sabato

Modeontwerper Jean Paul Gaultier steelt de show in Folies Bergère

©Contour by Getty Images

Revuemeisjes met blote borsten en struisvogelveren: voor de jonge Jean Paul Gaultier begon het allemaal met een tekening van de Folies Bergère. Volgende maand gaat in datzelfde Parijse cabaret zijn ‘Fashion Freak Show’ in première. Is hij op zijn 66ste werkelijk nog altijd een enfant terrible? ‘Sssht, ik mag niets verklappen.’

Het eerste wat Jean Paul Gaultier doet als hij het Ristorante National binnenkomt, is klagen over het weer. ‘Zo warm’, zucht hij. ‘Helemaal geen aangename hitte.’ Hij loopt er casual bij: jeanshemd en camouflagejas. De Franse modeontwerper heeft hier, in het Italiaans restaurant van het Hôtel National des Arts et Métiers, zijn vaste tafel in een van de verste hoeken. ‘Lang geleden’, lacht de ober als hij vraagt wat we willen drinken. Gaultier prijst twee detoxsapjes aan. ‘Inderdaad, veel te veel werk’, zucht de ontwerper.

Hij heeft net de laatste repetities achter de rug van een autobiografische revue die hij geschreven heeft en ook regisseert: Fashion Freak Show. Het stuk, dat op 2 oktober in première gaat in de Folies Bergère, geeft een unieke inkijk in zijn leven. Een ode aan de mensen die hem inspireerden met hun films (Pedro Almodóvar, Luc Besson), muziek (Madonna, Kylie Minogue en Mylène Farmer) of dans (Régine Chopinot en Angelin Preljocaj).

De Fashion Freak Show is een ode aan alle filmmakers, muzikanten en dansers die Jean Paul Gaultier hebben geïnspireerd. ©Luke Austin

De outfits zijn uiteraard door Gaultier ontworpen. Voor de choreografie riep hij de hulp in van Marion Motin, die ook voor Stromae en Christine and the Queens werkt. ‘Sssht, ik mag nog niets verklappen’, zegt Gaultier. ‘Maar het wordt leuk. In de show zal ik ook onderwerpen aanraken zoals plastische chirurgie of de ijdelheid van sociale media.’

Visnetkousen

Met de opvoering in de Folies Bergère is de cirkel rond. Nadat zijn grootmoeder, bij wie hij veel tijd spendeerde, hem naar een show in de Folies Bergère had laten kijken, maakte de jonge Jean Paul de volgende dag op school een tekening van wat hij had gezien: meisjes met Swarovski-kristallen, struisvogelveren en visnetkousen. Zijn lerares was woest, herinnert hij zich. Ze speldde de tekening op zijn rug en liet hem zo door alle klaslokalen lopen, om hem te vernederen. Maar het pakte anders uit. Zijn klasgenoten, die hem tot dan niet zagen staan, waren zwaar onder de indruk van zijn tekeningen. ‘Het deed me inzien dat ik mezelf kon laten aanvaarden dankzij mijn tekeningen, hoewel ik helemaal niet voldeed aan het ideaalbeeld van de jongen die zeer goed kan voetballen.’

Gaultier begon te tekenen alsof zijn leven ervan afhing. En dan ontdekte hij in de film ‘Falbalas’ uit 1945 wat een modeshow was. Hij stuurde schetsen naar verscheidene couturiers en werd opgemerkt door Pierre Cardin, die hem een job gaf als assistent. Gaultier was net achttien geworden.

Vandaag is hij 66. En hij heeft er een carrière van veertig jaar provoceren op zitten. Gaultier maakte naam toen hij de klassieke concepten van man of vrouw helemaal overhoop gooide met excentrieke ontwerpen en shows. In de jaren tachtig liet hij mannen opdraven in een rok. Tien jaar later bedacht hij de puntige beha die Madonna droeg. Gaultier was op slag wereldberoemd.

©Luke Austin

‘Ik vond het een hele erkenning dat ik vanaf de start van mijn carrière een ‘enfant terrible’ werd genoemd’, zegt hij. ‘Het bewees dat ik me niet aan de regels hield. Ik zag in de modewereld dat we in een fallocratie leven: de mannen waren aan de macht. En dat shockeerde me. Ik wilde tonen dat vrouwen tegelijk sterk én vrouwelijk kunnen zijn, en dat niet alle mannen zijn zoals John Wayne. Mannen kunnen aantrekkelijk zijn, verleidelijk. Ze kunnen mooi en dom zijn.’

Oude iconoclastische gewoonten zijn hardnekkig. In juli stond de sigaret centraal in het defilé van Gaultier. De mannequins op de catwalk speelden met een pijp, een sigarettenhouder en een elektronische sigaret. De juwelen waren op rookgerei geïnspireerd en de sleep van de jurk die de show afsloot, leek wel een rookgordijn.

Kilt van Guy Ritchie

De kelner zet twee glazen met gekleurde sapjes neer. We beslissen elk twee voorgerechten te bestellen. Gaultier mag dan wel Frankrijks bekendste modedesigner zijn, hij verkiest Londen boven Parijs. Hij houdt van die typische Britse humor, doordrenkt met zelfspot. ‘Fransen hebben dat niet.’ De tartans en kilts die in veel van zijn collecties te zien zijn, werden hem ingefluisterd door ‘Brigadoon’, een film uit 1954 waarin Gene Kelly een Amerikaan speelt die tijdens het jagen verdwaalt in de Schotse wouden. ‘Ik houd van klassieke tartans’, zegt Gaultier. ‘Hun grafische schoonheid, en ook wel van het gevoel om zo’n rok te dragen met niets eronder.’

©Emil Larsson

Waarna hij lachend het verhaal vertelt over zijn bezoek aan de Highlands in 2000. Hij was daar voor het huwelijk van Madonna en Guy Ritchie, die een kilt droeg. ‘Ik vroeg hem: Klopt het dat je daar niets onder draagt?’ Gaultier imiteert Ritchie, zoals hij zijn kilt omhoogtrok. ‘En daarna zei hij: “Natuurlijk!” Voilà.’

Het heeft wellicht te maken met het gevoel van vrijheid, zeg ik. ‘Precies’, reageert Gaultier. ‘De wind die erdoorheen raast. Dat is zoals zwemmen zonder zwembroek. Het geeft je een fantastisch gevoel van vrijheid. Ik denk dat dat voor een vrouw hetzelfde is, met blote borsten zwemmen. Dat moet heel ontspannend zijn.’ Ik knik ernstig. ‘Idem voor de ballen. Vive la liberté’, vervolgt Gaultier.

Gaultier laveert tussen Frans en Engels. Hij smukt zijn verhalen op met druk gesticulerende handen, gooit er hier en daar een ‘voila’ of ‘exactement’ tussen. Ineens, midden in de conversatie, roept hij iets naar de chefs: een compliment voor de manier waarop ze hun koksmuts dragen.

Transgender

De muze van Gaultier is zijn... teddybeer. Madonna bracht dan wel zijn puntige beha voor het voetlicht, het was Gaultiers teddybeer die de early adopter was. ©Emil Larsson

Hubert Givenchy had Audrey Hepburn. Nicolas Ghesquière van Louis Vuitton heeft Charlotte Gainsbourg. Maar de muze van Gaultier is zijn... teddybeer. Madonna bracht misschien wel zijn puntige beha voor het voetlicht, maar ‘Nana’ was de early adopter voor deze en veel andere van Gaultiers creaties. ‘Het was voor mijn teddybeer, de allereerste transgenderbeer’, vertelt hij. ‘Ik denk dat ik zes was. Ik wilde een pop, maar mijn ouders vonden dat maar niets. Ik voerde dan maar plastische chirurgie uit op die beer.

Ik zag in de krant reclame voor kleine, puntige beha’s, en maakte er eentje met papier en pinnetjes. We waren onafscheidelijk en speelden samen de wereldgebeurtenissen na. Toen jullie koning Boudewijn met Fabiola trouwde, droeg mijn beer een witte sluier’, vertelt Gaultier serieus.

Blind vertrouwen

Zijn volwassen privéleven valt in twee helften uiteen. Er waren de jaren die hij doorbracht met zijn overleden vriend en zakenpartner Francis Menuge. Daarna volgden de jaren zonder Menuge. Ze ontmoetten elkaar in 1975, toen Gaultier 23 was, en ze zouden samenblijven tot de dood van Menuge in 1990. Hij was het die Gaultier ertoe aanzette om in 1976 zijn eerste prêt-à-porterlijn te lanceren. ‘Had ik hem nooit ontmoet, dan was ik niet op die manier begonnen: alleen en zonder geld’, zegt de modeontwerper. ‘Hij vertrouwde me blind, en ik hem. Hij zorgde ervoor dat ik me sterker voelde.’

Met mijn mode heb ik altijd willen tonen dat vrouwen tegelijk sterk en vrouwelijk kunnen zijn. En dat niet alle mannen zijn zoals John Wayne.
Jean Paul Gaultier

De wereld maakte kennis met het creatieve talent van Yves Saint Laurent dankzij het commerciële vernuft van diens vriend en zakenpartner Pierre Bergé. Zou Gaultier nog meer commercieel succes geoogst hebben als Menuge niet zo vroeg was gestorven? ‘Hij wilde een reusachtig bedrijf uitbouwen, maar mij interesseerde dat eigenlijk niet’, zegt Gaultier. ‘Eerlijk gezegd, dat is iets dat me helemaal niet bezighoudt.’

Schandalig

Zeven jaar geleden verkocht Gaultier zijn modelabel aan een van de grootste huizen ter wereld: het Spaanse Puig, ook eigenaar van de merken Dries Van Noten, Nina Ricci en Paco Rabanne en de parfums van Comme des Garçons en Prada. Al snel na de overname zette Puig een punt achter Gaultiers verlieslatende prêt-à-porterlijn voor dames. Toch lijkt hij niet bitter. ‘Ik weiger dingen te doen waarmee ik niet echt voeling heb’, zegt hij. ‘Als ik iets doe, ben ik enthousiast. Ik heb altijd geprobeerd om vrij te zijn.’

Korset, Kylie Minogue, 2009. ©Emil Larsson

Puig focust liever op Gaultiers grootste troef: zijn geuren die de kassa doen rinkelen. Classique bijvoorbeeld, het in 1993 gelanceerde parfum in de vorm van een torso. Die parfums financieren de couturecollectie die hij nog altijd twee keer per jaar uitbrengt. Of die couturecollectie winstgevend is? ‘Neen. Laten we stellen dat ik erin slaag geen geld te verliezen. Bekijk het als een soort 3D-reclame.’

Over de modewereld van vandaag heeft Gaultier zijn eigen ideeën. ‘Er is te veel van alles. We hebben te veel merken en er zijn te veel kleren. Kijk naar grote labels zoals Dior en Chanel. De mensen die die luxekleren zouden kunnen kopen, krijgen ze vandaag gratis. Of ze hebben een contract dat hen verplicht ze te dragen. Kun je je dat voorstellen? Ik vind dat schandalig.’

Beter dan roken

Vooraleer we daar dieper op kunnen ingaan, vraagt de ober of we een nagerecht willen. ‘Dessert!’, zegt Gaultier uitbundig, enthousiast als een kind. Hij geeft toe dat hij verslingerd is op zoetigheid, iets dat hij opnieuw meekreeg van zijn grootmoeder. ‘Ze wilde altijd dat ik het naar mijn zin had en schoof het ene dessert na het andere op mijn bord. Ik vond dat fantastisch. Iedere maaltijd moest eindigen met suiker, alsof dat een soort beloning was. Voor mij was dat beter dan een sigaret roken. Ik hield er trouwens niet van dat je als jongen eigenlijk verplicht was te roken. Ik zei dat ook altijd: “Ik rook niet, ik eet liever taart.” Dat was zeer opstandig’, lacht hij.

We spreken af van elkaars desserts te proeven. Gaultier gaat voor abrikozentaart, ik voor tiramisu. Het gesprek gaat voort op politiek, de brexit - ‘zo triest’ - en ook over de Franse president Emmanuel Macron. Als ik hem naar zijn mening vraag, blijkt andermaal hoe anti-establishment Gaultier wel is. ‘Een eerste ding dat ik super vind, is dat hij getrouwd is met een oudere vrouw. Brigitte is niet alleen 25 jaar ouder, ze is ook heel intelligent. En het volk houdt van haar.’

Gaultier schraapt de laatste wolkjes tiramisu van mijn bord. Er is nog net tijd voor een snelle kop koffie. Ik vraag hem of hij nog altijd dat enfant terrible is? ‘Nu?’, glimlacht Gaultier, ‘mhh, nu ben ik de vieillard terrible.’

Fashion Freak Show van Jean Paul Gaultier, van 2 oktober tot en met 30 december in Folies Bergère, Parijs. jpgfashionfreakshow.com



Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content