Journalistenbond en Mediahuis overhoop over freelancers

De vier titels van Mediahuis. ©BELGA

De Vlaamse Vereniging voor Journalisten (VVJ) is boos op de krantengroep Mediahuis. Het bedrijf, dat de krantentitels van Corelio en Concentra verenigt, wil nieuwe contracten afsluiten met zijn freelancers. Maar de VVJ raadt die beroepscategorie af om die 'wurgcontracten' te ondertekenen. Mediahuis valt uit de lucht en laakt de toon van de journalistenbond.

Mediahuis is de krantenuitgever die ontstond door de bundeling van de krantentitels van de mediagroepen Corelio en Concentra. Het bedrijf overkoepelt vier Belgische kranten, met name De Standaard, Het Nieuwsblad, Het Belang van Limburg en Gazet van Antwerpen.

Een van de praktische gevolgen van die fusie is dat de freelance journalisten die eerder al samenwerkten met Corelio of Concentra, nu een nieuw contract moeten afsluiten met Mediahuis.

En daar wringt het schoentje voor de VVJ. Volgens de journalistenbond gebruikt Mediahuis de situatie om freelance journalisten voor het blok te zetten. Volgens de bond is er sprake van een 'wurgcontract'. Met een mailactie via de beheersmaatschappijen voor auteursrechten JAM en beeldrechten (SOFAM), raadt de VVJ 'ten stelligste' af om de contracten te ondertekenen.

Faillissement

Nu is de kritiek op de freelancecontracten in de sector niet meteen nieuw. De VVJ was in het verleden al erg kritisch voor de freelancecontracten bij alle mediagroepen. 'Maar wat al slecht was, wordt met een paar subtiele aanpassingen nog slechter', zegt VVJ-secretaris Pol Deltour. 'De beroepsjournalist die dit ondertekent, tekent eigenlijk zijn eigen faillissement.' 

De VVJ stoort zich voornamelijk aan drie grote lijnen in het nieuwe contract. Ten eerste worden de vergoedingen voor werk 'dramatisch laag'. Die vergoedingen waren nooit vetpotten, maar nu wordt het onhoudbaar, aldus Deltour. 'Bovendien wordt er in het nieuwe contract bepaald dat de vergoeding ook alle kosten dekt, zoals verplaatsing en materiaal. Vroeger werd er tenminste nog ruimte gelaten om bepaalde kosten te recupereren. Dat valt nu weg. Daarbij komt nog dat die vergoedingen nooit geïndexeerd zijn geweest. Voor bijberoepers kan journalistiek nog een bijverdienste zijn, maar professionals kunnen hier gewoon niet van leven. Dit is totaal onverantwoord.'

Mediahuis spreekt die bewering echter tegen. 'De vergoedingen zijn altijd inclusief alle kosten geweest', zegt Toon van de Meijdenberg, redactiemanager bij Mediahuis. 'Bovendien zijn die vergoedingen individueel te onderhandelen door de auteurs. Het is aan ieder voor zich om uit te maken of ze kunnen leven met die vergoedingen.'

Fiscaal tarief

Alle mediagroepen verantwoorden die lage vergoedingen door te wijzen op het feit dat ze vergoeden met auteursrechten, die in een fiscaal voordeliger tarief vallen. De freelancers houden dus meer over, nadat de fiscus is gepasseerd. Ook de nieuwe freelancecontracten van Mediahuis bevatten zo'n bepaling.

Maar ook daar maakt de VVJ bezwaar tegen. Want in de praktijk aanvaardt de fiscus die betaling via auteursrechten maar ten belope van 25 procent, aldus Deltour. Freelancers die zich voor 100% in auteursrechten laten uitbetalen, zouden dan ook het risico lopen op stevige fiscale achterstallen en boetes. 'Dit komt op termijn in de nek van de freelancers terecht. Er zijn nu al verschillende freelance journalisten van wie de fiscus achterstallige bedragen eist. Dat zijn persoonlijke drama's.' 

'We kennen die fiscale problematiek' reageert van de Meijdenberg. 'Maar dat wij in auteursrechten uitbetalen is geen fiscale optimalisatie. We zijn vanuit de sector al jaren vragende partij voor rechtszekerheid, maar we krijgen voorlopig geen gehoor. Tot dan kunnen we enkel jaarlijks onze mensen waarschuwen dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor hun aangifte.'

Aansprakelijkheid

Derde grote twistpunt ligt in de aansprakelijkheid. In de nieuwe overeenkomst behoudt Mediahuis zich enerzijds het recht voor om in te kunnen grijpen in de content die wordt aangeleverd - denk aan inkorten, titels veranderen, enzovoort. 

Maar ook dat spreekt van de Meijdenberg tegen. 'Die aansprakelijkheidsregeling ligt in de Grondwet vast. En uit de wetgeving en rechtspraak blijkt duidelijk dat, als er substantieel is ingegrepen door een eindredacteur, die mee verantwoordelijk kan worden gehouden. Dat is perfect aan te tonen, we kunen perfect zien wie waar iets heeft gewijzigd.'

Druk

Mediahuis maakt zich dus sterk dat er hoeganaamd geen sprake is van onethische of zelfs onwettelijke praktijken. De mediagroep is dan ook misnoegd over de actie van de VVJ, die mensen onnodig bang zou maken. 'We zijn erg verbaasd over de toon van deze reactie. Dit is betreurenswaardig voor een vereniging die zich wil profileren als een gesprekspartner.'

Vooral de bewering van de VVJ dat er druk wordt gezet om de contracten te ondertekenen, stuit op veel verzet aan Mediahuis-kant. Volgens Deltour worden de journalisten 'gesommeeerd' op de redactie, om daar een contract onder hun neus te krijgen. 'Als ze dat niet tekenen, worden ze op non-actief gezet. Je moet al sterk in je schoenen staan om niet te tekenen.' 

Maar van de Meijdenberg ontkent dat met klem. 'We hebben mensen uitgenodigd voor een gesprek, waarin we wilden informeren en waar er vragen konden worden gesteld. Wie meteen wou tekenen, heeft dat gedaan. Maar er zijn even goed mensen die het contract mee naar huis hebben genomen om het rustig te bekijken. Er is helemaal niemand op non-actief gezet. Er valt ons niets te verwijten. We betreuren dan ook de terminologie die de VVJ hanteert.'

Collectief

De journalistenbond hoopt nu dat zo veel mogelijk freelancers weigeren het contract te ondertekenen, om dan in groep een onderhandeling met de directie te kunnen afwingen. Deltour maakt zich sterk dat zich nu al 50 à 60 freelancers hebben gemeld, en er nog veel zullen volgen.

Volgens van de Meijdenberg is het echter onmogelijk om collectief te onderhandelen over dit soort overeenkomsten. 'Auteursrechten zijn individuele rechten, we kunnen dus enkel op individuele basis onderhandelen. Maar als de freelancers een adviseur willen meebrengen, is dat hun goed recht.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud