sabato

Door Iran met een luxueuze privétrein

©RV

Iran bezoeken? Behalve als je deel uitmaakte van het team dat het Iraanse kernwapenprogramma moest onderzoeken, was het tot voor kort ondoenbaar voor westerlingen. Maar nu kan het weer. In stijl bovendien, dankzij de Jewels of Persia Tour van Golden Eagle Luxury Trains. Enige minpunt: alle champagne én exquise wijnen gaan net voor de grens onverbiddelijk van boord.

'Je wordt verwacht voor een verhoor', zegt Tamas, de wagonbediende die zijn hoofd even in de deuropening van mijn coupé steekt. Een vreemd verzoek om 3 uur 's nachts, terwijl grenswachten in en rond de trein lopen. We staan stil in Razi, de poort naar Iran vanuit het oosten van Turkije. Ik volg Tamas naar de deur van een wagon, bang voor wat me te wachten staat. Maar op het platform bots ik op een televisieploeg. En betreed ik een rode loper die speciaal voor mij is uitgerold.

'Welkom in Iran', zegt de reporter van dienst. 'Mogen we u vragen waar u het meest naar uitkijkt tijdens uw bezoek aan ons land?'

Privésuites in beukenhout, koperen lamphouders, geborduurde kamerjassen, met damast bedekte tafeltjes met verse bloemen: de Donau Express wil reizigers de elegante, Orient Expressachtige treinbeleving teruggeven. ©RV

Het onchristelijke uur en de context zouden anderen misschien moord en brand hebben doen schreeuwen, maar wij maakten geen bezwaar. Niet onder deze betoverende hemel vol exotische parfums, een scène die wel geplukt lijkt uit een werk van de Perzische dichter en mysticus Hafez. De romantiek van Iran, zijn dichters, zijn nachtegalen, zijn paradijselijke tuinen, dat was ook de kern van ons betoog tegenover de reporter. Maar hij was meer geïnteresseerd in de trein en zijn passagiers. Begrijpelijk. De komst van de luxueuze Donau Express, de eerste privétrein die de Islamitische Republiek Iran aandoet sinds de revolutie van 1979, is een mijlpaal in de toeristische geschiedenis van een land dat vroeger alleen binnen het bereik van zeer avontuurlijke reizigers lag.

Schizofrene bestemming
Oorlog en de opkomst van Islamitische Staat hebben het toerisme in het Midden-Oosten zware klappen toegebracht. Maar in Iran, dat door zijn ideologische oppositie tegen de gewelddadige IS automatisch toenadering kreeg tot het Westen, deed zich net het omgekeerde fenomeen voor. Vergeet even de keerzijde van deze toch wel schizofrene bestemming met zijn verbod op alcohol, de verplichting voor vrouwen om de hidjab te dragen, fulminerende ayatollahs, publieke executies en een geheim nucleair programma. Dit is dé kans om een land te ontdekken dat al even streng waakt over de veiligheid van zijn bezoekers als over zijn cultureel erfgoed. Iran heeft meer Unesco-erkend werelderfgoed binnen zijn grenzen dan welk ander land ook in het Midden-Oosten. Zoals daar zijn de fabuleuze tuinen, het monumentale Imamplein (voorheen: Naqsh-e Jahan) in Isfahan en het paleis van de Achaemeniden in Persepolis.

In Van, de laatste stop vóór de Iraanse grens, wordt alle alcohol uit de trein geladen, inclusief een selectie exquise wijnen.

Het risico bestaat natuurlijk dat Iran door de westerse sancties niet kan voldoen aan de explosieve groei van het toerisme. Kenners schatten dat het aantal buitenlandse bezoekers in 2015 zal verdubbelen. Verwacht een warme, gastvrije ontvangst, maar ook verouderde hotels die doen denken aan 'Argo', de film van Ben Affleck over de bevrijding van zes Amerikaanse diplomaten uit Teheran in 1979. Als u staat op ietwat comfort, dan kunt u dat maar beter zelf meebrengen. Bijvoorbeeld met de Donau Express, een luxueus hotel op wielen met 64 bedden. Golden Eagle, de nieuwe operator van de trein, is zodanig overtuigd van het potentieel van zijn formule dat het dit jaar nog vijf treinen richting Iran plant.

De Grote Audiëntiezaal van Persepolis vertelt over de tijd dat Perzië nog een wereldmacht was. ©Getty Images/Lonely Planet Images

Succulente driegangendiners
Voor de Donau Express ligt dit avontuur een heel eind weg van de traditionele stopplaatsen die de naam en faam van deze luxetrein hebben gemaakt. Onze tocht begon acht dagen eerder en 6.000 kilometer westelijker: in Boedapest, de thuishaven van de trein. Daarna leidde hij ons door Hongarije, Roemenië en Bulgarije.

Ten oosten van Istanbul begint de trein, glimmend in zijn blauw-wit-gouden livrei, aan zijn tocht over onontgonnen paden. Voor wie uit het raam achteromkijkt, lijken de herfstige steppen van Turkije met zijn besneeuwde bergtoppen aan de horizon opwindend exotisch. Maar dat geldt nog meer voor wie door het raam naar binnen kijkt. Dat doen de passagiers van de nachttrein uit Erzurum, die op een ochtend in Kirikkale, ten oosten van Ankara, naast onze trein stopt. De passagiers kijken zich de ogen uit naar een wereld die zeer ver van de hunne staat. Wij zien figuren opgerold onder een dekentje en bagagerekken vol jutezakken. Zij zien privésuites in beukenhout, koperen lamphouders, geborduurde kamerjassen en met damast bedekte eettafeltjes met verse bloemen, klaar voor het champagneontbijt.

Dat was precies wat de Donau Express en zijn voornamelijk Hongaars management voor ogen hadden toen de trein in 2008 opnieuw ging rijden: een terugkeer naar de elegante, Orient-Expressachtige treinbeleving van weleer. Ook al dateert de oudste van de dertien wagons uit de jaren 50, omdat hij door de Hongaarse spoorwegen eigenlijk was voorbehouden voor hooggeplaatste beleidsmakers zoals János Kádár, de leider van de Communistische Partij. Ook al begonnen de vier deluxe slaapwagons hun carrière in de jaren 90 als postwagens, alvorens uiteraard grondig te worden aangepast.

Wat het meeste indruk maakt op mijn medepassagiers, die vooral uit de Verenigde Staten, Europa en Australië komen, is de aandacht voor het detail in deze trein. Er wordt gedronken uit glazen van Boheems kristal. De driegangendiners zijn succulent. Tagliatelle met zalm, everzwijn en crême brulée. De digestieven zijn berekend op hun taak. En de pianist aan boord zorgt er op de tonen van Piaf tot Presley voor dat we met een gelukzalig gevoel ons bed opzoeken. Een bed dat tijdens onze afwezigheid was opgemaakt met lakens uit Egyptisch katoen.

Iran heeft meer Unesco-erkend werelderfgoed en meer kunstparels binnen zijn grenzen dan welk ander land ook in het Midden-Oosten. Zoals deze Moskee van de Imam in Isfahan. ©Getty Images

Rode lopers
Er is ook een leven naast de trein. Dagelijks worden excursies aangeboden. Geregeld stappen we af op de rode lopers die worden uitgerold voor een van de talrijke excursies. Zo brengen we onder meer een bezoek aan het middeleeuwse Sighiçoara in Roemenië, aan de Aya Sofia in Istanbul, de fresco's in de kerken van Cappadocië, centraal Turkije, en de bewerkte buitenmuren van de Armeense Akdamar-kerk aan het Van-meer.

Maar, hoe mooi ook, bij de meeste passagiers domineert het gevoel dat Oost-Europa en Turkije slechts het voorspel zijn voor de eigenlijke bestemming. Het besef dat ze eindelijk een land gaan bezoeken dat tot dan gesloten was gebleven voor hen, is zeer nadrukkelijk aanwezig in Van, de laatste stop voor de Iraanse grens. Hier wordt alle alcohol uit de trein geladen, inclusief een selectie exquise wijnen.

De volgende morgen staat er geen champagneontbijt op het menu. Wel een uitzicht op het Urmiameer, een gigantisch zoutmeer omsingeld door kudden schapen. Verderop richting Tabriz, de Azeri-hoofdstad in het noordwesten van Iran, zien we boomgaarden van granaatappelbomen en okkernotenbomen, omzoomd met afbrokkelende muren van klei.

De hotelstructuur in Iran is, onder meer als gevolg van de westerse sancties, verouderd. Toeristen die staan op ietwat comfort kunnen dat maar beter zelf meebrengen: bijvoorbeeld met de Donau Express, een luxueus hotel op wielen met 64 bedden.

Na een volle dag reizen door een land dat ongeveer half zo groot is als India, bereiken we Zanjan. Na een spoedcursus 'Hoe draag ik een hidjab' door onze Iraanse gidsen stappen we af op het perron en banen ons een weg tussen de gelukspredikanten, jonge soldaten en lieflijke studenten om de bus te nemen naar Soltaniyeh. Daar ligt het mausoleum van de Mongool Khan Oljeitu, met de grootste gemetselde koepel ter wereld uit de veertiende eeuw, versierd met turkooiskleurige dakpannen en mozaïek. Oljeitu deed de tour der religies: hij werd gedoopt als een christen, neigde een tijd naar het boeddhisme en bekeerde zich uiteindelijk tot de islam. Zijn mausoleum is niet alleen een esthetisch statement. Het staat symbool voor het pluralisme, een smeltkroes van culturen en religies.

De volgende ochtend arriveren we in Yazd, de wieg van het zoroastrisme, dat vóór de komst van de islam de overheersende godsdienst was in Perzië. Aan de rand van deze woestijnstad verrijzen de zogenaamde Torens van de Stilte, waar de zoroastriërs hun doden achterlieten om te worden opgegeten door de vogels. In de jaren 60 werd de praktijk verboden. En niet om de redenen die u misschien verwacht, althans niet volgens onze gids: 'Sommige bewoners van de nieuwe huizen in de buurt klaagden erover dat de kraaien lichaamsdelen in hun tuin lieten vallen.'

De Azaditoren in Teheran is 50 meter hoog en volledig met wit marmer bekleed. ©Getty Images

Erotische scènes
Na de kerncentrale van Natanz - verboden te fotograferen! - bereiken we Isfahan. We wandelen over de brug met bogen die de oevers van de al decennia uitgedroogde Zayandeh met elkaar verbindt en brengen een bezoek aan het Paleis met de Veertig Zuilen, dat zijn naam dankt aan de reflectie van zijn... twintig zuilen in de omringende waterpartijen. De muren van de hall zijn beschilderd met taferelen van wijnbekers en dito karaffen, muzikanten, danseressen maar ook ronduit erotische scènes. Die Safawiden wisten wel hoe ze een feestje moesten bouwen. In tegenstelling tot ayatollah Khomeini, wiens gigantische portret de Moskee van de Imam (voorheen: 'Sjah') op het Imamplein siert.

In het oude Persepolis vertellen 2.500 jaar oude kunstwerken in de trappenhal van de apadana over de tijd dat Perzië een wereldmacht was. Van hieruit vertrok het leger van Xerxes I om Europa te veroveren. De vijandigheid tussen het Westen en het Oosten is echter lang voorbij, kunnen we getuigen na onze tocht door Iran. Waar we overal en door iedereen met open armen en een warm hart werden verwelkomd.

Niemand die dat beter wist dan Hafez, de 14de-eeuwse dichter van de liefde, de wijn en de nachtegalen, zo ontdekte ik tijdens het bezoek aan zijn graf in zijn thuisstad Shiraz. Ik wandelde tussen de cipressenbomen en siervijvers toen ik een student kruiste die Hafez naar het Engels aan het vertalen was. Hij vroeg me of ik even naar een regel in zijn vertaling wilde kijken, om te zien of die wel correct was. Ik las: 'Love with friends, toleration with enemies.'

Golden Eagle Luxury Trains doet in 2015 nog vier keer de 'Juwels of Persia Tour': van 4 t/m 18 september en van 6 t/m 20 oktober in oostelijke richting; van 17 september t/m 1 oktober en van 29 oktober t/m 12 november in westelijke richting. Prijs voor de twee weken durende reis: 12.700 euro per persoon, inclusief accommodatie, drank, excursies en transfers. Er is in 2015 ook nog één vertrekdatum voor de 'Heart of Persia Tour', die zowel vertrekt als aankomt in Teheran: 19 t/m 30 oktober. Prijs: 8.700 euro per persoon. www.goldeneagleluxurytrains.com

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie