Roland Legrand

In tijden van technologische ontreddering, zoals nu met de Facebook-crisis, keer ik graag terug naar een oeroud online forum, The Well. Deze Amerikaanse community werd opgericht in 1985 door de techprofeten Stewart Brand en Larry Brilliant, en bestaat nog altijd.

‘Cambridge Analytica heeft nooit van ons gehoord’, staat op de homepage te lezen. Een verwijzing naar het databedrijf dat voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen de handen kon leggen op 50 miljoen Facebook-profielen, die het vervolgens benutte voor verkiezingsmanipulatie.

The Well daarentegen doet niet aan datamining en mikt niet op reclame-inkomsten. Leden betalen lidgeld voor toegang tot well.com.

Het forum blijkt nog altijd zijn tijd vooruit te zijn. In februari, nog voor het schandaal dat vorig weekeinde losbarstte dus, was er een conferentie met Roger McNamee over Facebook.

Religie

Die McNamee is een kleurrijke figuur: een 61-jarige durfkapitalist en muzikant, en vooral een vroege investeerder in Facebook en raadgever van Facebook-topman Mark Zuckerberg. In een opiniestuk in The Washington Post legde hij uit dat hij begin 2016 vaststelde hoe Facebook werd misbruikt. Hij contacteerde toen Zuckerberg en zijn rechterhand Sheryl Sandberg. Vier maanden probeerde McNamee Facebook ervan te overtuigen dat zijn algoritmes en advertentiemodel het bedrijf kwetsbaar maakten voor datamisbruik. Vergeefs.

Voor Roger McNamee is Facebook eerder een cultus of een religie.

Facebook wordt wel eens omschreven als een land of zelfs een continent met meer dan 2 miljard inwoners. McNamee ziet dat anders. Voor hem is het eerder een cultus of een religie. Het netwerk verbindt mensen via hun emoties. Net zoals religies overstijgt het de grenzen van natiestaten.

Facebook en andere soortgelijke platforms gebruiken verslavende technieken. Ze wekken een tien à twaalf emoties op die gebruikers aanzetten actief te worden op het platform: berichten delen, liken en becommentariëren. ‘Engagement’ heet dat in mediaspeak. Adverteerders houden van actieve gebruikers en dat is essentieel voor Facebook.

De emoties die mensen het meest doen reageren, zijn vrees en woede. Campagnes die op verrassing, vrees en woede zijn gebaseerd hebben een impact die tot 20 keer groter kan zijn dan die van informatie die meer neutraal of positief is. Zoals Cambridge Analytica goed weet, is het daarbij niet relevant of de informatie juist is of niet.

Facebook, met of zonder Cambridge Anaytica, was en is een belangrijke manier om de gemoederen op te hitsen in landen van Myanmar toot de VS en Kenia.

In de populaire pers is de sterkte van negatief nieuws al lang bekend. If it bleeds, it leads, heet het daar: bloed en ander onheil doen lezen en kijken. Facebook en andere sociale media zijn wel veel efficiënter, omdat ze op de alomtegenwoordige smartphone een gepersonaliseerd kanaal aanbieden dat de emotionele toestand van de gebruiker heel gedetailleerd weerspiegelt. Een goudmijn voor gepersonaliseerde reclame en campagnes.

Betalen

McNamee gelooft dat Facebook tot een positieve kracht kan worden omgevormd, mits enkele drastische maatregelen. Het zakenmodel moet af van zijn extreme afhankelijkheid van adverteerders. Facebook zou kunnen mikken op commissie-inkomsten op zijn online marktplaats en op het overmaken van geld via Messenger. En, zo stelt McNamee voor, het zou met betalende abonnementen kunnen werken - zoals The Well dus, of zoals kwaliteitskranten.

Dat laatste lijkt wel heel onwaarschijnlijk. Toen Mark Zuckerberg eindelijk reageerde op de crisis, was er geen sprake van een drastische hervorming van het zakenmodel. Zuckerberg moet tenslotte rekening houden met het belang van zijn aandeelhouders. Hij mikt daarom op niet meer dan een bijsturing.

Is McNamee met zijn drastische voorstellen dan een roepende in de woestijn? Hij is zeker niet alleen. Samen met Tristan Harris, die opstapte bij Google, is hij een medeoprichter van het Center for Humane Technology. Het aantal techinsiders die wel degelijk verregaande hervormingen willen, groeit. Als die tot een dialoog komen met overheden en toezichthouders, en als de gebruikers bewuster omgaan met sociale media, verandert misschien meer dan we nu voor mogelijk houden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content