sabato

Winnen de broers Dardenne met ‘Le jeune Ahmed' een derde Gouden Palm?

©Yann Rabanier / modds

In ‘Le jeune Ahmed’ trekken de gebroeders Dardenne voor het eerst vol de politieke kaart, met een indringend verhaal over een geradicaliseerde moslimjongen. De wereld zal de film van de Dardennes - zoals gewoonlijk - deze week ontdekken op het filmfestival van Cannes. ‘Je kunt in Cannes ook op je bek gaan, en harder dan elders.’

Acht films, acht selecties. Sinds Jean-Pierre (68) en Luc (65) Dardenne in 1996 hun ‘La Promesse’ mochten voorstellen tijdens de Quinzaine des Réalisateurs - een nevensectie op het filmfestival van Cannes met jonge wolven en gerenommeerde filmnamen, zonder dat er prijzen aan verbonden zijn - zijn ze niet meer weg te denken van het filmfestival.

Twee keer kaapten ze er de Gouden Palm weg, een prestatie die slechts een handvol cineasten (onder meer Francis Ford Coppola, Ken Loach, Michael Haneke en Emir Kusturica) hen heeft voorgedaan. Met hun nieuwe film, ‘Le jeune Ahmed’, krijgen ze nu de kans om als eersten een derde hoofdprijs aan hun collectie toe te voegen.

‘We zijn heel voorzichtig geweest bij het draaien van ‘Le jeune Ahmed’, zeggen de gebroeders Dardenne. ‘We hebben er alles aan gedaan om de gelovige moslims in al hun diversiteit weer te geven.’ ©Christine Plenus

Een radicale ommekeer in hun carrière is het niet geworden. De Dardennes hebben hun handelsmerk gemaakt van uitgeklede en documentair getinte humanistische drama’s, en daar sluit ‘Le jeune Ahmed’ naadloos bij aan. Wel nieuw is dat ze een bloedheet hangijzer aanpakken: de radicalisering van een jonge moslim. Ahmed is een prille puber die zich onder invloed van een fundamentalistische imam tegen zijn progressieve lerares keert.

Ik moet bekennen dat ik teleurgesteld was toen ik ‘Le jeune Ahmed’ zag.

Luc & Jean-Pierre Dardenne (schrikken even). ‘Oei.’

Ik dacht dat jullie deze keer eindelijk een komedie zouden maken? Niet dus.

Luc Dardenne (lacht). ‘De film is toch al minder koud dan ‘La Fille Inconnue’, onze vorige.’

Het valt me altijd op hoe goedlachs jullie zijn. Waarom zien we dat niet terug in jullie films?

Luc Dardenne. ‘Weet je, Woody Allen is in het echt onuitstaanbaar. Hij is altijd slechtgezind. Maar hij maakt wel komedies. We zijn ook niet zoals onze films.’

Hebben jullie nooit het gevoel dat er iets ontbreekt in jullie oeuvre?

Luc Dardenne. ‘In het begin van onze carrière hebben we na een slechte ervaring (de film ‘Je Pense à Vous’, nvdr.) beslist om alleen nog te doen waar we goed in zijn. We moesten onze eigen weg zoeken. We waren zelf geen professionele regisseurs. We hadden geen opleiding genoten. Sinds ‘La Promesse’ putten we uit onszelf en volgen we onze acteurs, een beetje zoals in een documentaire. Ik denk dat een komedie niet binnen onze mogelijkheden ligt. Al zouden Jean-Pierre en ik het graag kunnen.’

Jean-Pierre Dardenne. ‘Een musical bijvoorbeeld.’

Luc Dardenne. ‘We zijn allebei enorme fans van Charlie Chaplin. ‘Modern Times’, City Lights’, noem maar op. Maar hij was een genie, een geval apart. Vandaag zijn er weinig komische genieën te vinden.’

Jean-Pierre Dardenne. ‘Misschien moeten we het eens proberen.’

Diep geschokt

‘Le jeune Ahmed’ vertelt het verhaal van een prille puber die onder invloed van een fundamentalistische imam in opstand komt tegen zijn progressieve lerares. ©Christine Plenus

Jullie vinden de inspiratie voor jullie sociale drama’s vaker bij faits divers dan in de grote krantenkoppen. Waarom een film over radicalisering?

Luc Dardenne. ‘Door de aanslagen. Charlie Hebdo en de Bataclan in Parijs, de luchthaven en de metro in Brussel. Die hebben ons diep geschokt. We hebben verschillende ideeën uitgeprobeerd om erover te praten, maar uiteindelijk kwamen we tot het inzicht dat het ons niet interesseerde om te vertellen hoe iemand geradicaliseerd raakt.’

Waarom niet?

Luc Dardenne. ‘Er is al zo veel over geschreven. Hoe dat in zijn werk gaat, wat de context is, wat het psychologische profiel is van moslims die radicaal worden. Er zijn ook al films over gemaakt. Ons leek het boeiender om te bekijken hoe iemand eruit geraakt. Of dat überhaupt mogelijk is. We wisten dat we fanatisme ernstig moesten nemen. Een fanatiekeling denkt dat hij de waarheid in pacht heeft, en dat hij de wereld en de anderen een dienst bewijst. Ook als hij een moord pleegt. Als je hem duidelijk wilt maken dat zijn daden immoreel en onmenselijk zijn, zal hij dat niet begrijpen. Hij zal jou voor gek verklaren. Dat was ons uitgangspunt.’

Ahmed is amper dertien jaar oud. Wat voegt zo’n jong hoofdpersonage toe aan het verhaal?

Ik zou het prachtig vinden mochten jonge moslims naar onze film komen kijken. De vraag is alleen of scholen de moed zullen opbrengen om dat te doen.

Luc Dardenne. ‘We overwogen eerst oudere personages, maar voor hen is het doorgaans al te laat. Die haal je niet meer terug uit de radicalisering. Een kind van dertien zou misschien wel nog een kans hebben. We hebben het erover gehad met een psychoanalyticus die in Frankrijk het centrum voor deradicalisering beheert. Hij legde ons uit dat een geradicaliseerde tiener er eerder voor zal zorgen dat zijn moeder en vriendin ook geradicaliseerd raken. Het omgekeerde gebeurt nooit.

We wisten dus dat de liefde op zich geen antwoord zou bieden. Met een kind als centrale figuur konden we tonen hoe het discours van de imam zo’n jongen kan verleiden. Ahmed is zelfs meer overtuigd dan de imam. Tegelijk blijft hij een kind en begrijpt de kijker dat die harde overtuiging en woorden niet van Ahmed zelf komen. Ze zijn hem ingelepeld. Als kijker kan je alleen hopen dat het leven op een bepaald moment de bovenhand haalt op de ideologie van de dood.’

©Christine Plenus

Geen proces

Voelden jullie meer dan anders een bepaalde verantwoordelijkheid, omdat de film zich afspeelt in een milieu dat jullie minder goed kennen?

Luc Dardenne. ‘We zijn heel voorzichtig geweest. We hebben er alles aan gedaan om de gelovige moslims in al hun diversiteit weer te geven. We stigmatiseren niemand. ‘Le jeune Ahmed’ is een ode aan de onreinheid, als reactie tegen de fanatieke ideologie van de puurheid. Leven betekent dat je dingen mengt. Daarom mochten wij als regisseurs ook geen duidelijke scheiding maken tussen reine en onreine mensen, tussen goeie en slechte moslims.’

Jean-Pierre Dardenne. ‘Ik snap je vraag, maar wij mogen ons daar niets van aantrekken. We maken geen polemieken of pamfletten. Onze personages stellen universele vragen. Als we vrij zijn om te werken, vermijden we automatisch dat de film een pamflet of karikatuur wordt. ‘Le jeune Ahmed’ is geen proces, maar je kunt ook niet ontkennen dat er geradicaliseerde moslims zijn die slachtpartijen aanrichten. Dat mogen we ook zeggen. Anders is het chantage.’

Helemaal aan het begin van jullie carrière, nog voor jullie documentaires maakten, draaiden jullie sociaal geïnspireerde video’s die jullie vervolgens vertoonden in bepaalde wijken van Luik. Hebben jullie gelijkaardige plannen met ‘Le jeune Ahmed’?

‘Rosetta’ (1999): Gouden Palm + prijs beste actrice voor Émilie Dequenne. ©Photo12

Luc Dardenne. ‘We hebben er zelf nog niet over nagedacht, maar als er sociale werkers of leraars zijn die dat willen doen, zullen we daar zeker aan meewerken. Ik zou het alvast prachtig vinden als jonge moslims naar onze film zouden komen kijken. De vraag is alleen of scholen de moed zullen opbrengen om dat te doen.’

Waarom zouden ze schrik hebben?

Luc Dardenne. ‘Omdat een film als deze spanningen kan creëren in de klas. Het moet niet gemakkelijk zijn voor een leraar godsdienst of moraal of geschiedenis om de thematiek van radicalisering aan te kaarten. Ik ben weliswaar slecht geplaatst om er een oordeel over te vellen. Ik geef geen les in de lagere graad van het middelbaar onderwijs, de leeftijdsgenoten van Ahmed. We zullen de film zeker aanbieden in het schoolcircuit. Hopelijk zullen er scholen zijn die erop ingaan.’

Record

Zijn jullie extra tevreden dat ‘Le jeune Ahmed’ in de competitie van Cannes zit, net omdat hij een moeilijk onderwerp aankaart?

Het is de eerste keer dat we naar Cannes trekken met een verhaal dat nauw aansluit bij de actualiteit.

Jean-Pierre Dardenne. ‘We zijn altijd tevreden als Cannes ons selecteert, maar het klopt dat de film wat atypisch is voor ons. Je kunt ‘Le jeune Ahmed’ meer politieke cinema noemen. Het is de eerste keer dat we naar Cannes trekken met een verhaal dat nauw aansluit bij de actualiteit.’

Luc Dardenne. ‘IS heeft onlangs nog een videoboodschap de wereld in gestuurd, om de aanslagen in Sri Lanka te verheerlijken en te verklaren dat er nog meer zullen volgen.’

Jean-Pierre Dardenne. ‘Ik ben benieuwd hoe het publiek zal reageren in Cannes. Het is goed dat ‘Le jeune Ahmed’ daar in première gaat. Als filmmakers kunnen we ons geen groter platform wensen. Op één dag bereiken we de hele wereld.’

Luc Dardenne. ‘De film lijkt alvast tot de verbeelding te spreken. We hebben nog nooit zoveel views gekregen voor een trailer. Dat komt door het onderwerp, niet door de naam Dardenne, voor alle duidelijkheid.’ (lacht)

Cannes is niet het enige prestigieuze filmfestival ter wereld. Hebben jullie nooit zin om eens frisse lucht op te snuiven?

L’Enfant (2005): Gouden Palm ©rv

Luc Dardenne. ‘Je kunt nergens beter zijn dan in Cannes. Het is een perfecte manier om onze film een uitstraling te geven die verder reikt dan België en Frankrijk. Er lopen zowat 4.000 journalisten rond. Je vindt nergens anders meer pers. Tegelijk heb je er een grote concentratie van bioscoopexploitanten, distributeurs en filmaankopers. Het is natuurlijk niet altijd een succes. Ça passe ou ça casse. Je kunt in Cannes ook op je bek gaan, en harder dan elders.’

Het is de achtste opeenvolgende keer dat jullie in Cannes een nieuwe langspeelfilm voorstellen. Zijn jullie nog nerveus?

Jean-Pierre Dardenne. ‘Ja. Enfin, ik zal niet antwoorden in de plaats van Luc, want we reageren elk op onze eigen manier. Maar ik heb gevoelige zenuwen.’

Luc Dardenne. ‘Ik ben minder zenuwachtig dan in het begin. Toch wat de film betreft. Wat mij nerveus maakt, is alles eromheen. Onze producente wist me onlangs te vertellen dat ik mijn grijze kostuum niet zou mogen dragen voor de première. Ze had uitgezocht dat de gasten die ’s namiddags op de rode loper komen altijd donkere kostuums dragen. (lacht) Zulke dingen werken mij op de zenuwen.’

Jean-Pierre Dardenne. ‘Misschien kun je een trendsetter worden. (grijnst) Iemand moet de eerste zijn.’

Trailer 'Le jeune Ahmed'

Het 72ste filmfestival van Cannes vindt plaats tot en met zaterdag 25 mei.

In drommen naar Wallywood

De nieuwste film van de gebroeders Dardenne in de cinema bekijken is één ding. Voortaan kan je ook een kijkje nemen op de plekken waar ‘Le jeune Ahmed’ werd gedraaid, dankzij de pas gelanceerde app Wallywood.

De app is een initiatief voor de twintigste verjaardag van Wallimage, het investeringsfonds voor audiovisuele kunsten van de Waalse overheid. De app gidst je langs driehonderd plekken over de taalgrens waar meer dan honderd Belgische films zijn opgenomen: behalve de cinemaknallers van de gebroeders Dardenne bijvoorbeeld ook films zoals ‘Duelles’, ‘The Happy Prince’, ‘Mon Ket’ en zelfs ‘Rundskop’ en ‘Daens’. Wordt Seraing binnenkort net zoals Dubrovnik - dat op dit ogenblik helemaal in de ban is van de ‘Game of Thrones’-gekte - overspoeld door filmfanaten?

De app Wallywood is gratis te downloaden en werkt zowel op Android als op iOS.

Lees verder

Advertentie
Advertentie