analyse

Eerst de technologie, dan de moraal

Mark Zuckerberg tijdens de F8 Developer Conference. ©AFP

Het oppermachtige Facebook stopt aan de lopende band nieuwe technologie in de handen van een kwart van de wereldbevolking. Maar wil het ook de verantwoordelijkheid dragen die daarbij hoort?

Mark Zuckerberg, de 32-jarige frontman van Facebook, was in een bijzonder montere bui dinsdagochtend toen hij het podium betrad van het historische City National Civic- theater in San Jose.

Voor een publiek van 4.000 appontwikkelaars, journalisten en Facebook-managers gaf Zuck de openingsspeech van F8, de tweedaagse conferentie waarop het grootste sociale medium in de wereld al zijn nieuwigheden zou tonen die ons digitale leven gaan vormgeven.

De topman, door de jaren heen opgegroeid van broekvent op sandalen tot begenadigd en gepolijst publiek spreker, begon met een goed voorbereid salvo van grapjes over de film ‘The Fate of the Furious’, waarmee Facebook een hashtagoorlogje had moeten uitvechten over wie het recht had op #F8.

Wie bijna 2 miljard mensen van online communicatiemiddelen voorziet, weet dat daar ook nazi’s, terroristen en moordenaars tussen zitten.

Je zou voor minder blijgemutst aan je belangrijkste speech van het jaar beginnen. Op de tiende editie van de bijeenkomst staat Facebook op het punt zijn 2 miljardste gebruiker te verwelkomen. Vorig jaar boekte het bedrijf 10,2 miljard dollar winst en eindigde het met 30 miljard dollar cash op de bank. Het aandeel piekt en is in de vijf jaar sinds de beursgang maal vier gegaan. In een verdeelde wereld kan niemand beter dan Facebook voor verbinding zorgen, zei de CEO.

Plots veranderde hij van gemoedstoestand, en dat had alles te maken met het nieuws van de voorbije dagen. Een uur voor Zuckerberg op het podium was gestapt, was op de smartphone van elke aanwezige de nieuwsflits gearriveerd dat Steve Stephens zelfmoord had gepleegd.

Omstaanders bij de wagen van 'Facebookmoordenaar' Steve Stephens nadat hij zelfmoord pleegde. ©Photo News

Op dat moment was Stephens internationaal bekend als ‘de Facebook-moordenaar’, nadat hij twee dagen eerder in koelen bloede een 74-jarige man had neergeschoten en de beelden op zijn Facebook-profiel had gezet. Daar waren ze ruim twee uur lang voor iedereen te zien, tot Facebook ingreep. In een aparte livevideo nadien had hij ook nog eens opgeschept over de moord en de volgende die hij zou plegen.

‘We hebben nog veel werk aan de winkel’, zei de Facebook-topman, bloedernstig nu. Hij sprak zijn deelneming uit voor de nabestaanden van het slachtoffer, Robert Godwin sr. ‘We blijven er alles aan doen om te voorkomen dat zulke tragedies gebeuren.’

Een en al glimlach

En dan, net op het moment dat hij vertrokken leek voor een diepgaande portie soul searching, was Zuckerberg weer een en al glimlach. De speech ging verder over technologie, en er was allerlei lekkers op komst.

Facebook gaat van de camerafunctie in vrijwel alle leden van zijn appfamilie een eerste volwaardig platform maken voor augmented reality: het mixen van reëel en digitaal beeld. We zouden ook leren over de eerste bruikbare vorm van ‘social VR’: converseren met echte vrienden in een compleet virtuele omgeving. Er komen meer chatbots in Messenger. En een breininterface! Facebook heeft zestig gespecialiseerde ingenieurs aangeworven om gedachten rechtstreeks naar een computer te communiceren.

Zuckerberg on stage. ©REUTERS

Dat half uur dat Zuckerberg - in uniform van strak grijs T-shirt, blauwe jeans en Nike-sneakers - de zaal toesprak, gaf een beeld van de duizelingwekkende impact van zijn bedrijf. Facebook roept zich uit tot het eerste echte platform voor augmented reality en toont nog maar eens zijn bereidheid om concurrent Snapchat te versmachten door zijn populairste nieuwigheden klakkeloos te kopiëren.

Het rolt in hoog tempo technologie uit naar miljoenen gebruikers verspreid over de populairste apps van de planeet. Maar terwijl het bedrijf allerlei nieuwe werelden verkent, bleek het niet voorbereid op wat in de echte wereld met die technologie kan misgaan.

De moord op Godwin was niet het eerste gruwelijke misdrijf dat kwam voorbijglijden in de nieuwsfeed van gebruikers, tussen babyfoto’s en kookvideo’s. Er waren ook al livebeelden van folteringen, verkrachtingen, zelfdodingen en andere horror. En er klotst veel andere ongewenste ‘content’ rond op het netwerk: nepnieuws bijvoorbeeld, als echte nieuwsberichten voorgestelde verzinsels die gecreëerd zijn om mensen om de tuin te leiden.

Andere internetreuzen worstelen daar ook mee. Veel bedrijven trokken hun dollars terug toen vorige maand bleek dat hun advertenties naast extremistische video’s op YouTube te zien waren. Twitter staat bekend als kanaal vol hate speech waar trolls ongebreideld hun gang gaan.

Goedaardige kracht

Maar mede door zijn omvang en zijn missie is het een extra groot probleem voor Facebook. Het bedrijf ziet zichzelf expliciet als een goedaardige kracht in de samenleving. ‘Ik geloof meer dan ooit dat we door zo veel mogelijk mensen de kans te geven zich op zo veel mogelijk manieren uit te drukken een positieve factor zijn in de maatschappij’, zei Zuckerberg in een recent interview met Fast Company.

De missie van Facebook is al sinds de oprichting mensen te verbinden, en ‘community’ is het meest gebezigde codewoord in zijn communicatie (en bovendien het paswoord voor de wifi op de F8-conferentie). Zuckerberg schreef er eerder dit jaar nog een lang essay over. ‘Facebook staat voor het samenbrengen van mensen en het bouwen van een globale gemeenschap.’

Het is gemakkelijk om Facebook de schuld te geven terwijl veel mensen gewoon een ongezonde fascinatie hebben voor geweld en sensatie.
James Grimmelmann
Professor recht

Die gemeenschap telt onvermijdelijk ook slechteriken. Wie bijna 2 miljard mensen van online communicatiemiddelen voorziet, weet dat daar ook nazi’s, terroristen en moordenaars tussen zitten. Kan je dat Facebook kwalijk nemen? Moet het zijn gebruikers daartegen beschermen, bijvoorbeeld door veel meer te investeren in middelen om schadelijke inhoud meteen te verwijderen of zelfs te blokkeren nog voor publicatie?

‘Het is een beetje oneerlijk om dat te verwachten’, vindt James Grimmelmann, een rechtenprofessor die aan Cornell University sociale media bestudeert. ‘Veel gebruikers die naar video’s van een moord kijken, doen dat compleet uit eigen wil. Het is gemakkelijk om Facebook de schuld te geven terwijl veel mensen gewoon een ongezonde fascinatie hebben voor geweld en sensatie.’

©AFP

‘Idem met fake nieuws. Velen consumeren dat gretig en uit eigen beweging, ofwel omdat ze het al geloven of willen geloven, ofwel omdat ze het niet belangrijk vinden of het waar is of niet. Het echte probleem is veeleer dat onze sociale consensus over de waarheid afbrokkelt, en dat mensen geneigd zijn extreme politieke informatie op te zoeken die hun bestaande overtuigingen bevestigt. Sommige mensen nemen aanstoot aan dingen op Facebook omdat ze lelijke waarheden over onze samenleving blootleggen.’

Facebook is gegroeid vanuit de overtuiging dat het een neutraal platform is waarvoor de gebruikers de inhoud leveren. Dat is het uitgangspunt van veel moderne techbedrijven. Uber gaat er ook prat op dat het niet meer is dan een platform om chauffeur en passagier met elkaar in contact te brengen. Facebook wil geen mediabedrijf zijn, met alle ethische consequenties die daarbij horen.

Onhoudbaar

Maar die houding is onhoudbaar, vinden specialisten. ‘Facebook is heel goed in het introduceren van nieuwe technologie voor de verspreiding van informatie zonder limiet. Het is heel slecht in nadenken over de sociale keerzijde van die tools, want het vindt dat het daarvoor niet verantwoordelijk is’, zegt Sarah Roberts, professor informatiestudies van UCLA.

‘Waarom was Facebook er niet op voorzien dat gruweldaden zouden opduiken? En als het daarop wel voorzien was, wat was dan de redenering om de voordelen van livevideo te laten opwegen tegen de nadelen?’, vraagt Roberts zich af. ‘Afgaande op het commentaar van Zuckerberg, of het gebrek daaraan, kan ik alleen afleiden dat Facebook de middelen niet heeft om die problemen op te lossen. Misschien zijn bepaalde sociale problemen te complex om er een algoritme op los te laten.’

Om eerlijk te zijn, er is gewoon enorm veel arrogantie in Silicon Valley.
Don Heider
Ethicus

Grote internetbedrijven hebben een chief ethics officer nodig, vindt Don Heider van het Loyola Center for Digital Ethics in Chicago. ‘En die moet nauw betrokken worden bij strategische beslissingen. Dat is de volgende stap in het volwassen worden van een bedrijf als Facebook. Ze denken eerst aan technologie, dan pas aan wat ermee kan gebeuren. Je kan nooit anticiperen op alles wat mensen gaan doen met nieuwe technologie. Maar veel mensen die technologie voor kwade doeleinden gebruiken willen publiciteit en aandacht. Facebook Live is zowat het perfecte middel daarvoor. Wat is het volgende? Een massaschietpartij die live uitgezonden wordt op Facebook?’

‘Om eerlijk te zijn, er is gewoon enorm veel arrogantie in Silicon Valley. Met het succes komt een gevoel van onoverwinnelijkheid’, zegt Heider. ‘Maar met veel macht komt veel verantwoordelijkheid. En even snel als je een publiek kan opbouwen, kan het ook weer weggaan. Uiteindelijk zal het in hun eigen belang zijn hier veel meer aandacht aan te besteden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content