sabato

Vergeet wandelen en tuinieren: keien verzamelen is de nieuwe mindfulness

Het coronawandelen beu? Ga eens op keienjacht . ©Toa Heftiba / Unsplash

Nu we de lente alweer niet kunnen inluiden op de terrasjes, dringt een nieuwe outdoortrend zich op: ‘pebble hunting’, de Britse obsessie met keien in allerlei kleuren en texturen. En ja, dat is even banaal als het klinkt – al schuilt net daarin misschien de schoonheid.

Allicht zullen we nog even verslaafd blijven aan handzeep. Ook zomaar een kaakzoen neerplanten blijft vast nog een tijdje taboe. Maar als een jaar lang leven in lockdown één ding ingrijpend veranderde, dan is het wel de collectieve retour naar de natuur. Stadsparken hielden ons zowel fysiek als mentaal op de been en een afgelegen cabin in het bos werd de ultieme vakantiedroom. Lege weekends vulden we tussen de kweekbakken en zelfs de ordinaire tuinvogel verdiende plots onze welgemeende interesse.

Intussen staat een volgend tijdverdrijf alweer in de startblokken: ‘pebble spotting’ of keien spotten, inclusief de nauwkeurige determinatie ervan in het spoor van een volleerd geoloog. Bij voorkeur uit te voeren op een verlaten steenstrand in het Verenigd Koninkrijk, al leveren ook kabbelende rivieren en meren in onze contreien weleens exotische exemplaren op.

The Pebbles

Eigenlijk niets nieuws onder de zon. Ook in de jaren 1950 was de jacht op de kei aan de overkant van het Kanaal even een ding. Dat kwam destijds door de bestseller ‘The pebbles on the beach’ van Clarence Ellis, het eerste handboek voor de spotter in spe. Het opende een wereld van bizarre fossielen en stenen van ver voor de steentijd, van het felgroene serpentijn tot het miljarden jaren oude gneis.

Elk moment kan je op een topstuk stuiten, vooral als je het niet verwacht.
Clive Mitchell
Geoloog

Al snel groeide de publicatie uit tot een vaste waarde in het handschoenkastje van de Britse vakantieganger, zo schrijft de bekroonde natuurauteur Robert Macfarlane: ‘Zeldzame keien spotten was het hoofdbestanddeel van de beleving van de Britse kust, een wonderbaarlijk therapeutische vorm van escapisme en kosteloos plezier.’

Een tijdloos escapisme bovendien, bleek toen uitgeverij Faber & Faber het originele fiftiesboek twee jaar geleden opnieuw publiceerde. Al in de eerste week schoot de heruitgave in Groot-Brittannië naar de derde plaats op de non-fictie-bestsellerlijst. Wat de vraag doet rijzen: wat is er in hemelsnaam zo aanlokkelijk, mindful zelfs, aan een levenloze kei?

‘The pebble spotter’s guide’ van Clive Mitchell komt in juni uit bij pavilion books, 16,99 euro.

‘Veel heeft volgens mij te maken met het tactiele gevoel van een zachte, mooi afgeronde steen, die bovendien perfect past in de palm van je hand’, argumenteert geoloog Clive Mitchell, die op vraag van The National Trust zopas nóg een keiengids schreef: ‘The pebble spotter’s guide’. Daarmee hoopt hij mee te surfen op de comeback waar ook de coronacrisis haar steentje (of twee) toe bijdroeg.

‘De eerste interesse kwam er in 2016, toen de krant The Guardian mij benaderde voor een artikel. De jongste maanden zijn mensen natuurlijk meer dan ooit op zoek naar nieuwe dingen om te doen in de buitenlucht. Keien zijn er overal. Tegelijk zijn ze overal verschillend.’

Net dat verrassingselement is voor stenenspotters deel van de fun: in een wereld waarin steeds meer mogelijk is ‘on demand’, kan het een verademing zijn eens niet te weten wat zich aan je zal openbaren. Mitchell: ‘Er zijn stenen waar ik al jaren naar zoek, en die ik maar niet te pakken krijg. Tegelijk kun je elk moment op een topstuk stuiten, vooral als je het niet verwacht.’

De simpele kei staat symbool voor harmonie en eenvoud. ©Mor Shani / Unsplash

Zentuin

En dan is er nog de symboliek achter de eenvoudige kei. Al eeuwenlang staat hij voor rust en harmonie, vooral dan in oosterse culturen. Typ maar eens ‘zen’ in op Google – naast een hoop lotusbloemen en het obligate Boeddhabeeld overheerst een stapeltje keien aan het water het zoekresultaat.

In de meeste Japanse zentuinen, onder meer de beroemde rotstuin van de Ryoan-ji-tempel in Kyoto, dient een compositie van volmaakt ovale keien, gravel en rotsen ter bevordering van de meditatie. Die esthetiek staat niet alleen garant voor visuele sereniteit, maar zou volgens enkele kunstwetenschappers zelfs in de hersenen een ontspannend effect genereren.

Even prominent is de kei in de poëzie: de Amerikaanse dichteres Emily Dickinson zag in de zorgeloze kei de antithesis van de gestreste mens, de Ierse Nobelprijswinnaar William Butler Yeats prees hun rammelend geluid dan weer  als een van de kleine dingen om te koesteren in het leven.

Soms vind je een kei die zo moeiteloos in je hand glijdt, dat hij voor jou lijkt gemaakt.
Clive Mitchell
Geoloog

Volgens Clive Mitchell oefenen keien zelfs een soort natuurlijke aantrekkingskracht uit op de mens. Al duizenden jaren worden ze verzameld, zo suggereren prehistorische collecties gevonden in Zuid-Frankrijk en Spanje. En zelfs vandaag laat menig wandelaar stapeltjes keien achter langs de paden, al weet niemand waarom eigenlijk.

‘Meestal rapen we ze achteloos op - onbewust geeft ons dat plezier’, zegt Mitchell. ‘Wie heeft als kind nooit een emmertje gevuld met zonderlinge strandstenen, en zijn ouders achteraf gesmeekt om ze mee naar huis te mogen nemen? Of wie speurde nooit naar de perfecte kei om over het water te ketsen? Er schuilt een pebble spotter in elk van ons.’

De waarde van een kei ligt vooral in je persoonlijke voorkeur, want echt dure exemplaren zijn er niet. ©Jason Schmidt / Trunk Archive

Queen Victoria

Technisch gezien is elke steen tussen 4 en 64 mm een volwaardige kei, al heeft de geoefende spotter het vooral op enkele trofeeën gemunt. Zo staat carneool, een oranjerood en doorschijnend type kwarts, voor velen hoog op de bucketlist, net als git, een zwarte steen die eigenlijk een fossiel is van een uitgestorven boomsoort.

In de 19de eeuw werden enkele Britse stranden ook al duchtig afgespeurd naar git, nadat Queen Victoria (letterlijk) gitzwarte kralen droeg als rouwjuweel na de dood van prins Albert.

Andere uitschieters: een vuursteen met het fossiel van een zee-egel in, een kalksteen gevuld met restjes koraal of de zogenaamde puddingsteen, die er effectief uitziet als een met rozijnen bestrooide pudding. De ultieme graal is echter het zeldzame ruitporfier, een met kleine kristallen gevulde vulkaansteen die alleen voorkomt op de Kilimanjaro, op Antarctica en in Noorwegen, maar via de zee ook elders weleens aanspoelt. Met heel wat would-be-geologen in zijn kielzog.

Tegelijk onderstreept Mitchell dat de echte waarde vooral in je persoonlijke voorkeur ligt. ‘Soms vind je een kei die zo moeiteloos in je hand glijdt, dat hij voor jou lijkt gemaakt. En terwijl de ene de roomwitte kleur van kwartsiet prachtig vindt, vindt een ander hem maar flets. Precies dat onderscheidt keien voor mij van edelstenen of mineralen: echt dure exemplaren bestaan eigenlijk niet. Tenzij je de collectie van Charles Darwin zou bemachtigen. Of de keien die astronauten raapten op Mars.’

Sommige stenen lijken onbenullig. Maar zodra je erop inzoomt, ontwaar je vaak bijzondere kleurschakeringen, fijne adertjes in de textuur of zelfs een fossiel. ©Toa Heftiba / Unsplash

Tijdreis

Vooral Britse stranden als Lizard Point (voor het serpentijn), Whitby (voor het git) en Cromer (voor het ruitporfier) worden nu al druk bezocht door keienjagers, net als tal van locaties in Schotland, Denemarken en Noorwegen. In Cornwall werden zelfs al zo veel stenen meegenomen dat er intussen fikse boetes op staan. Dichter bij huis zijn het Waddeneiland Texel in Nederland en Cap Blanc-Nez aan de Franse Opaalkust een keienparadijs, en ook langs de Maas zou je enkele prachtstenen kunnen opvissen.

‘Sommige lijken onbenullig, maar zodra je erop inzoomt, zie je misschien wel mooie kleurschakeringen, fijne adertjes of – wie weet – een fossiel’, aldus Mitchell. ‘Mijn gouden tip: ga niet eindeloos wandelen langs het water, maar vertraag en focus je op één vierkante meter waar je elke steen vastpakt en bestudeert. Na een tijdje kom je in de ‘pebble zone’: je voelt je helemaal één met het strand, zijn geuren, geluiden en geschiedenis.’

Een tikkeltje nerdy, maar zeg nu zelf: bestaat er in deze gejaagde tijden een betere ontsnapping dan de dag te laten voorbijglijden terwijl je stenen determineert die al honderden miljoenen jaren op doorreis zijn? Eerlijk is eerlijk: veel beters heb je tijdens die zoveelste coronawandeling toch niet te doen.

Steen gespot&nbs

Alles komt terug, zelfs de les aardrijkskunde. Drie bijzondere keien en hoe ze te herkennen.

Septarie

©Illustration / Ella Sienna

Hoe te herkennen? Bolvormig en zwart, bruin, grijs of geel van kleur. Meestal doorkliefd met scheuren die ‘gelijmd’ werden met mineralen. Lijkt wat op de rug van een schildpad.

Waar? Marokko en Madagaskar staan erom bekend, maar ook aan de Jurassic Coast in Engeland spoelen ze aan. In België zou septarie te vinden zijn in de Boomse klei, een afzetting van de Rupel.

Special feature? Dit is de geologische versie van een gelukskoekje. Hak je deze kei open, dan vind je een schitterend minilandschap van kristallen of… gewoon een harde steen.

Serpentijn

©Illustration / Ella Sienna

Hoe te herkennen? Ultraglad, diepgroen en voorzien van een slangachtig patroon met gele vlekjes – deze steen heeft zijn naam niet gestolen.

Waar? Diep in de zee, aangezien serpentijn deel uitmaakt van de oceaankorst. Aan Lizard Point in Cornwall is die korst echter omhooggestuwd, waardoor je de afgebrokkelde keien ook op het strand kunt rapen. Alleen in Oman en Californië zijn er gelijkaardige vindplaatsen.

Special feature? De keien vallen vlot te polijsten, waardoor ze weleens verkocht worden als imitatie van jade. Vroeger werd geloofd dat de steen zou helpen tegen slangenbeten.

Echinoid 

©Illustration / Ella Sienna

Hoe te herkennen? Een grijze vuursteen met een witte, radiale stippellijn erin geprint, kenmerkend voor het skelet van een zee-egel.

Waar? Tal van steenstranden langs de kust.

Special feature? Eigenlijk is dit een fossiel: de originele schaal van de zee-egel is vergaan en vervolgens ingevuld door kwarts, waardoor de typische stervorm bewaard bleef.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie