sabato

5x kunstpaleizen hoppen in Venetië

Fondazione Cini. ©Matteo De Fina

Zaterdag 11 mei opent de kunstbiënnale in Venetië. Voor wie op zijn honger blijft zitten: 5 paleizen die, naast de kunstexpo, een bezoek waard zijn.

1. Fondazione Cini: Palladio, Sottsass en Borges (en Mussolini)

Fondazione Cini. ©Enrico De Santis

Mussolini. De Fondazione Cini loopt er liever niet mee te koop, maar oprichter graaf Vittorio Cini was lid van de Italiaanse fascistische partij en werkte voor Mussolini's regering. In 1943 distantieerde de rijke industrieel zich van het fascistische regime. Later werd hij naar het concentratiekamp van Dachau gestuurd. Volgens de overlevering slaagde zijn zoon Giorgio erin zijn vader te bevrijden nadat hij ambtenaren met juwelen had omgekocht.

Tragisch. Diezelfde zoon overleed amper een paar jaar na Vittorio's bevrijding bij een vliegtuigcrash. De graaf eerde Giorgio in 1951 met de oprichting van een stichting op het eiland San Giorgio Maggiore, dat na meer dan honderd jaar militaire bezetting in puin lag. Cini gaf het hele eiland een facelift, inclusief het benedictijnse klooster San Giorgio Maggiore, een meesterwerk van architect Andrea Palladio. Het complex is behalve een cultureel studie- en tentoonstellingscentrum ook een politieke ontmoetingsplek: in 1980 en 1987 werden de G7-bijeenkomsten er gehouden.

Labyrint. Trek voldoende tijd uit om door te brengen in het Cini-complex, dat onder meer de grootste privétuin in Venetië, een amfitheater, het 'Ettore Sottsass'-archief en een aan schrijver Jorge Luis Borges opgedragen labyrint huisvest. Breng ook een bezoek aan Le Stanze del Vetro, een studiecentrum en exporuimte voor 20ste- en 21ste-eeuwse glaskunst. Er loopt een nieuwe tentoonstelling met werk van de Franse vroeg-20ste-eeuwse glaskunstenaar Maurice Marinot.

Op 10 mei opent in de Fondazione Cini de expo 'Burri la pittura, irriducibile presenza,' een overzicht van het werk van de invloedrijke Italiaanse schilder Alberto Burri. Isola di San Giorgio Maggiore, 30133 Venetië (vaporetto-lijn 2, stop 'San Giorgio'). Er zijn elke dag rondleidingen. Tot en met 20 december is Cini elke dag open van 10 tot 16 uur. Le Stanze del Vetro heropent op 24 mei en is elke dag behalve woensdag open. 

2. V-A-C Foundation: rijke Rus en topkunst

V-A-C Foundation. ©Andrea Avezzù

Oligarch. In Rusland gaan kunst en oligarchie hand in hand. Leonid Mikhelson, de Russische selfmade man, werd miljardair met het Russische gasconcern Novatek, waarvan hij CEO, voorzitter en grootaandeelhouder is. Voorts hebben ook de met Poetin bevriende zakenman Gennady Timchenko en het Russische staatsbedrijf Gazprom belangen in het bedrijf. In 2007 richtte Mikhelson de Victoria the Art of being Contemporary op, een naar zijn dochter vernoemde kunststichting.

Renzo Piano. Mikhelson sponsort internationale tentoonstellingen en toonde onder meer werk van Marcel Broodthaers, Francis Bacon, Mircea Cantor en Trevor Paglen. In 2015 gaf hij aan de Italiaanse architect Renzo Piano de opdracht het hoofdkwartier van zijn stichting in Moskou te bouwen. Eind dit jaar zal het (deels) openen. In Venetië liet hij het Palazzo delle Zattere renoveren voor hedendaagse topkunstexpo's.

Levende lagune. De foundation sponsorde vorig jaar op de site de installatie 'Laguna Viva', een levend zoutmoeras in samenwerking met het Londense kunst- en designcollectief Assemble en de Venetiaanse activistengroep en non-profitorganisatie We Are Here Venice. Samen met Hamed Ahmadi, een Afghaans documentairemaker en politiek vluchteling, opende het Sudest 1401, een bar en restaurant met een keuken die de Balkan, het Midden-Oosten- en Sicilië fuseert.

Palazzo delle Zattere, Dorsoduro 1401, 30123 Venetië. Elke dag open van 12-20 uur, gesloten op woensdag. 

3. Peggy Guggenheim Collection: Collectie van een kunst-addict

Peggy Guggenheim Collection. ©Matteo de Fina

Ontsnappingsroute. Als telg van de steenrijke New Yorkse Guggenheim-dynastie was Peggy Guggenheim (1898-1979) al rijk nog voor ze geboren was. Kunst was haar ontsnappingsroute uit dat bourgeois milieu. Die bracht haar naar Parijs, waar ze optrok met de dadaïsten, dan Londen, waar ze de galerie Guggenheim Jeune opende, en later New York, waar ze in haar galerie Art of This Century als een van de eersten kunstenaars als Jackson Pollock, Robert Motherwell en Mark Rothko een kans gaf.

Kunstverslaafde. Guggenheims devies was 'buy a picture a day', zo schrijft ze in haar biografie 'Confessions of an Art Addict'. In 1948 verhuist ze naar Venetië en toont ze haar collectie op de Biënnale van Venetië. Een jaar later koopt ze het 18de-eeuwse Palazzo Venier dei Leoni, waar ze haar kunstverzameling onderbrengt en woont. Haar collectie, met werken van zowat alle belangrijke 20ste-eeuwse kunstenaars als Picasso, Duchamp, Miró en Alechinsky, huist nog steeds in datzelfde Palazzo.

Garage. Guggenheim bracht haar collectie en paleis nog bij leven onder in de naar haar oom vernoemde Solomon R. Guggenheim Foundation. Al was ze geen fan van het door diezelfde oom gesponsorde museum in New York, dat ze ooit beschreef als 'De garage van mijn oom; dat Frank Lloyd Wright-ding aan Fifth Avenue'.

Tot en met 2 september 2019 vindt de tentoonstelling 'The Nature of Arp' plaats, een retrospectieve expo over de beeldhouwer Hans Arp. Peggy Guggenheim Collection, Palazzo Venier dei Leoni, Dorsoduro 701, 30123 Venetië. Elke dag open van 10-18 uur, behalve op dinsdag. 

4. Fondazione Prada: experimenteel en intellectueel

Fondazione Prada. ©Agostino Osio

Pied-à-terre. Prada en Milaan zijn vandaag bijna synoniemen. Het Italiaanse powerkoppel achter het modemerk Prada, de kunstverzamelaars Miuccia Prada en Patrizio Bertelli, opende er de voorbije jaren namelijk twee kunstinstituten. Onder meer een indrukwekkend, door de Nederlandse starchitect Rem Koolhaas ontworpen complex van 19.000 vierkante meter in het zuiden van de stad. Nog voor Koolhaas' ontwerp af was, in 2011, kochten Prada en Bertelli ook een artistiek pied-à-terre in Venetië.

Koningin. Het koppel koos voor het 18de-eeuwse palazzo Ca' Corner della Regina aan het Canal Grande. Het werd gebouwd op de ruïnes van een gotisch gebouw waarin Catharina Cornaro, de latere koningin van Cyprus, in de 15de eeuw werd geboren. Vandaar het woord 'Regina', 'koningin ' in het Italiaans. Scènes uit haar leven vind je vandaag nog altijd op de gerestaureerde fresco's op de piano nobile (de hoofdetage) van het paleis.

Filosofen. Niet dat Prada en Bertelli avontuurlijke keuzes en intellectueel discours schuwen, maar in de Venetiaanse buitenpost van de Fondazione Prada mag het wel wat experimenteler en academischer. Tentoonstellingen heten geen 'expo's', wel 'research exhibitions' die telkens openen op het ritme van de architectuur- of kunstbiënnales in de stad. Morgen heropent het museum met de nieuwe tentoonstelling 'Jannis Kounellis', een hommage aan de Grieks-Italiaans kunstenaar die twee jaar geleden overleed. 

Fondazione Prada. Ca' Corner della Regina, Calle de Ca' Corner, Santa Croce 2215, 30135 Venetië.

5. Fondazione Querini Stampalia: late nachten

Fondazione Querni Stampalia. ©alessandra chemollo

Kinderloos. Laten we eerlijk zijn: een stichting is vaak handig voor wat we enigszins welwillend 'belastingdoeleinden' zullen noemen. Maar het is ook een goede manier om je naam te laten voortleven, wist graaf Giovanni Querini al in 1868, toen hij een naar zichzelf genaamde fondazione oprichtte. De graaf overleed datzelfde jaar als laatste afstammeling van de rijke familie Querini Stampalia.

Tot diep in de nacht.  Palazzo Querini Stampalia ligt op een steenworp van het San Marcoplein. Het imposante 16de-eeuwse palazzo herbergt onder meer een uitzonderlijk bewaard interieur vol antieke meubelen, porselein, wereldbollen, lampen en spiegels van muranoglas en een collectie schilderijen van onder meer Giovanni Bellini en Giambattista Tiepolo. Het museum inviteert trouwens ook vaak hedendaagse kunstenaars voor tijdelijke tentoonstellingen, onder wie Mona Hatoum en Jimmie Durham. De indrukwekkende bibliotheek telt meer dan 350.000 oude werken, atlassen, kaarten en manuscripten en blijft tot laat 's avonds en op feestdagen open, op speciaal verzoek van graaf Querini zelf.

Scarpa. Hoewel een groot deel van het Palazzo Querini Stampalia bezoekers terugbrengt naar het Venetië van weleer is het paleis ook uitgegroeid tot een bedevaartsoord voor fans van moderne architectuur. De Venetiaanse architect Carlo Scarpa (1906-1978) restaureerde het gelijkvloers en de 'geheime' tuin. Volgens kenners is het een van Scarpa's meesterwerken.

Verscheidene tentoonstellingen in de stichting werden zopas geopend, onder meer een expo over het werk van de Duitse schilder Jörg Immendorff. Campo Santa Maria Formosa 5252, 30122 Venetië. Open di-zo van 10-18 uur. 

Kunstbiënnale Venetië: 11 mei 2019 tot en met 24 november 2019. 


Lees verder

Advertentie
Advertentie