sabato

Hier vind je Henry Van de Veldes beste schilderijen

©ENSAV La Cambre Bruxelles

De strafste zomerexpo in Knokke? De tekeningen en schilderijen van Henry van de Velde bij Ronny Van de Velde. In de duinen van Knokke vond Henry de liefde van zijn leven. Én de weg naar zijn tweede carrière als architect en ontwerper.

Voor je het hem zelf vraagt: Ronny Van de Velde is geen familie van Henry van de Velde (1863 – 1957). ‘Mijn grootouders heetten Henri en Maria. Henry van De Velde was ook getrouwd met een Maria. Maar daar stopt de parallel’, lacht de kunsthandelaar. Toch is kunstenaar-architect-ontwerper Henry van de Velde al 40 jaar in Ronny’s leven. ‘Ik verzamel zijn vroege schilderijen en tekeningen al heel lang. Omdat ze ondergewaardeerd zijn. Omdat er niet veel op de markt zijn. En omdat hij er in tien jaar tijd niet veel gemaakt heeft. Hoogstens 60 schilderijen en 250 tekeningen, waarvan het gros al in musea zit.’

©Galerie Ronny van de Velde

Het Prentenkabinet van de Koninklijke Bibliotheek in Brussel heeft er 20. Het Nederlandse Kröller-Müller Museum, ontworpen door Henry van de Velde, een 15-tal. Dat Ronny Van de Velde er deze zomer 25 kan tonen in zijn Knokse galerij, kun je dus gerust een prestatie noemen. ‘Voor de gelegenheid breng ik ook werken uit mijn privécollectie op de markt, die ik al vaak heb uitgeleend voor tentoonstellingen’, zegt hij. ‘Dat ik ze nu na 40 jaar te koop aanbied, doet me eerlijk gezegd niet zoveel. Het is het lot van elke kunsthandelaar.’

Geestdodende stippels
Dat de Antwerpse galeriehouder in één moeite ook een oeuvrecatalogus van de schilderijen en tekeningen uitbrengt – samengesteld door kunsthistoricus Xavier Tricot - maakt de tentoonstelling extra belangwekkend. ‘Er bestaan al catalogues raisonnés van zijn meubilair, boekbanden, smeedkunst, textiel en keramiek. We vullen dus een gat op’, zegt Ronny. ‘Henry Van de Velde studeerde in 1883 af aan de Academie van Antwerpen. Het vroegste werk dat ik zal tonen op de expo, dateert uit 1885. Mijn topstuk is een pointillistisch werk uit 1890.’ Superzeldzaam, want hij heeft er maar een handvol gemaakt tussen 1888 en 1890. Nadien vond hij dat ‘intensieve gestippel te geestdodend’, aldus Lisette Pelsers, directeur van het Kröller-Müller Museum.

'Duinen en zee onder de zon, met dorp in de verte', 1891, Knokke. ©Galerie Ronny van de Velde

Je zult het merken op de tentoonstelling én in de oeuvrecatalogus: van de Velde hield van de Belgische en Zeeuwse kust. Hij schilderde en tekende tientallen duin-, strand- en polderzichten tussen Blankenberge, Knokke en Cadzand. Hij was vooral geobsedeerd door de rimpelingen in het natte strand en de windsporen in de duinen. Die vloeiende motieven verwerkte hij in zijn latere werk als (interieur)architect en ontwerper. ‘Ik liep rond in de duinen van Knokke-Heist op zoek naar vluchtige, abstracte, onvoorspelbare motieven die de wind achterliet in het zand. Toen ik de schilderkunst de rug toe keerde [in 1893, nvdr], creëerde ik mijn eerste ornamenten op basis van dat spel van natuurelementen’, schreef hij in zijn mémoires. Anders gezegd: in de Knokse duinen ligt de kiem voor zijn latere carrière.

Ten Anker
In Knokke is men Henry van de Velde nog niet vergeten. Een straat aan het nieuwe immoproject Duinenwater, achter het Knokse station, werd naar hem vernoemd. En zijn Villa Noordhinder – Westhinder werd in 1994 beschermd erfgoed. Henry van de Velde woonde daar zelf niet, hij bouwde de modernistische dubbelvilla in 1931 voor kunstenaar Albert Saverys en koffiemakelaar Maurice Colman. Met zijn plat dak en pakketbootdetails valt de villa meteen op tussen de karakterloze appartementsblokken in het Zoute. Naar het Knokse huis waar Henry van de Velde zelf gedomicilieerd was vanaf 1890, hoef je niet meer te zoeken. De Villa Ten Anker op de Zeedijk is – wat dacht je – afgebroken in 1925, toen het Grand Hôtel de Knocke ernaast wou uitbreiden.

'Boerderij en hooimijten', 1887-1888. Wechelderzande. ©Galerie Ronny van de Velde

Villa Ten Anker was het huis van zijn oom Guillaume en tante Marie Elisabeth. Henry kon er terecht na de dood van zijn moeder. Mentaal zat de aanstormende kunstenaar aan de grond. Zijn hoofd luchten aan zee deed hem duidelijk deugd. ‘Wij zaten aan de grote tafel in het atelier van het huis te Knokke tegenover het grote raam met zicht op die onmetelijke zee. Mijn tante en ik waanden ons op een schip dat ons naar verre landen bracht’, schrijft hij in zijn memoires. Om zijn verdriet te verwerken, deed hij lange strandwandelingen. Maar hij begon ook samen met zijn tante aan zijn enige wandtapijt, ‘Engelenwake’. ‘Het helpt mij om mijn onmacht en zwakheid te overwinnen’, aldus Henry van de Velde. 2500 frank kostte het tapijt in 1893, maar hij kreeg het ‘verdomde borduurwerk’ nooit verkocht. Heel zijn leven bleef hij ermee zitten.

Multitalent
Henry Van de Velde heeft aan Knokke ook de liefde van zijn leven te danken: Maria Sèthe. Zij was bevriend met schilder Théo Van Rysselberghe, die van de Velde op 1 april 1893 had uitgenodigd om met een groepje kennissen een uitstap te maken naar Sluis. Die dag sloeg de vonk over tussen Henry en Maria. Zij was de dochter van een textielondernemer, die contacten had met de Engelse Arts & Crafts beweging rond William Morris. Het wakkerde Henry’s interesse alleen maar aan in behangpapier, textiel en toegepaste kunsten. ‘Van de Velde wou de geïndustrialiseerde wereld bevrijden van zijn lelijkheid. De schilderkunst was daarvoor te beperkt’, zegt Lisette Pelsers in de oeuvrecatalogus. ‘Gedreven door puur idealisme ontpopte van de Velde zich als een waar multitalent en werd architect, interieurontwerper, meubelmaker en edelsmid.’ Met dank aan zijn Knokse passage.

Schilderijen en tekeningen van Henry Van de Velde, vanaf 31 juli bij Galerie Ronny Van de Velde, Zeedijk 759 in Knokke. ronnyvandevelde.com  

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie