sabato

Filantroop Bas Timmer maakt debuut op de Paris Fashion Week

Ongezien op de catwalk! Tijdens de Paris Fashion Week verschenen enkele Chloé-modellen in ‘sheltersuits’ - een soort slaapzakmantel voor daklozen. Een stunt van 'Next Generation Leader' Bas Timmer.

Flashback naar maart, afgelopen voorjaar. Tranen springen Bas Timmer in de ogen en zijn benen worden week terwijl hij kijkt naar de Chloé-modellen die op muziek van de Latijns-Amerikaanse artiesten Lido Pimienta en Los Fabulosos Cadillacs voorbij Brasserie Lipp marcheren. Gabriela Hearst, de nieuwe creatief directeur van Chloé, presenteert tijdens de show zowel gestreepte wollen jurken, getailleerde jassen die aan de zijkant gestrikt zijn als trenchcoats van leer en wol. En vanzelfsprekend heeft ze ook haar ‘puffcho’ meegebracht, een soort poncho als knipoog naar haar Uruguayaanse roots. Maar Hearst is hier niet alleen: haar grote moment tijdens het defilé wordt ook dat van de Nederlandse ontwerper Bas Timmer. De showstoppers van deze collectie – vier kleurrijke mantels met een afritsbare slaapzak in geüpcyclede Chloé-stoffen – zijn immers van zijn hand.

Tijdens het defilé van Chloé tijdens de modeweek van Parijs, afgelopen voorjaar, showden modellen ook enkele kleurrijke mantels met een afritsbare slaapzak in geüpcyclede Chloé-stoffen: een ontwerp van Bas Timmer. ©Tony Dočekal

Chloé

Een modestatement dat kan tellen! Timmer gebruikt zijn talent in de eerste plaats om warme kleren voor daklozen en vluchtelingen te maken. Terwijl hij uitzocht hoe hij zijn slaapzakmantels in de VS kon weggeven, kwam de Nederlander via via in contact met Hearst. Die schreef meteen een bedrag over op de rekening van zijn ngo Sheltersuit. ‘Tijdens die periode experimenteerde ik met het maken van rugtassen van autogordels, afgedankte tentdoeken en ledersamples die ik zou verkopen om met de opbrengst meer gratis slaapzakmantels voor daklozen te maken. Voor haar verjaardag deed ik Gabriela zo’n rugzak cadeau. Die vond ze prachtig. Enkele maanden later belde ze: “Goed nieuws, Bas! Ik ben zonet benoemd tot creatief directeur bij Chloé en wil graag met je samenwerken. Zou je enkele van je pakken en rugtassen kunnen maken?’”

Zo werden de sheltersuits waarmee Bas Timmer daklozen sinds 2014 een warme nacht probeert te geven de hoogtepunten van de Chloé-show. ‘Ik hou van kunst maken én van mensen helpen. Samen met Moumin Albibi, een jongen die zes jaar geleden uit Syrië vluchtte en de beste naaier is die ik ken, maakte ik al 15.000 sheltersuits. Op dat podium kwam het allemaal samen in die sheltersuits die als kunst werden getoond. Wat was ik fucking trots. Kippenvel had ik.’

De dertigjarige Bas Timmer droomt ervan om jaarlijks 20.000 sheltersuits te maken. ©Martin Dijkstra

Next Generation Leader

De dertigjarige Timmer werd eind 2020 door Time Magazine uitgeroepen tot ‘Next Generation Leader’. Het Amerikaanse weekblad kwam hem op het spoor in Zuid-Afrika. Want behalve een atelier in Nederland heeft Timmer ook daar een fabriekje waar dakloze vrouwen zogenaamde ‘shelterbags’ maken: een eenpersoonsslaapplek met matras. Op het Zuid-Afrikaanse designevenement Design Indaba sprak Timmer over zijn merk. Daar was een journalist van Time bij. ‘Maanden later zag ik op internet dat ik was uitgeroepen tot Next Generation Leader.’

Sindsdien wordt hij onophoudelijk gebeld. De gesprekken variëren van aanvragen voor samenwerkingen tot complimenten en bewondering. ‘Het is nogal wat om uitgeroepen te worden tot een van de “tien voorlopers die nieuwe paden bewandelen, grenzen overschrijden en verandering creëren”’, zegt Timmer. Hij kreeg die vermelding voor zijn sheltersuit-ontwerp en zijn gelijknamige non-profitorganisatie.

‘Sinds mijn eerste sheltersuit, in 2014, kan ik niet meer terug. Ik red levens. Echt, ik ben een lul als ik ermee kap.’
Bas Timmer
Modeontwerper

De idee ervoor kreeg hij toen de dakloze vader van een vriend van hem overleed aan onderkoeling. Timmer had er op dat moment net een jaar aan de modeacademie in Arnhem op zitten. ‘Het voelde niet goed om kleding te maken en die voor veel geld te verkopen, terwijl er ook mensen zijn die overlijden doordat ze niks hebben, niet eens beschermende kleding.’

Dus ging hij aan de slag. Zijn eerste collectie sheltersuits, uit 2014, bestaat uit winddichte pakken met een aanritsbare slaapzak, capuchon en sjaal. De pakken zijn gemaakt van gerecycleerd textiel. Later maakte Timmer de onderkant dicht met klittenband. Zo kunnen daklozen die door de politie worden weggejaagd, snel verkassen.

Timmer is geen maatschappelijk werker of ambtenaar en dat werkt in zijn voordeel. ‘Ik ben niet bezig met regeltjes en doelstellingen, ik zoek concrete oplossingen.’ Hij krijgt snel en gemakkelijk contact met de daklozen en deelt zijn sheltersuits ook het liefst zelf uit. ‘Ik behandel daklozen als gelijken’, zegt hij. ‘Ik blijf niet staan als iemand op de grond zit, maar zorg dat ik op ooghoogte kom. Voor corona gaf ik ze zelfs altijd een hand, waarmee ik aangaf niet vies van hen te zijn.’

Verdwaalde jongen

Voor de kiem van Timmers sociaal verantwoorde mode moeten we teruggaan naar zijn jeugd. Als overactieve tiener werd hij op de middelbare school vaak geschorst. Na het zoveelste incident leek het er zelfs even op dat hij zijn studies niet zou afmaken. ‘Ik heb veel energie, in de klas voelde ik de prikkels van anderen. Daardoor kon ik me moeilijk concentreren en werd ik baldadig. Ik was een aardige jongen, maar in die tijd wat verdwaald.’

Sinds de oprichting in 2014 heeft de Nederlandse modeontwerper Bas Timmer al meer dan 15.000 beschermende sheltersuits - een soort mantels annex slaapzakken voor daklozen en vluchtelingen - uitgedeeld. ©Tony Dočekal

Mode, zegt Timmer, is zijn redding geweest. ‘Daarin kon ik mijn creativiteit kwijt.’ Dus ging hij na het middelbaar naar de kunstacademie ArtEZ in Arnhem om mode te studeren. Al tijdens zijn opleiding maakte hij als een bezetene hoody’s. ‘Ik geloof dat ik in die vier jaar achthonderd exemplaren heb gemaakt. Elk exemplaar was anders.’

Maar de ontwerper wilde, zodra hij afgestudeerd was, meer dan zomaar ‘mooie dingen maken die anderen kopen omdat ze jouw stukken cool vinden’. Met de sheltersuit kon hij dat ideaal verwezenlijken. In de oude spinnerij in Enschede, waar zijn atelier en kantoor zijn gevestigd, werken vandaag tien kleermakers – velen komen uit Turkije, Syrië of Oost-Afrika. In de fabriek in Zuid-Afrika zijn nóg eens twaalf vrouwen voor hem aan de slag. En in Amerika, waar hij sinds vorig jaar een kantoor heeft, stelt hij twee personen te werk. ‘Ik zou meer mensen willen aannemen, zodat we van 3000 sheltersuits per jaar kunnen opschalen naar 20.000. Dat is nodig.’

De hel van Lesbos

Vandaag dragen onder meer de vluchtelingen op de Griekse eilanden Lesbos en Samos zijn pakken. ‘Ik heb nog altijd last van flashbacks van de keren dat ik op Lesbos mijn sheltersuits uitdeelde aan vluchtelingen. Ik heb ze aangetrokken bij kinderen. Ik zag er de hel’, zegt Timmer. ‘Al die kinderen, die wanhopige blikken, die geur. Het zit allemaal in mijn hersens gebeiteld. Vaak genoeg denk ik: ik ga niet meer. Maar ik moet hé?’

‘Het is toch te bizar dat er tassen van 10.000 euro bestaan en daklozen sterven omdat ze geen warme kleren hebben?’
Bas Timmer
Modeontwerper

Behalve in Griekenland verdeelt Timmer zijn pakken ook in Amerika. Geen gemakkelijke opdracht, zo ondervond hij vorig jaar in New York en Los Angeles. ‘In New York hebben ze het right to shelter. Iedereen heeft daar dus recht op opvang. Maar dat betekent ook dat de hulp gericht is op die opvang, en niet op het comfortabel maken van buiten slapen. Op papier kunnen ze de opvang aan, de realiteit is dat van de 60.000 daklozen er duizenden buiten slapen.’

De ellende die hij in Amerika op straat zag, achtervolgt hem. ‘De meeste van de daklozen daar zijn aan de drugs. Iets wat ik merkwaardig vond, tot een dakloze me uitlegde waarom: “Ga jij maar eens vijf dagen buiten slapen op beton”, zei hij. “De beste pijnstiller is crack.”’

Wereldwijd fabrieken

Een sheltersuit maken vergt zo’n vijf uur werk en kost 300 euro. De productie financiert Timmer met giften. Van de Nederlandse Start Foundation, een vaste supporter, ontving hij vorig jaar 90.000 euro. Iedereen kan (ook eenmalig) doneren vanaf 12 euro, maar je kunt ook je oude slaapzak inleveren. De verkiezing door Time Magazine heeft uiteraard geholpen. Maar het liep niet altijd van een leien dakje: donaties vinden is niet gemakkelijk en ook organiseren is soms uitdagend.

In een oude spinnerij in Enschede, waar Timmer zijn atelier en kantoor heeft gevestigd, werken vandaag tien kleermakers. Velen komen uit Turkije, Syrië of Oost-Afrika. ©Eva Meylink

Gelukkig is het verdienmodel niet alleen gebaseerd op giften. Vorig jaar introduceerde Timmer ook rugzakken, waarvan de verkoop inkomsten genereert om pakken te maken. Die collectie kreeg nu dankzij de collab met Chloé een vervolg: voor de Chloé-collectie, 550 rugzakken die binnen 45 uur allemaal waren uitverkocht, maakte hij gebruik van kleurrijke archiefstoffen uit de Chloé-ateliers. ‘De winst van elke tas werd door Chloé verdubbeld en gaat integraal naar de organisatie Sheltersuit. Dankzij de 550 verkochte rugzakken kunnen we nu 1100 pakken maken.’

In de toekomst zou Timmer zijn assortiment graag uitbreiden met sjaaltruien en jassen. Tegelijk bekijkt hij zijn productaanbod voor daklozen kritisch en probeert het stelselmatig te verbeteren. Zo wil hij voor hen een nog slimmer product ontwerpen. ‘De sheltersuit is, ook als hij is opgevouwen, redelijk groot. Je sjouwt wat mee. Een waterdichte poncho is al een stuk lichter.’

Voor het Franse luxemerk Chloé vervaardigde Bas Timmer 550 rugzakken. Met de opbrengst kunnen 1100 sheltersuits voor daklozen worden gemaakt. ©Chloé

Tegelijk bekruipt de ontwerper soms het gevoel: wat ben ik eigenlijk aan het doen? ‘Dan denk ik: waarom ga ik niet gewoon mooie dingen maken en die verkopen? Maar dat kan ik niet.’ Meer zelfs, Timmer wil groeien. Hij droomt er zelfs van om met Sheltersuit zo groot te worden als bijvoorbeeld het outdoorkledingmerk The North Face. Zo wil hij net als dat Amerikaanse label wereldwijd kleine fabrieken opzetten waar de lokale bevolking kan werken. Met de verkoop van de kledingstukken kan hij dan de slaapzakmantels financieren. ‘Kleding is oorspronkelijk bedoeld om mensen te beschermen, dat zijn we vergeten’, zegt Timmer. ‘Door design in te zetten kun je mensen op een mooie manier beschermen.’

Verspillend en vervuilend

De mode volgt hij goed, maar niet meer zo nauwgezet als in zijn academietijd. ‘Er is veel kritiek op de mode. Die zou verspillend en vervuilend zijn en er is veel overproductie. Maar niet de mode is schuldig, maar wijzelf’, zegt Timmer. ‘We wilden toch van alles veel, meer, sneller? Het kost tijd om dat terug te draaien, veel tijd.’

‘Die blik van de kinderen in vluchtelingenkampen vergeet ik nooit meer.’
Bas Timmer
Modeontwerper

Zelf vliegen de drukte en de druk hem weleens aan. Maar stoppen kan hij niet. ‘Sinds dat eerste pak, in 2014, kan ik niet meer terug. Ik red levens. Echt, ik ben een lul als ik ermee kap.’

Ondertussen regent het aanvragen. De Chloé-collab leverde niet alleen geld op om meer mensen aan te werven, de productie te verhogen en zo meer daklozen te beschermen. ‘Het inspireert ook. Meerdere modehuizen, waarvan minstens twee op hetzelfde niveau als Chloé waarover ik niets meer kan zeggen, benaderden ons.’ Ook de samenwerking met Hearst is niet afgelopen. ‘Daarover hoor je later meer.’

Of Timmer niet worstelt met de spreidstand tussen de luxewereld van het fortuin en die van de onfortuinlijken die hij helpt? Integendeel. ‘Eerlijk? Dit was mijn visie toen ik Sheltersuit oprichtte: mooie, exclusieve producten maken voor mensen voor wie geld geen rol speelt en met die opbrengst mensen helpen die geen geld hebben. Het is toch te bizar dat er tassen van 10.000 euro bestaan en daklozen sterven omdat ze geen warme kleren hebben?’ 

‘Iedereen kan helpen’

Het Amerikaanse magazine Time benoemde hem tot ‘Next Generation Leader’. Maar als je Bas Timmer zelf vraagt naar zijn helden, denkt hij in de eerste plaats aan Eva, een zeventigjarige dakloze uit Los Angeles. Ze heeft haar auto ingericht als huisje en rijdt het hele land door. ‘Eva wilde wel een slaapzak van mij, maar dan voor haar soulmate Lawrence. Wat ik van haar leer, is dat je een ander altijd kunt helpen. Zelfs als je niets hebt.’

©Tony Dočekal

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie