sabato

#foodporn door de jaren heen

‘Double Mona Lisa, After Warhol, (Peanut Butter + Jelly)’, Vik Muniz, 1999. ©Vik Muniz VAGA NY Courtesy Sikkema Jenkins Co

Doet de zoveelste #foodporn-post je tenen krullen? Wijs niet zomaar beschuldigend richting Instagram. Al zolang de camera bestaat, fotograferen we onze gerechten.

‘No photos please!’ De Frans-Britse chef Michel Roux, van de driesterrenrestaurants La Gavroche in Londen en The Waterside Inn in Bray, heeft het gehad met gasten die op hun stoel gaan staan voor de perfecte #instafoodfoto. Tot spijt van de Instagramgeneratie heeft hij in zijn restaurant een bordje gehangen: ‘geen foto’s meer’. En Roux is niet alleen. Intussen weren wereldwijd sterrenzaken te fotogekke foodies.

‘Spam (Cut in Two)’, Ed Ruscha, 1961. ©Ed Ruscha / Courtesy of the artist and Gagosian Gallery

Toch is het fotograferen van gerechten geen nieuw fenomeen. Op de tweede foto ooit gemaakt, in 1832, is een gedekte tafel te zien. De tentoonstelling ‘Feast for the Eyes’, in het fotomuseum Foam in Amsterdam, toont dat al zolang de camera bestaat, we foto’s nemen van eten. Wat wél veranderd lijkt, is wat we mooi en lekker vinden. Bij gerechten waar mensen veertig jaar geleden wild van werden, vragen we ons nu af: ‘aten we dat echt’?

Behalve foto’s is er op de expo ook een groot aantal kookboeken te zien, al dan niet in salontafelformaat. De kookboeken geven een aanvullende visuele geschiedenis weer en plaatsen de foto’s aan de muur in een context.

Bont en veren

De eerste foodfoto’s zijn geïnspireerd op de stillevens uit de 17de-eeuwse schilderkunst, met majestueus gedekte tafels en rijke materialen als bont en veren. Het verleidelijke van het voedsel in de kijker zetten: daar draaide het toen om. Die stillevens vormen het eerste thema van de tentoonstelling, die een overzicht biedt van de foodfotografie vanaf de 19de eeuw tot nu.

Pas op het eind van de 19de eeuw werd fotografie, ook voedselfotografie, een genre op zich. Niet veel later volgde de intrede van de kleurenfotografie, meteen de grootste verandering binnen het domein. In 1915 doken de eerste commerciële foto’s en magazines op. Gerechten werden van bovenaf gefotografeerd en vulden de hele pagina. Vergelijk het met de foodfoto’s die vandaag zo populair zijn op sociale media.

‘Clementines’, Daniel Gordon, 2011. ©Daniel Gordon / Courtesy of the artist and James Fuentes Gallery, New York

Voedselfoto’s zeggen ook iets over de tijdgeest. Ze geven een inkijk in de levensstijl, de cultuur en de natie. Of er honger heerst, of de bevolking baadt in overdaad. Voedsel is een basisbehoefte waar zelfs oorlogen voor worden gevoerd.

Bij gerechten waar mensen veertig jaar geleden wild van werden, vragen we ons nu af: ‘aten we dat echt’?

Het tweede tentoonstellingsthema, ‘Around the Table’, zoomt in op de rituelen rond eten en de culturele identiteit achter de foto’s en het gebeuren. Vandaag is eten immens populair, voor sommigen zelfs een soort religie met chefs die de status van popsterren hebben.

Onthoofde vissen

©Joseph Maida

Met ‘Playing with food’ serveert Foam een derde, speelser thema. In de werken van de Franse modefotograaf Guy Bourdin of de New Yorkse kunstenaar Joseph Maida zijn de gelijkenissen met de schilderkunst uit de beginperiode ver te zoeken.
Digitale manipulaties brengen ook meer gelaagdheid en humor in de beelden.

‘New Brighton, England’, Martin Parr, 1983-1985. ©©Martin Parr / Magnum Photos

Neem ervan wat je wilt: hotdogs bij zomerse temperaturen in New Brighton door de Britse documentaire fotograaf Martin Parr of de onthoofde vissen in roze donuts van Maida. Al probeer je dat best niet uit bij sterrenchef Michel Roux.

Bij de expo hoort ook een boek van Susan Bright & Denise Wolff, uitgegeven door Aperture, 304 blz., 55 euro. ‘Feast for the Eyes - The Story of Food in Photography’ vindt nog tot met 3 maart plaats in het Foam Fotografiemuseum Amsterdam.

 

Advertentie
Advertentie