Het einde van FM-radio is (nog niet) nabij

Radiomaakster Ruth Joos. ©© VRT - Bart Musschoot

Als allereerste land ter wereld schakelt Noorwegen in 2017 de FM-radio af. Een combinatie van digitale radio en internet komt in de plaats. België is niet gehaast om het Noorse voorbeeld te volgen.

Op 11 januari 2017 begint Noorwegen aan de afschakeling van de analoge FM-radio. De bedoeling is dat de FM-band integraal wordt vervangen door een combinatie van digitale alternatieven, namelijk digitale radio (DAB+), satelliet, internet en digitale tv.

Het plan oogt revolutionair in een land als België, waar FM-radio nog steeds sterk aanwezig is. Maar de Noorse omwenteling gebeurt wel degelijk in een evolutie die in heel Europa voelbaar wordt. In Denemarken, Finland, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en sinds kort ook in Duitsland en Nederland wordt volop ingezet op het digitaliseren van radio in al zijn facetten.

Voordelen

Dat lijkt logisch. Los van het feit dat digitaal uitzenden energie-efficiënter en gebruiksvriendelijker is, heeft het nog een ander groot voordeel. Net als bij digitale tv is er simpelweg ruimte voor meer spelers. Zeker in Vlaanderen, waar de FM-band propvol zit, lijkt zoiets een overtuigende factor om een digitale omwenteling in gang te zetten.

©rv

De sector heeft in ieder geval oren naar een digitalisering, in al haar mogelijke vormen. ‘Wij staan daar positief tegenover’, zegt Sara Vercauteren van Medialaan, de mediagroep boven de radiozenders Q-Music en Joe FM. ‘We merken dat het luistergedrag, zeker binnenshuis, snel digitaliseert. En dat kan nog sneller gaan met de evolutie van het mobiele internet en technologische ontwikkelingen als de connected car. Als het beleid werk wil maken van digitalisering, zetten wij er graag onze schouders mee onder.’

Switch-off

Noorwegen schakelt in 2017 als eerste ter wereld de FM-band af. Het land speelt een voortrekkersrol in digitale radio. Al 55 procent van de gezinnen heeft er minstens één toestel dat digitale uitzendingen (DAB+) kan ontvangen. 56 procent van de luisteraars luistert dagelijks naar digitale radio, tegenover 44 procent voor FM. Door de omschakeling worden 7,9 miljoen toestellen in Noorwegen (deels) onbruikbaar.

Ook de VRT staat positief tegenover een digitalisering van het radiolandschap, zegt manager radio Els Van de Sijpe. Maar de openbare omroep kijkt naar de overheid, die eerst een kader moet scheppen om op te kunnen treden als gangmaker. ‘Het is een noodzakelijke voorwaarde dat de markt in haar geheel in gang wordt gezet’, zegt Van de Sijpe. ‘Daarnaast moet de overheid mee aan bewustmaking doen, om de consument duidelijk te maken dat er voordelen zijn. Ook de retailmarkt moet mee. In Nederland zie je al zeer betaalbare digitale toestellen op de markt komen, omdat de overheid, de publieke en de private spelers samenwerken voor de digitalisering.'

Norkring

De technologie is ook aanwezig. Het broadcastbedrijf Norkring lanceert op 20 mei een eerste commercieel aanbod in Brussel op DAB+, het uitzendmodel waar ook Noorwegen nu op inzet. Ook Noorwegen kiest voor een broadcastmodel op basis van DAB+, ook al heb je daar dan een aangepast toestel voor nodig.  

‘Logisch’, zegt Bart Bosmans, topman van Norkring in België. ‘Het internet evolueert snel, maar een mobiel netwerk kan bijvoorbeeld een file waarin iedereen tegelijk via mobiele data naar de radio luistert niet aan. Bovendien is digitaal uitzenden via DAB+ gratis, in tegenstelling tot luisteren via het internet. Toch geen onbelangrijke factor voor een medium dat altijd gratis is geweest.’

Politiek

Aan alle randvoorwaarden lijkt dus voldaan. En toch staat het thema politiek niet bepaald hoog op de agenda. Een analoge switch-off ligt in ieder geval nog niet op tafel. En nadenken over de digitalisering van radio zal pas in het najaar van 2016 gebeuren, als er een nieuw frequentieplan en een nieuw radiolandschap aankomen, laat het kabinet van minister van Media Sven Gatz weten.

FM-radio is blijkbaar een systeem dat werkt. Waarom het dan vervangen?
Tom Evens
Professor communicatiewetenschap

Dat er politiek niet bepaald haast wordt gemaakt, heeft een simpele reden: de luisteraar is best tevreden over ons radiolandschap. Met dank aan onze kleine oppervlakte en hoge dichtheid, die een goede FM-dekking - in tegenstelling tot in Noorwegen - al bij al mogelijk maken.

‘Meer dan 70 procent van de luistertijd in Vlaanderen komt nog van FM’ , zegt Tom Evens, senior onderzoeker communicatiewetenschap aan de UGent. ‘Het systeem werkt dus blijkbaar goed. Waarom zou je het dan vervangen? Voor de geluidskwaliteit? Misschien, maar radio is sowieso vaak achtergrondgeluid, dus dat is niet zo dwingend. Voor nieuwe zenders dan? Ja, maar radio is bij uitstek een medium met een grote zendertrouw. De luisteraar zit niet echt te wachten op een hoop nieuwe zenders. Bovendien moet je er een nieuw toestel voor in huis halen, iets waar ook weinig consumenten naar uitkijken. Volgens mij zal FM hier nog lang meegaan.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud