Het gespleten gezicht van gezichtsherkenning

©Filip Ysenbaert

Luidt de iPhone X, die u straks met uw gezicht ontgrendelt, de normalisering van gezichtsherkenning in? Criticasters waarschuwen voor de erosie van onze privacy. ‘Slimme machines kunnen steeds meer aflezen van onze gezichten.’

Vergeet pincodes en vingerscans. Binnenkort ontgrendelt uw gezicht uw iPhone X. Dat kan zelfs in het donker dankzij de ingebouwde 3D-en infraroodsensoren. ‘Als dat goed werkt, kan het de doorbraak van de technologie inluiden’, denkt de Nederlander Max Snijder, senior adviseur bij European Biometrics Group, een consultancyhuis in biometrische identificatie, zoals iris- en vingerscans of gezichtsherkenning.

Apple gaat prat op het extra gebruiksgemak en de verhoogde veiligheid van gezichtsherkenning. Terwijl u in vorige iPhone-modellen met een vingerscanslot een risico liep van 1 op 50.000 dat iemand met een gelijkaardige vingerafdruk uw smartphone zou kunnen ontgrendelen, reduceert gezichtsherkenning dat tot 1 op 1 miljoen.

Apple presenteert de gezichtsherkenning van de iPhone X

‘3D-gezichtsscans zijn veiliger dan vingerscans’, beaamt Max Snijder. ‘Gezichtsherkenning bestaat al decennia, maar is nu pas robuust.’ Aanvankelijk investeerden vooral overheden, zoals het Amerikaanse ministerie van Defensie, er enorme bedragen in voor bewakingsdoeleinden. Maar de jongste jaren trokken ook technologiereuzen Google en Facebook de portefeuille open.

Dankzij ‘deep learning’, zelflerende systemen van artificiële intelligentie die patronen traceren in een stortvloed aan beelden, kunnen computers gezichten steeds accurater herkennen. ‘Het gaat razendsnel’, zegt ook de Vlaming Vincent Spruyt, specialist artificiële intelligentie bij de Antwerpse dataverwerker Sentiance.

‘Artificieel intelligente systemen kunnen al duizenden parameters analyseren om gezichten te herkennen, veel meer dan het menselijk oog kan bevatten. Facebook kwam drie jaar geleden met DeepFace, gezichtsherkenning op basis van 4 miljoen foto’s van 4.000 mensen. Dat algoritme was voor 97% accuraat in het herkennen van nieuwe foto’s van die gezichten, een even goed score als mensen. Een jaar later al overtrof Googles FaceNet het menselijk oog met een score van 99%.’

'Artificieel intelligente systemen kunnen duizenden parameters analyseren om gezichten te herkennen'
Vincent Spruyt
Specialist artificiële intelligentie

Baard of bril

Apple onthulde dat FaceID, de gezichtsherkenning in de iPhone X, op meer dan 1 miljard beelden van over de hele wereld getraind werd. De slimme technologie kan zich ook aanpassen aan veranderingen in het gelaat van de gebruiker, wanneer die bijvoorbeeld een baard krijgt of een bril gaat dragen.

Apple is niet het eerste bedrijf dat gezichtsherkenning omarmt. Wereldwijd profileert China zich als koploper. Meer dan honderd miljoen Chinezen autoriseren al betalingen via hun smartphone met hun gezicht. Bij luchtvaartmaatschappij China Southern vervangt die technologie de instapkaart. En werknemers van de e-commercereus Alibaba gaan al via gezichtsscans het kantoor binnen.

Biometrie-expert Max Snijder ziet in het Westen ook een keten van bedrijven ontstaan rond gezichtsherkenning. ‘Mastercard, bijvoorbeeld, gebruikt gezichtsherkenning ter autorisatie van betalingen via zijn app. Dergelijke app-bouwers schieten als paddenstoelen uit de grond. De Londense start-up iProov bouwt autorisatie-apps voor smartphones die gebruikt worden voor betalingen door webwinkels. Daarnaast heb je een rist algoritmebouwers, zoals het Duitse Cognitech en het Japanse Fujitsu, die de biometrische expertise leveren.’

Erosie van de privacy?

Maar terwijl bedrijven hameren op gebruiksgemak en veiligheid rijzen er ook ethische vragen over de erosie van de privacy. ‘Slimme machines kunnen steeds meer aflezen van menselijke gezichten’, waarschuwt biometrie-expert Max Snijder.

Dat bleek treffend uit recent onderzoek van de Amerikaanse universiteit van Stanford. De onderzoekers gebruikten ‘diepe neurale netwerken’, geïnspireerd op het menselijk brein, om datapatronen te detecteren. Ze lieten het systeem kijken naar 35.326 gelaatsfoto's en vroegen het in te schatten of de bekeken mensen homo of hetero zijn. Daarbij werden beelden gebruikt van een datingsite waar de gebruikers zelf hun seksuele oriëntatie vermelden, zodat onderzoekers wisten wie welke oriëntatie had.

In 81 procent van de gevallen kon het systeem op basis van één foto een correcte inschatting maken voor de mannen, voor 74 procent zat het juist bij de vrouwen. Ook mensen deden de oefening, met veel minder succes. Zij haalden een score van respectievelijk 61 procent voor de foto's van mannen en 54 procent voor die van vrouwen.

De onderzoekers pasten een theorie toe over seksuele oriëntatie die stelt dat de mate waarin foetussen in de baarmoeder te maken krijgen met hormonen zoals testosteron hun seksualiteit maar ook hun gelaatstrekken beïnvloedt. Het effect op de gelaatstrekken zou bijzonder subtiel zijn en niet echt in te schatten door een menselijke waarnemer, maar wel tot op grote hoogte door een goed geprogrammeerde machine.

Het omstreden onderzoek veroorzaakte een storm van protest vanuit de holebi-beweging, maar de onderzoekers beklemtoonden dat ze de dreiging voor de privacy en de veiligheid aan de kaak wilden stellen, omdat autoritaire regimes en bedrijven gezichtsherkenning nu al misbruiken.

'Slimme machines kunnen steeds meer aflezen van menselijke gezichten'
Max Snijder
Expert biometrie

Apple was er als de kippen bij om te benadrukken dat de biometrische gezichtsdata van de iPhone X uitsluitend lokaal, op de smartphone, zullen worden opgeslagen. Ze mogen niet door Apple of andere bedrijven gebruikt worden. Al blijft het voorlopig onduidelijk in welke mate app-bouwers bijvoorbeeld toegang zullen krijgen tot de mogelijkheden van de gezichtsscan in de iPhone X.

Max Snijder maakt zich ernstig zorgen over onze privacy. ‘We worden nu al, achter onze rug, langs alle kanten belazerd. Foto’s die we zelf massaal op Facebook en Google zetten, worden op grote schaal gebruikt door veiligheidsdiensten zonder dat mensen zich daarvan bewust zijn. We leven al in een wereld vol sensoren en bewakingscamera’s met gezichtsherkenning, die in autoritaire landen homoseksuelen of politieke dissidenten uit een mensenmassa willen halen.’

Soms leidt dat tot absurde toestanden. In het Chinese Shenzhen, bijvoorbeeld, gebruikt de politie gezichtsherkenning in bewakingscamera’s om mensen die de straat oversteken bij rood licht te identificeren en aan de schandpaal te nagelen, door hun naam en foto op een scherm te tonen. In Peking worden gezichtsscans gebruikt om de diefstal van toiletpapier in te dijken.

Het nieuwe normaal

Volgens de Amerikaanse Clare Garvie, die de risico’s van gezichtsherkenning onderzoekt aan het Center on Privacy & Technology van Georgetown University Law Center, dreigen we de technologie door de iPhone X met zijn allen als het nieuwe normaal te aanvaarden.

‘Apples 3D-gezichtsscan is erg accuraat, veilig en makkelijk. Het gaat om één persoon die dicht bij de smartphone staat. Maar we mogen niet de fout maken te veronderstellen dat alle gezichtsherkenning even accuraat is. Er zijn serieuze risico’s wanneer overheden gezichtsherkenning gebruiken in bewakingscamera’s. Dat gebeurt al op grote schaal, bijvoorbeeld in China en Rusland. Daar gaat het om mensen in beweging, die niet altijd naar de camera kijken en opgaan in mensenmassa’s. Omdat er zoveel variabelen bij komen kijken, is de foutenmarge veel groter.’

'Er zijn serieuze risico's wanneer overheden gezichtsherkenning gebruiken'
Clare Garvie
Onderzoekster in gezichtsherkenning

‘Op een recente conferentie van de biometrie-industrie demonstreerde een bedrijf zijn real-time gezichtsherkenning, die een verdachte uit een mensenmassa zou kunnen halen door elk gezicht te scannen dat voorbij de camera’s loopt. Het systeem was zo ontworpen dat mensen die 50% of meer leken op de gezochte verdachte werden aangeduid als mogelijke match. Dat betekent dat er een boel onschuldige mensen zouden kunnen worden verhoord of gearresteerd. Bedrijven en overheden gebruiken gezichtsherkenning ook al om te voorspellen of iemand in de toekomst crimineel gedrag zal gaan vertonen, terwijl de wetenschappelijke onderbouw twijfelachtig is. (diepe zucht) Het lijkt stilaan onvermijdelijk dat de iPhone X het pad effent voor een technologie die, weliswaar in andere toepassingen, helemaal niet zo sluitend is en een serieus gevaar voor onze privacy betekent.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n