column

De grenzen van privacy

Roland Legrand

Nieuws over de berichtendienst WhatsApp kondigt een belangrijke discussie aan voor 2019.

Facebook lag dit jaar onverminderd onder vuur in het wereldje van de sociale media. Verkiezingsmanipulatie, privacyschendingen, hackings, haatberichten, het in diskrediet proberen te brengen van tegenstanders...Het ene schandaal volgde op het andere. Positief nieuws over sociale media, het is moeilijk geworden.

Neem nu WhatsApp, de berichtendienst die Facebook in 2014 kocht voor ruim 19 miljard dollar. WhatsApp gaat er prat op encryptie - versleuteling - tot een massaproduct te hebben gemaakt, want de communicatie op de dienst is ‘end-to-end’ versleuteld. Simpel gezegd, enkel de gesprekspartners kunnen de berichten lezen. Telecombedrijven en WhatsApp zelf kunnen de gesprekken niet ontcijferen.

Zo’n week geleden berichtte het persbureau Bloomberg uit goede bron dat Facebook werkt aan een cryptomunt die op WhatsApp kan worden gebruikt. De cryptomunt zou een ‘stablecoin’ zijn, veel minder volatiel dan de bitcoin en gekoppeld aan de dollar.

Waarom nog het Dark Web gebruiken als er WhatsApp is?

Een eerste markt zou India zijn, meer bepaald Indiërs die in het buitenland werken en fondsen willen overmaken aan hun familie thuis. Prachtig toch, hoe Facebook privacy steunt voor zowel communicatie als transacties.

Alleen, dat was niet het enige bericht over WhatsApp. Ongeveer gelijktijdig las ik een bericht in de Britse zakenkrant Financial Times over beelden van kindermisbruik die worden gedeeld op WhatsApp. Grote groepen delen, profiterend van de encryptie, zulke foto’s en video’s. Israëlische onderzoekers hadden nochtans niet veel moeite om zulke groepen te identificeren aan de hand van expliciete profielfoto’s en namen zoals ‘cp’ (voor child pornography).

WhatsApp slaat zulke accounts met tienduizenden in de ban, en toch konden journalisten nog makkelijk actieve groepen vinden. Ongetwijfeld zijn op die dienst nog veel andere groepen met misdadige dingen bezig, maar dan veel discreter.

Absolute rechten

Voor nogal wat mensen op libertaire en anarcho-kapitalistische forums is dat nu eenmaal de prijs die we moeten betalen voor privacy en een absoluut recht op vrije meningsuiting. Versleutelde communicatie en transacties moeten volgens hen helpen de invloed van de staat terug te dringen, en een echt wereldwijde economie mogelijk maken die ontsnapt aan bureaucraten en belastinginspecteurs.

WhatsApp en soortgelijke berichtendiensten worden het ‘Dark Web voor de massa’. Waarom nog een Tor-browser gebruiken voor anonieme maar moeizame zoektochten als je op een gewone app terechtkan?

De discussie hoeft niet zwartwit te zijn. Experts zeggen dat het mogelijk is een zwakkere vorm van encryptie te gebruiken, waarbij bijvoorbeeld beelden van kindermisbruik kunnen worden gedetecteerd. Maar wat met andere criminele activiteiten?

Hoe ver we met encryptie precies moeten gaan, daar ben ik zelf niet uit. Maar communicatie is een vorm van handelen, een ‘speech act’, waarbij iets gebeurt dat blijvende gevolgen kan hebben. De wereld online is geen cyberwereld die losstaat van de werkelijkheid, maar maakt integraal deel uit van onze realiteit. Verwacht in 2019 alvast zware politieke discussies over de grenzen van privacy en encryptie.

.

Lees verder

Tijd Connect