sabato

Belgische fotograaf vangt het zonnestelsel in 6.000 bladzijden dik boek

Fotograaf Mishka Henner maakt geen enkele foto zelf. ‘Op Google vind je alles. Dansende honden, zingende katten én planeten.’ ©Andy Haslam / The New York Times

De Belgische fotograaf Mishka Henner geeft een nieuwe betekenis aan de term 'foto's nemen'. Zijn beelden leent hij gewoon van het internet. De hedendaagse Marcel Duchamp was al te zien in het Centre Pompidou in Parijs en het Victoria & Albert Museum in Londen. nu schopt Henner het tot in het MoMA in New York.

Nee, er is niets misgelopen bij het drukken van 'Astronomical'. Het werk van kunstenaar Mishka Henner is wel degelijk een boek van 6.000 nagenoeg zwarte pagina's. 'En dan nog een print-op-aanvraagboek waarvan ik maar 130 exemplaren verkocht', zegt hij. 'Daarna zag de uitgever het niet meer zitten: al die zwarte verf kostte hem meer dan hij eraan verdiende.'

Een van die 130 exemplaren wordt vanaf 7 november getoond tijdens de New Photography-tentoonstelling in het Museum of Modern Art in New York, die intussen aan haar 30ste editie toe is. Daarmee is de fotograaf met Belgische (en Frans, Poolse en Engelse) roots die in Manchester woont en werkt een van de 19 jonge fotografietalenten die het MoMA dit jaar in de spotlights zet.

‘Astronomical’ is een boek met 6.000 nagenoeg zwarte pagina’s. ‘Mijn uitgever zag het op den duur niet meer zitten: al die zwarte verf kostte hem meer dan hij eraan verdiende.’ ©Mishka Henner

Zonnestelsel in de hand
Henner is met zijn boek geen vreemde eend in de bijt: de term 'fotografie' in de titel mag breed worden geïnterpreteerd. Henners boek(en) staan er tussen de foto's en op foto's gebaseerde installaties van internationaal talent zoals de Amerikaan Lucas Blalock, die onder meer vertegenwoordigd wordt door de Brusselse galerie Rodolphe Janssen.

Henner reikt verder dan de aarde: hij doet een gooi naar het zonnestelsel. 'In 'Astronomical' probeer ik het zonnestelsel te vangen', zegt Henner. 'De omvang van het zonnestelsel kan je wel in cijfers uitdrukken, maar blijft abstract. Pluto is 6 miljard kilometer van ons verwijderd, maar wat betekent dat eigenlijk? Dus ik reduceerde die 6 miljard kilometer tot paginanummers. Elke pagina omvat 1 miljoen kilometer. Op de eerste twee bladzijden van het boek past de zon net. Op de laatste pagina heeft Pluto de grootte van een pixel.' De aarde, op pagina 155, is misschien 1 centimeter groot. 'Alles wat we kennen, is op die ene pagina te vinden. De hele mensheid op één pagina en het hele zonnestelsel in je hand. Dat is toch te gek? Als je door het boek bladert, besef je dat we maar een pixel in een uitgestrekt niets zijn.' Henner maakte de foto's van de planeten niet met een telescoop. 'Ik vond ze gewoon op Google. Je vindt er alles: dansende honden, zingende katten én planeten. Tik gewoon 'Pluto' in op Google Images. Ik gebruikte de foto's die ik vond en schaalde ze naar hun grootte tegenover elkaar.'

In de fotoreeksen ‘Feedlots’ (2013) en ‘The Fields’ (2013) zijn weidse Amerikaanse landschappen te zien. Maar hun schoonheid is bedrieglijk. ‘Feedlots’ bijvoorbeeld zijn beelden van veehouderijen en de grote rode massa is een meer van slachtafval. ©Mishka Henner

Meer van slachtafval
Een fotograaf die zijn foto's niet zelf neemt, het is voor Henner geen contradictie. Hij werkte jarenlang als documentairefotograaf, maar verloor de interesse in de camera. 'Een stukje metaal op dingen richten, het is niets voor mij. Bovendien zijn er al zo veel camera's en zo veel fotografen die veel interessantere beelden nemen dan ik.'

Dus haalt Henner zijn ruwe materiaal van het internet. Dat doet hij al langer, onder meer in zijn series 'Feedlots' (2013) en 'The Fields' (2013). De series, bestaande uit luchtfoto's van weidse Amerikaanse landschappen in semi-abstracte roosters, nam Henner níét uit het vliegtuig, wel met zijn muis van achter de computer. Eigenlijk zijn de foto's honderden aaneengeplakte screenshots van hyperscherpe satellietbeelden. 'Die zijn in wezen heel saai', legt Henner uit. 'Het is geen fotografie die er goed moet uitzien. Dus kies ik strategische plaatsen die interessant lijken. En dan begint het werk pas: met Photoshop werk ik de kleur en het contrast bij. Je kunt het vergelijken met een schilder die het interessantste stuk uit de werkelijkheid neemt en daarop verder werkt.' Toch zijn de beelden geenszins met klassieke landschapsschilderkunst te vergelijken. Hun schoonheid is bedrieglijk. 'Feedlots' zijn beelden van veehouderijen. De grote rode massa is een meer van slachtafval.

©Mishka Henner

Dat Henner met op het internet gevonden materiaal werkt, leverde hem de bijnaam 'hedendaagse Marcel Duchamp' op. De mix van humor en kunstkritiek - Duchamp was degene die met 'Fountain' een urinoir tot kunst verhief - heeft hij alvast gemeen met de dadakunstenaar. Neem nu zijn recentste serie 'Cash', geen foto's deze keer maar echte schilderijen van karton of papier waarop Henner telkens een cijfer uit de wiskundige Fibonacci-reeks schildert. Die rij begint met 0 en 1 en vervolgens is elk volgende element van de rij steeds de som van de twee voorgaande elementen. 'Ik begon bij nul, daarna volgden 1, 2, 3, 5, 8 en 13.' Die nummers zijn tegelijk ook de prijs van het werk, die dus almaar blijft stijgen. 'Op dit ogenblik zit ik aan 17.711 dollar (voor de rekenleken: het 23ste schilderij). Ik maak pas het volgende schilderij als het vorige wordt verkocht. In die zin is het een reflectie van hoeveel ik waard ben. Daarom dat ik deze werken bewust schilder als afprijzingsborden of reclame.'

Toch hoeft de vergelijking met de Franse Duchamp voor Henner niet per se. 'Vergeet niet dat ik Belg ben én in Manchester woon: dat geeft een soort donkere humor gemixt met licht surrealisme. Een explosieve combinatie.' www.mishkahenner.com
'New Photography: Ocean of Images', van 7 november tot 20 maart 2016. www.moma.org

Voor zijn recentste serie ‘Cash’ schildert Henner telkens een cijfer uit de wiskundige Fibonacci-reeks. Die nummers zijn tegelijk ook de prijs van het werk, die dus almaar blijft stijgen. ©Mishka Henner

Lees verder

Advertentie
Advertentie