Steeds meer Vlamingen lijden aan ‘digibesitas'

©rv

Smartphone, tablet, laptop, tv... Liefst een op de vier Vlaamse gezinnen jongleert thuis met vijf verschillende beeldschermen. Al die elektronica resulteert steeds meer in ‘digibesitas’, een indigestie van informatie.

Het ‘multiscreenfenomeen’ is bezig aan een opmars in Vlaanderen. Een kwart van de huisgezinnen heeft vijf verschillende schermen in huis, zoals televisie, laptop, desktop, tablet en/of smartphone. Acht op de tien gezinnen hebben minstens drie schermen in huis, blijkt uit de Digimeter, een jaarlijkse rondvraag van het digitale onderzoekscentrum iMinds over het mediagebruik bij 2.000 Vlamingen.

1. Smartphone centraal

‘De smartphone is het exponent van die trend’, zegt professor Lieven De Marez, die het project begeleidt. ‘Onze slimme mobieltjes hebben vandaag een centrale plaats in die multischermenomgeving, en hun populariteit neemt nog steeds toe. Met een smartphonepenetratie van 70 procent hinkt Vlaanderen nog achterop in vergelijking met onze buurlanden.

2. Tablet passé

Opvallend is dat de smartphone dit jaar populairder is geworden dan de tablet. Tablets zijn toestellen voor ouderen en jonge gezinnen met kinderen geworden, terwijl bij jongeren alles om de smartphone draait. ‘Dat heeft deels te maken met de opkomst van toestellen met grote schermen of phablets’, zegt De Marez. ‘Maar de smartphone is ook een veel persoonlijker toestel. Tablets worden vaak gedeeld en bieden dus minder privacy.’

3. Interactie en distractie

Ook in gebruik ontdekken we steeds meer de talloze toepassingen van ons mobieltje. Sociale media checken steekt daar met kop en schouders bovenuit, maar ook mobiel shoppen en mobiel bankieren zijn in opmars. Een interessante vaststelling is dat zeven op de tien Vlamingen vandaag tv-kijkt met een tweede scherm, zoals een smartphone of tablet, in de schoot. Het mobieltje wordt dan in de eerste plaats gebruikt als verstrooiing. Maar een kwart van die groep zegt ook te interageren met programma’s door er bijvoorbeeld over te tweeten of informatie op te zoeken over een commercial.

4. Chatsessie zonder einde

De Vlaming blijkt ook een gretig gebruiker van nieuwe communicatievormen als Facebook Messenger en Whatsapp. Net als de videostreamingdienst Netflix zijn dat ‘over-the-top’-diensten die via het internet ontstaan. Opvallend, dergelijke nieuwe mediavormen doen de ‘oude diensten’ zoals sms’en en het klassieke tv-kijken niet afnemen.

Voor het eerst zien we mensen zich afkeren van technologie en hun Facebook of smartphone vaarwel zeggen.
Lieven de marez
Onderzoeker iminds

Net daarom zijn die nieuwe mediavormen een aanslag op onze tijdsbesteding. ‘Toen sms’en nog geld kostte, hielden we het bij een berichtje en klaar. Gesprekken op Whatsapp zijn ellenlange chatsessies waar geen einde aan komt.’

5. Netflix

Hetzelfde geldt voor Netflix, dat volgens iMinds in Vlaanderen 150.000 abonnees zou hebben, en verwante streamingdiensten. De abonnementsformule waarbij je een vast bedrag per maand betaalt voor ongelimiteerde content werkt ‘bingekijken’ - alle afleveringen van een serie in één ruk uitkijken tot in de vroege uurtjes - in de hand. ‘Tegelijk zien we dat het klassieke tv-kijken niet terugloopt’, zegt De Marez. ‘Het komt allemaal bovenop onze klassieke mediaconsumptie. De facto ziet de Vlaming vandaag veel meer audiovisuele content voor zijn ogen passeren. Bijna de helft van de Vlamingen zegt dagelijks meer dan een uur aan Facebook te besteden.’

5. Digibesitas

Door die overdaad aan informatie zien de onderzoekers vandaag de eerste symptomen van ‘digibesitas’, een indigestie van informatie, veroorzaakt door een overmatig gebruik van digitale media. ‘Het gaat om twintigers en dertigers die tijdens hun tienerjaren ongebreideld gebruik konden maken van digitale content en apps. Nu ze in het beroepsleven stappen, en voor het eerst geconfronteerd worden met tijdsbeperkingen, merken ze dat ze dat gebruikspatroon niet kunnen handhaven. En gaan ze op zoek naar remedies.’

6. Smartphone buiten

Het kind heeft zelfs een naam: technostress. ‘Voor het eerst zien we in onze studie dat mensen zich afkeren van nieuwe technologie’, zegt De Marez. 1,5 procent van de ondervraagden zegde dit jaar zijn smartphone te hebben ingeruild voor een ‘dumb phone’, een klassieke gsm zonder toeters en bellen. 2,5 procent van de ondervraagden heeft dit jaar zijn Facebook-account stopgezet.

‘Dat zijn de meest drastische oplossingen,’ aldus de onderzoeker, ‘maar daarnaast merken we nog andere vormen van ‘zelfregulering’. Je ziet het bij mensen die hun smartphone op de achterbank gooien omdat ze anders met hun auto een verkeersongeval zouden veroorzaken, bij jonge ouders die regeltjes verzinnen voor ‘schermtijd’ voor hun kroost of bij studenten die in een klooster gaan blokken om ‘cyberslacking’ tegen te gaan. De rode draad is dat ze vinden dat de digitale media te veel tijd opeisen.’

7. Krant terug binnen

Het fenomeen van digitale overconsumptie heeft ook positieve gevolgen, toch voor een industrie die al meerdere malen dood is verklaard: de krantensector. Uit de bevraging van iMinds blijkt dat de krant de belangrijkste nieuwsbron is voor zestigers én dertigers. ‘Dat past in een terugkeer naar authenticiteit’, verklaart De Marez. ‘Het gaat om dertigers die vandaag op de grenzen van hun beschikbare tijd stoten en voor hun nieuwsgaring terugkeren naar de krantenmerken die ze vertrouwen.’

©mediafin

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect