sabato

Van cipier tot de Run-DMC van de fotografie: Jamel Shabazz

Hiphopfotograaf Jamel Shabazz keert met verjaardagsshoot voor Lee terug naar zijn jeugd. ©Back in the Days by Jamel Shabazz, courtesy powerHouse Books

Zijn foto's zijn herkenbaarder dan zijn naam. Als broekventje goot Jamel Shabazz de New Yorkse hiphopscene in beelden die zelfs modeontwerper Marc Jacobs inspireerden. 'Mijn drijfveer? Van de wereld een mooiere plaats maken.'

Als Marc Jacobs een collectie maakt die geïnspireerd is op hiphop, dan kijkt hij naar zíjn foto's. Als wij denken aan de hoogdagen van Run-DMC, dan halen we zíjn beelden voor ons netvlies. En als het jeansmerk Lee een fotograaf zoekt om zijn hiphopverleden in de verf te zetten voor de 130ste verjaardag, dan bellen ze naar hém.

'Al van heel vroeg in mijn carrière wist ik dat mijn beelden ooit belangrijk zouden worden', zegt Jamel Shabazz. ©rv

Please welcome Jamel Shabazz, de intussen 58-jarige Amerikaanse fotograaf die in de prille jaren tachtig als geen ander de bruisende straten van New York wist vast te leggen. Hij kiekte coole breakdancers, ruige graffitispuiters en hippe muzikanten die rondhingen in een uniform van Lee-jeans, met Cazal-brillen, Adidassen zonder veters, Kangol-petten en - natuurlijk - enorme gettoblasters.

Shabazz, een in Brooklyn geboren en getogen Afro-Amerikaan, liep ertussen en drukte op het juiste moment op de ontspanner. Jong, maar vastberaden. 'Dit waren mijn vrienden. Ik was one of them, maar ik zag ook de noodzaak om die tijd te documenteren. Al van heel vroeg in mijn carrière wist ik dat mijn beelden ooit belangrijk zouden worden', vertelt hij.

Hij kreeg gelijk. Zijn foto's zitten vandaag in belangrijke museumcollecties zoals The Whitney Museum of American Art. Ze werden talloze keren geëxposeerd, haalden platencovers en prijken in vele boeken, kranten en magazines.

©Back in the Days by Jamel Shabazz, courtesy powerHouse Books

Cipier

Niet dat het allemaal zo professioneel begon. Geïnspireerd door zijn vader - die fotograaf was bij de marine, veel fotoboeken kocht en magazines à la 'Life' en 'National Geographic' in huis haalde - begon Shabazz op zijn 15de zijn vrienden te fotograferen.

©Back in the Days by Jamel Shabazz, courtesy powerHouse Books

Tijdens zijn dienstplicht was Shabazz drie jaar gelegerd in Duitsland. Toen hij in de zomer van 1980 weer thuiskwam in Brooklyn, zag hij dat zijn wijk helemaal veranderd was. 'Ik had mijn thuisstad enorm gemist', zegt hij. 'Ik begon te fotograferen, zodat ik altijd tastbare herinneringen zou hebben. Fotografie werd mijn visueel dagboek.'

In 1983 ging Shabazz aan de slag als cipier. Een job die zijn dagen vulde met criminaliteit, ellende en racisme. Maar tijdens de lunchpauze trok hij eropuit om foto's te maken of musea te bezoeken. Toen in 2000 de hiphop een revival beleefde, ergerde Shabazz zich eraan dat alleen de grote sterren de media haalden, niet de gewone mensen die het genre groot gemaakt hadden in de jaren zeventig en tachtig.

Een collega-cipier tipte hem om zijn foto's te bundelen in een boek. Shabazz trok met zijn stoute schoenen en wat prints naar uitgeverij Powerhouse. Met succes. Zijn eerste boek 'Back in the Days' verscheen in 2001, was een hit - er werden meteen 35.000 exemplaren van verkocht - en maakte Shabazz op slag beroemd.

©Back in the Days by Jamel Shabazz, courtesy powerHouse Books

Pre-crack

In 2003 nam hij ontslag als cipier om voluit voor zijn fotografiecarrière te gaan. De opdrachten van magazines en modemerken liepen vlot binnen. Tussendoor spitte Shabazz door zijn archief om nieuwe boeken te maken.

De combinatie van vrij en commercieel werk was voor hem een evidentie. Voor hem tastte die combinatie zijn artistieke onafhankelijkheid als documentaire fotograaf niet aan. 'Echt veel verschil zit er niet tussen mijn vrije werk en mijn modeopdrachten', aldus Shabazz. 'Ik wil altijd betekenisvolle foto's maken. En ik kies ook zelf de locaties: de straten waar ik in de jaren tachtig mijn iconische beelden maakte.'

©rv

Zijn stijl en onderwerpen bleven al die jaren gelijk: op het snijvlak van documentaire en mode, en vasthoudend aan zijn vertrouwde buurten in New York: Brooklyn, Queens, Harlem en Lower Manhattan. Hoewel hij intussen al met pensioen is, zei hij onlangs nog eens 'ja' tegen een shoot voor Lee. 'Dat merk is nu eenmaal een symbool van mijn jeugd.'

Even vermoeden we een nostalgische mens in Shabazz, maar hij schudt neen. 'Ik blijf niet hangen in het verleden en focus op het nu. Maar soms mis ik toch die vroege jaren tachtig, voor de stad in de ban raakte van de crack- en aidsepidemies. Nadien zou ons leven nooit meer hetzelfde zijn.'

©rv

Streetstyle avant la lettre

Jamel Shabazz vatte zijn generatie: coole breakdancers, graffitispuiters en muzikanten die rondhingen in Adidassen en met enorme gettoblasters.

Omdat Shabazz zijn lens graag richtte op de toenmalige hipsters wordt hij een voorloper van de streetstylefotografie genoemd. Scott Schuman, een van de opper-streetstylers en de man achter de blog The Sartorialist, is een immense fan. Maar Shabazz zelf vindt dat hij gewoon zijn community documenteerde.

De fotograaf vatte het New York van de jaren tachtig zoals Dorothea Lange de Grote Depressie en Larry Clark de nihilistische nineties. Kortom: hij is de visuele spreekbuis van zijn generatie.

En die is ruimer dan hiphop alleen. 'Mijn beelden reflecteren veel meer. Er zit ook jazz, r&b, salsa en reggae in. Zelfs in mijn iconische hiphopbeelden reikt de betekenis verder dan alleen maar de muziekcultuur. Mijn ultieme doel is om via mijn beelden van de wereld een betere, eerlijkere en vredigere plek te maken.' 

Lees verder

Advertentie
Advertentie