weekboek

Lood in de vleugels

Senior writer

Landen die hun grenzen dichthouden of reizigers strikte quarantainemaatregelen opleggen, bemoeilijken de herstart van de luchtvaart. Een belangrijke economische activiteit staat daardoor op het spel.

Twee keer goed nieuws voor Brussels Airport deze week. De luchtvaartmaatschappij TUI fly kondigde dinsdag aan dat ze tussen de herfstvakantie en de kerstvakantie haar operaties op de luchthavens van Oostende, Luik en Antwerpen opschort en ze concentreert op de luchthaven van Zaventem. Brussels Airlines van zijn kant liet weten dat het zijn Afrikaanse vluchten uitbreidt. Met 40 procent zelfs in de eindejaarsperiode.

Wereldwijd hangen enkele miljoenen jobs af van het wel en wee van de luchtvaartsector.

Het is een opsteker voor de luchthaven van Zaventem. Maar is het meer dan een doekje voor het bloeden? ‘De situatie is rampzalig’, zei Arnaud Feist, de CEO van Brussels Airport, afgelopen zaterdag in De Standaard. ‘We zien geen licht meer aan het einde van de tunnel.’ In de zomervakantie draaide de luchthaven op 20 procent van haar normale activiteiten. In september, door de opflakkering van de coronapandemie, zakte dat tot 15 procent.

De economische activiteit veert weer op na de coronadreun in het voorjaar, leren de conjunctuurbarometer van de Nationale Bank en de enquêtes van de Economic Risk Management Group. Maar dat geldt niet voor de luchtvaart. Die sector kijkt, na de evenementensector en de horeca, tegen het grootste inkomstenverlies aan. En de vooruitzichten voor 2021 zijn somber.

Volgens IATA, de internationale organisatie van luchtvaartmaatschappijen, ligt het vliegverkeer in het coronajaar 2020 twee derde lager dan in 2019. De redenen? De angst van de passagiers om in een volgepropte vliegtuigcabine met het coronavirus besmet te worden. Maar vooral de beperkingen die overheden overal ter wereld hebben opgelegd en die het reizen moeilijk of zelfs onmogelijk maken: van verplichte quarantaine voor inkomende reizigers tot het bruut sluiten van de grenzen. Het pleidooi van de luchtvaartsector voor oplossingen om het luchtverkeer weer makkelijker te doen verlopen, bijvoorbeeld door afspraken te maken over snelle coronatests voor vertrekkende passagiers, valt voorlopig in dovemansoren.

Overtollig personeel

Pas in 2024 staat het vliegverkeer weer op zijn precoronaniveau, denkt de IATA. De luchtvaartmaatschappijen moeten een lange, moeilijke periode zien door te komen. Langer dan ze hadden gedacht. De noodplannen die zijn uitgetekend, moeten worden bijgestuurd. De staatssteun die veel maatschappijen kregen, volstaat wellicht niet om ze in de lucht te houden.

De Duitse luchtvaartgroep Lufthansa besliste vorige week nog meer vliegtuigen van haar vloot tijdelijk in de mottenballen te leggen en enkele andere definitief buiten gebruik te stellen. Dat heeft tot gevolg dat Lufthansa met nog meer overtollig personeel zit - het had al 20.000 werknemers op overschot. Het is maar één voorbeeld.

Dat de luchtvaartmaatschappijen bij gebrek aan passagiers minder vliegtuigen de lucht insturen, heeft verreikende gevolgen. Voor de financiële gezondheid en werkgelegenheid bij de maatschappijen in de eerste plaats. Stroomafwaarts voor de luchthavens en alle bedrijven die daar activiteiten ontplooien: bagageafhandeling, beveiligingsdiensten, catering, hotels, autoverhuur... Een studie besteld door de Nederlandse minister voor Infrastructuur, Cora van Nieuwenhuizen, waarschuwde onlangs voor de kwalijke gevolgen van het aanslepen van de coronacrisis voor de luchtvaart: een mogelijk faillissement van KLM, een uppercut voor de luchthaven van Schiphol, een verlies van 67.000 arbeidsplaatsen en 6,6 miljard euro schade voor de Nederlandse economie. Ze zou ook een negatieve impact hebben op de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsplaats voor internationale bedrijven.

De rechtstreeks en onrechtstreekse toegevoegde waarde van activiteiten op en rond de luchthaven van Zaventem bedraagt 3,4 miljard euro, berekende de Nationale Bank in 2017. En ze zijn goed voor 35.000 directe en indirecte jobs. Dat is wat op het spel staat. Acht keer Ford Genk. Een klap die even hard aankomt als een harde brexit - maar op één plek geconcentreerd.

Er zijn ook gevolgen stroomopwaarts. De grote vliegtuigbouwers krijgen nog amper nieuwe bestellingen binnen. Orders die al waren geplaatst, worden geschrapt. De wereld heeft even geen nieuwe vliegtuigen nodig. De Europese vliegtuigbouwer Airbus gaat in een soort winterslaap en hoopt daar tegen 2024 uit te ontwaken.

Honderdduizenden jobs bij de luchtvaartmaatschappijen zijn in gevaar, zegt IATA. Wereldwijd hangen in totaal tientallen miljoenen arbeidsplaatsen af van het wel een wee van de luchtvaart.

In haar regeerakkoord zegt de Vivaldi-regering te ijveren voor meer en snellere (nacht)treinverbindingen tussen grote Europese steden en spreekt ze de ambitie uit om van Brussel een internationale treinhub te maken. Mooi. Maar is de trein het vervoermiddel van de toekomst? Een volwaardig alternatief voor het vliegtuig? Op het verkeerde paard wedden kan ons land duur komen te staan.

Gesponsorde inhoud