column

Hack het management

Digitaal nieuwsmanager

Geeks wereldwijd experimenteren met nieuwe vormen van management.

Een koningsdrama bij Uber. Medeoprichter en CEO Travis Kalanick trekt zich tijdelijk terug. Zijn positie was onhoudbaar geworden omdat het mobiliteitsbedrijf zich hatelijk gedraagt tegenover zijn werknemers - vrouwelijke in het bijzonder - tegenover zijn concurrenten en tegenover de toezichthouders. De ene topmanager na de andere verliet het bedrijf. Uber huldigt de principes ‘Always be Hustlin’, ‘Meritocracy and Toe-Stepping’. Vrij vertaald: ‘Doe alles, maar dan ook alles, om dit bedrijf te laten groeien.’ En als iemand dat met succes doet, wordt veel, zo niet alles, door de vingers gezien.

‘Typisch Silicon Valley’, hoor ik sommigen al zeggen. ‘En bij uitbreiding typisch voor techondernemers.’ Alleen, dat zou een veel te sombere kijk zijn op ondernemende en hacklustige geeks. ‘Hacken’ betekent in ruime zin dat je op een creatieve manier beperkingen overwint. Waarom daarbij niet ook het management hacken?

Sociocracy

Een mogelijke hack van het managementsysteem heet ‘sociocracy’. Het werd als bedrijfsmanagementsysteem ontwikkeld door de Nederlandse ingenieur Gerard Endenburg. Die baseerde zich op het pionierswerk van de Nederlandse pacifist Kees Boeke en zijn Engelse echtgenote Betty Cadbury. Midden vorige eeuw richtte het echtpaar in Bilthoven een school op volgens sociocratische principes, waarbij leerlingen en leraars bij consensus beslissingen nemen. De Werkplaats Kindergemeenschap bestaat nog altijd. Endenburg, een leerling van Boeke, paste het model begin jaren zeventig toe in zijn familiebedrijf.

Wat is sociocratie?

Stel je voor: een bedrijf of instelling wordt georganiseerd in groepen, die cirkels worden genoemd. Elke cirkel beraadslaagt en beslist over de dingen die hij elke dag doet en dus ook het best kent. Alle stemmen moeten worden gehoord. Het is een kwestie van aan het woord komen, maar ook van naar iedereen luisteren. De cirkel moet tot een consensus komen over een voorstel. Als iemand een bezwaar heeft, moet dat worden uitgepraat.

Elke cirkel heeft een leider en een afgevaardigde, die de groep vertegenwoordigen in een verbonden cirkel. Zij vormen de dubbele link die de hele organisatie transparant en efficiënt houdt door informatie te laten doorstromen in de twee richtingen. Een proces van feedback en het meten van resultaten kan leiden tot een herziening van beslissingen of het te hulp roepen van andere cirkels.

Hackende ondernemers kijken met interesse naar dit systeem. Inmiddels is er al een sociocracy 3.0. Ik leer het systeem nu zelf kennen in een startende Britse coöperatie die technologie wil promoten die de autonomie en privacy van het individu centraal plaatst. De discussies zijn pittig, maar de genomen beslissingen worden wel echt begrepen en gedragen door alle deelnemers.

Vertrouwen

Stel dat Uber de sociocratie had toegepast, had het dan de problemen kunnen vermijden? Mogelijk wel, maar enkel als de leden van de cirkels voldoende vertrouwen hadden. Als mensen zich een bedreigde minderheid voelen, bijvoorbeeld omdat ze vrouw zijn, spreken ze zich ook in een sociocratische cirkel niet vrij uit. En wat met de chauffeurs van Uber? Zouden die zich in cirkels verenigen?

Een échte deeleconomie is nog altijd mogelijk.

Contacten tussen die cirkels en het ‘moederschip’ zouden de advocaten van Uber zeker niet fijn vinden, want het hele model berust op de stelling dat chauffeurs geen werknemers zijn.

‘Dat is nu juist het punt’, zei een medelid van de coöperatie mij. ‘Nu is de zogeheten deeleconomie vaak in handen van bedrijven die overheersend willen zijn en hun winst op korte termijn willen maximaliseren. Maar technologie maakt ook een échte deeleconomie mogelijk, met platformen die alle deelnemers hun voordeel gunnen en die bevrijdend werken. Uiteindelijk hack je niet alleen een managementsysteem, maar ook de rol die een bedrijf speelt in zijn omgeving.’

Wie het management hackt, hackt ook de samenleving.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud