Techreuzen treden strenger op tegen nepnieuws

©Photo News

Facebook, Twitter en Google kondigen strengere maatregelen aan tegen nepnieuws om beïnvloeding van de Amerikaanse verkiezingen te voorkomen. De techreuzen lijken hun verantwoordelijkheid eindelijk te nemen. Is het genoeg om nieuwe chaos te voorkomen?

‘Valse claims’, betitelde Facebook de aantijgingen. Afgelopen weekend verwijderde het platform onjuiste informatie over bosbranden in de Amerikaanse staat Oregon. Aanhangers van antifa, een extreemlinkse beweging, zouden de brandstichters zijn, maar volgens Facebook is dat onwaar. Het platform opende maandag een klimaatinformatiecentrum om dit soort nepnieuws te bestrijden.

'Oregon' is het zoveelste voorbeeld van desinformatie op de sociale media. Verspreiders hadden lang de vrije hand. Maar nu lijkt Facebook toch wakker. Eerder deze maand kondigde het bedrijf aan politieke advertenties of gelijkaardige berichten in de week voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november te weren.

Ook Twitter zal actiever berichten brandmerken en verwijderen die opzettelijk fake news verspreiden. ‘We kunnen niet toelaten dat onze diensten misbruikt worden voor burgerlijke processen, en vooral niet voor verkiezingen’, klonk het.

Daarnaast gaat Google voorspellingen ‘die geïnterpreteerd kunnen worden als claims voor of tegen een kandidaat of politieke partij’ uit de zoekresultaten wissen.

Druk groeit

Met de Amerikaanse verkiezingen in zicht neemt de druk op de techgiganten toe, ziet Rob Heyman, onderzoeker sociale media aan IMEC en de Vrije Universiteit Brussel. 'Facebook, Twitter en Google zijn de uitgevers van nepnieuws en dus verantwoordelijk. Ze worden terecht opgeroepen om hate speech en fake news aan te pakken.'

Vier jaar geleden ging het mis. Toen beïnvloedden legers Russische trollen de electorale strijd ten faveure van Trump. Facebook-topman Mark Zuckerberg verwierp stellig de idee dat nepnieuws de uitslag had kunnen beïnvloeden. Een jaar later nam hij zijn woorden terug. Eerder dit jaar kreeg ook Twitter-CEO Jack Dorsey de volle laag vanwege de giftige bedrijfscultuur van pesterijen, haatzaaierij én nepnieuws.

De Russische onruststokers zijn opnieuw actief, onthulden de platforms onlangs. Volgens Microsoft gaat het om dezelfde groep als in 2016. Daarnaast zijn hackers actief die banden hebben met China en Iran. 'De techbedrijven moeten nu hun poortwachtersfunctie waarmaken', aldus Heyman.

Sociale media

Sociale media spelen een belangrijke rol in verkiezingstijd. In de VS heeft Facebook 223 miljoen gebruikers. Twitter telt er ruim 48 miljoen. Het bereik was al groot. Maar corona heeft van de platforms een nog machtiger communicatiemiddel gemaakt.

Dagelijks plaatst president Donald Trump gemiddeld 14 berichten online voor zijn 29 miljoen Facebook-volgers. Zijn Democratische rivaal bij de verkiezingen Joe Biden komt aan gemiddeld de helft voor een publiek van 2,6 miljoen. Op Twitter is de strijd nog ongelijker: Trump telt 85,9 miljoen volgers, Biden 9,4 miljoen.

Misinformatie bestrijden

Ontelbare berichtenstromen zijn het resultaat. Zijn Facebook en Twitter nog wel bij machte die databergen te managen? Volgens Heyman wringt daar het schoentje. 'Het detecteren van fake nieuws kun je nog niet volledig aan algoritmes overlaten', zegt hij. 'Kunstmatige intelligentie kan berichten labelen, maar niet het onderscheid maken tussen echt en nepnieuws. Zelfs mensen hebben daar vaak moeite mee.'

Vier jaar geleden plaatste de Denver Guardian een artikel met als titel: 'FBI-agent verdacht van e-maillek Hillary dood aangetroffen na ogenschijnlijke zelfmoord.' Het artikel over Hillary Clinton - de uitdager van Trump - bleek verzonnen, maar ging wel viraal op de sociale media.

Volgens Ingrid Lambrecht, die aan de KU Leuven promoveert op het monitoren van online media, kunnen overheden momenteel weinig doen. 'De effectieve controle ligt daardoor in de handen van de techbedrijven. Een aantal waarborgen is belangrijk, waaronder transparantie. Deel inzichten in hoe misinformatie wordt tegengegaan.'

Maar zo'n aanpak kost veel geld. Extra personeelskosten zijn de bottleneck, zegt Imec-onderzoeker Heyman. 'Ze weten dat desinformatie hun verantwoordelijkheid is, maar kunnen en willen daar de budgetten niet voor vrijmaken. Facebook delegeert alle lastige beslissingen aan de gebruiker of automatiseert ze.'

Burgertaak

Heyman vindt dat de burger ook een taak heeft in de verspreiding van nepnieuws. 'Deel pas iets als je het hebt gelezen.' Hij noemt de sextingheisa rond de drie BV's als voorbeeld. 'Het is een kwestie van fatsoen. Je mag mensen best eens aanspreken op het verspreiden van nieuws dat anderen schaadt, of het nu echt is of niet.'

Op 3 november staat niet alleen veel op het spel voor Trump of Biden. Ook de topmannen van Facebook, Twitter en Google liggen onder een vergrootglas. De positie van Zuckerberg, Dorsey en Sundar Pichai komt onder druk als de geschiedenis van online chaos zich herhaalt. Of een strenger informatieregime ook gepaard gaat met daden valt te bezien. Lambrecht: 'Het blijven commerciële bedrijven, die winst al te vaak laten primeren op andere doelstellingen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud