij ze onderbreken met: ‘Sorry, maar over welke film of serie hebt u het precies?’ De arme man heeft er de jongste jaren zodanig veel afgewerkt - en minstens evenveel op stapel staan - dat hij het zelf niet meer weet. Zo is hij nu bezig met opnames van ‘Richard III’ voor de BBC, de preproductie van seizoen 4 van ‘Sherlock’. En tussen nu en kerst komen er drie films met hem in de zalen. Hij sprak stemmen in voor ‘Penguins of Madagascar’ en ‘The Hobbit. The Battle of the Five Armies’. Zijn derde prent is ‘The Imitation Game’, die pas midden januari bij ons te zien is maar intussen al aan zijn internationale triomf­­tocht begonnen is. Later spreekt Cumberbatch de stem in van Shere Khan in ‘The Jungle Book’ en speelt hij ontdekkingsreiziger Percy Fawcett in de film ‘The Lost City of Z’.

Otters en komkommers
De roem van Cumberbatch neemt hallucinante proporties aan. Niet alleen kreeg hij onlangs een wassen beeld in Madame Tussauds, een vluchtige Google-zoekopdracht leert ons meer onbenullige weetjes over Cumberbatch dan een mens nodig heeft. Zo verkiest hij honden boven katten -maar hij heeft geen van de twee. Hij gaf ooit les in een boeddhistisch Tibetaans klooster in India - hij mediteert vandaag nog en noemt zich licht boeddhistisch. En hij kan het woord ‘pinguïn’ niet uitspreken. Zijn ouders zijn ook acteurs en speelden samen een gastrol in ‘Sherlock’ - als zijn ouders. Even verder scrollend kom je bij een web­pagina die helemaal gewijd is aan foto’s van ‘Otters die op Benedict Cumberbatch lijken’. Hij vindt zelf dat zijn naam klinkt als ‘een scheet in een bad’. Anderen denken eerder aan een ‘hoop komkommers’. En dan is er ook nog dat ‘YouTube’-compilatiefilmpje met allerlei romantische filmfragmenten van de acteur. De soundtrack is ‘Let’s get it on’ van Marvin Gaye. De teller staat al op meer dan 600.000 views.

Sekssymbool
Dat cijfer is te danken aan ‘s mans rabiate fanbasis - gekend onder de verzamelnaam ‘Cumberbitches’. Niet dat Cumberbatch eruitziet als de gemiddelde hollywoodhunk of klassieke schoonheid. Zelf vergelijkt hij zijn looks met de tekenfilmluiaard Sid uit ‘Ice Age’. ‘Ik de meest sexy man?’, zei hij onlangs aan The Telegraph. ‘Tien jaar geleden had ik dit gezicht ook al. Weet je, aan al dat gedoe besteed ik geen aandacht. Het is allemaal projectie.’ Vooral projectie van het sexappeal van Sherlock, meent de acteur.

Vijf jaar geleden was hij nog een onbekende acteur in zaterdagavondkrimi’s, vandaag staat Benedict Cumberbatch’ wassen beeld bij Madame Tussauds. ©RV

‘Ik weet dat heel wat mensen me ook níét leuk vinden en zeggen dat ik gewoon een enorm goede pr heb. Er zijn er die vinden dat ik maar beter mijn mond kan houden. Maar om eerlijk te zijn: mijn pr-team is er net om mij uit de media te houden.’

Misschien omdat Cumberbatch als een pijl uit een boog is geschoten, lijkt het alsof hij niet de tijd heeft gehad om zijn eigen beroemdheid beu te worden. The New York Times noemde hem ‘de toevallige superster’. Alsof hij beroemd werd zonder het echt te proberen, of te willen. Misschien hielp het ook dat hij pas na zijn dertigste beroemd werd? ‘Je benadert de dingen toch iets volwassener. Maar ik moet ook wel ‘nee’ leren zeggen. Ik ben er al beter in geworden. Maar nog niet voldoende.’ Net op dat punt in het gesprek ziet een van de ‘bloemenprintdames’ haar kans schoon om de tafel te benaderen. ‘Excuseer, zou u mijn dochters dag kunnen goedmaken en op de foto met mij willen?’, vraagt ze.

Beleefd maar beslist wijst Cumberbatch het aanbod af. ‘Nee, dat zal niet lukken. Maar het is erg fijn om u te ontmoeten. Hoe heet u?’, vraagt hij. Verslagen druipt de dame af, terwijl de manager komt aanzetten met het aanbod om tussenbeide te komen mocht zich nog een soortgelijk voorval voordoen. Cumberbatch weigert. ‘Dat is het ergste: als mensen waakhond spelen. Dan worden ze een verlengstuk van jou.’

Hij maakte het onlangs mee, vertelt hij. Op tournee in San Diego moesten bodyguards het publiek op afstand houden zodat hij van de uitgang meteen in een wachtende auto kon glippen. ‘Mensen werden letterlijk van de straat weggesleept, huilend omdat ze een handtekening wilden’, zegt hij. ‘Dat vind ik verschrikkelijk. Ik nestel me op de achterbank van die grote jeep terwijl ik een meisje met tranen in haar ogen hoor zeggen: ‘What­ever.’ Dat ben ik helemaal niet. Niet dat de bodyguard er veel aan kan doen. Die ex-militair heeft waarschijnlijk net een hele dag van die hysterie op zijn bord gekregen. Hij denkt dat hij zijn baan zal verliezen als hij het arme tienermeisje niet in het gezicht stompt om mij net dat centimetertje meer ademruimte te geven.’

De getroubleerde Alan Turing was homo, maar verloofde zich kort met collega Joan Clarke (rol van de Britse actrice Keira Knightley). ©Photo News

Rekenwonder
Een mens wil zich niet voorstellen wat dat zal geven als Cumberbatch’ nieuwste film, ‘The Imitation Game’ later deze maand ook in de VS in de zalen komt. In die biografische film speelt Cumberbatch de homoseksuele rekenkundige Alan Turing en zijn rol in het kraken van de Enigmacodes die de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten. Voor die rol, die bijna naar Leonardo DiCaprio was gegaan, wordt Cumberbatch nu al getipt als Oscarwinnaar.

Qua Oscardramatiek kan Turings levensverhaal alvast tellen. Dit rekenwonder speelde een essentiële rol in de overwinning van de geallieerden op de Duitsers. Maar op 41-jarige leeftijd kwam hij op verdachte wijze om het leven - nadat hij was gearresteerd wegens ‘grove onfatsoenlijkheden’ met een negentienjarige man en de jarenlange oestrogeenbehandelingen die daarop volgden om hem van die ‘neigingen’ af te helpen. Cumberbatch is vooral geraakt door de ‘hartverscheurende tragedie’ van Turings levensverhaal, zegt hij. ‘Al was zijn lichaam aan het veranderen, toch kraakte hij de Enigmacodes en redde zo miljoenen mensenlevens. Eigenlijk zou hij zo beroemd moeten zijn als Bill Gates.’

Hoewel de film een historisch drama is, ziet Cumberbatch er een verhaal in over intolerantie. ‘Het is een waarschuwing dat dit gemakkelijk opnieuw kan gebeuren. In sommige landen worden mensen vandaag nog altijd onthoofd wegens hun overtuiging of seksuele geaardheid. Beangstigend is dat. Een onthoofding, dat is een middeleeuwse praktijk. Op een bepaald punt moet je durven zeggen: ‘Religieus fundamentalisme is fout.’

Momenteel zijn Cumberbatch en zijn tegenspeler Martin Freeman als het detectiveduo Sherlock en Watson aan hun vierde seizoen bezig. Beiden kregen een Emmy voor hun rol in de serie.   ©BBC/Hartswood Films

Cumberbatch staat ervoor bekend erg open te spreken over homoseksualiteit - hoewel hij zelf hetero is -, iets waarvoor de homorechtenorganisaties hem al openlijk feliciteerden. Bijvoorbeeld toen hij over de seksuele cultuur onder jongens op zijn Engelse kostschool liet vallen dat ‘we wel experimenteerden maar daar weinig betekenis aan hechtten’. In het schooltheater speelde Cumberbatch diverse vrouwelijke rollen, zoals Titania in ‘A Midsummer Night’s Dream’. Dat kostschoolverleden - hij ging naar Harlow College, een school die al acht Britse eerste ministers leverde - heeft hem trouwens opgezadeld met het imago van ‘posh boy’. En u hebt het al geraden, ook daar zit hij gewoonweg niet mee in. Onverstoorbaar gaat hij voort: ‘Mensen- en homorechtenorganisaties hebben al een enorme vooruitgang geboekt, maar er is nog veel werk aan de winkel’, aldus Cumberbatch. Homo zijn is in Hollywood nog altijd een obstakel. ‘Wie vandaag zich wel out als homo en een leading man wil zijn, heef nog veel problemen. We kennen allemaal acteurs die gay zijn maar er niet over praten of het ontkennen.’

In sommige landen worden mensen vandaag nog altijd onthoofd wegens hun overtuiging of geaardheid. Dat zijn MIDDELEEUWSE PRAKTIJKEN.
Benedict Cumberbatch

‘Ga Egypte fotograferen’
Zestig jaar na Turings dood is Cumberbatch verbaasd dat zoiets nog altijd een kwestie is. ‘Ik verbaas me erover dat in onze maatschappij minderheidsgroepen nog altijd de zondeboek worden als we politiek of economisch een moeilijker periode doormaken.’

Hoe discreter Cumberbatch is over zijn privéleven, hoe meer hij zich over de maatschappij lijkt uit te spreken. Toen hij vorig jaar op de set werd lastiggevallen door een paparazzo, deed hij een kaptrui aan en hield een bordje omhoog met daarop: ‘Ga Egypte fotograferen en toon de wereld iets belangrijks.’ In interviews, zoals vandaag, preekt hij bevlogen. Het verbaast niet als je weet dat hij nog advocaat wilde worden. Hij zag het zich wel doen: ‘Rechtstaan in een rechtszaal, een pleidooi houden.’

Die bevlogenheid maakt van Cumberbatch ook de meeslepende mens en de fascinerende acteur die hij is. ‘Het is het werk dat me het meest motiveert, niet de nevenproducten’, zegt hij. Als een ware ‘lichte boeddhist’ is hij niet geïnteresseerd in roem, geld of aanzien. ‘Doorgaans negeer ik die.’

‘The Imitation Game’ is vanaf 14 januari 2015 te zien in de Belgische zalen. Benedict Cumberbatch speelt van 5 augustus tot en met 31 oktober 2015 ‘Hamlet’ in het Barbican Theater in Londen. Alle voorstellingen zijn uitverkocht. www.hamlet.barbican.org.uk

The Imitation Game trailer

 

 

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie