Apps tegen corona: ‘Opgelet, u kwam in contact met een coronapatiënt'

In China krijgen burgers al een 'score', waarmee ze zich al dan niet mogen verplaatsen. ©Xinhua/Sipa USA

Kijk niet vreemd op als u binnenkort via een app op uw smartphone gewaarschuwd wordt voor een coronabesmetting. Overheden en bedrijven lonken naar het toestel om het lopend coronavuur te doven. Maar de duivel zit in de details.

‘De bezorger is onderweg om je bestelling te bezorgen.’ Niemand let nog op meldingen van e-commercebedrijven als een pakje onderweg is. Wordt door de uitbraak van het coronavirus een melding over een mogelijke besmetting even normaal? Het virus verspreidt zich zo sluiks - wie besmet is, kan het verspreiden voor de symptomen komen - dat er technologie aan te pas moet komen om het af te remmen. De smartphone, die we continu bij ons dragen, komt in het vizier om na te gaan met wie een besmet persoon contact had. En een app is de gedroomde interface om mensen die een risico lopen te waarschuwen. 

Klinkt dat als een aflevering van 'Black Mirror', de Netflix-reeks over ‘technology gone wrong’? De technologie is er al, zei viroloog Marc Van Ranst donderdag in 'De Afspraak'. ‘Met de technologie op onze smartphone kan je kijken waar je bent geweest en met wie je daar bent geweest.’ De app kan er al ‘over een paar weken' zijn. In China is het al zover. Steeds meer Chinezen moeten een app van Alibaba, ontwikkeld in overleg met de overheid, downloaden als ze reizen of wandelen. In de app vullen ze vragenlijsten in over hun medische toestand of recente reizen. De app verzamelt ook informatie over broeihaarden van het virus. 

Clusterpunten

Iedereen krijgt een kleur, gevat in een QR-code. Groen betekent dat je vrij kan bewegen. Geel betekent zeven dagen in quarantaine, rood zelfs veertien. Zover is het hier lang nog niet. Maar het idee van ‘social tracing’ maakt ook hier opgang. Bij ‘social tracing’ komt iedereen die elkaar op straat tegenkomt via de smartphone samen aan een digitale snoer te hangen. Vertoont iemand bij het invullen van een vragenlijst een verhoogd risico op besmetting, of test hij positief, dan rekent de app terug en waarschuwt iedereen die risico loopt. 

Verscheidene onderzoeken wezen al uit dat als je informatie aggregeert op een hoger niveau die som toch valt terug te leiden tot individuen
Bart Preneel
Cryptograaf KU Leuven

Tot daar de ruwe theorie over ‘social tracking’. De twee apps in ons land die tot nog toe het explicietst zijn over hun ambities tonen aan dat er een hemelsbreed verschil kan zijn in de uitwerking. Het gaat om Flattening The Curve van de technologiebedrijven Adun.io, Bingli en Gaga, en Covid19-alert van de technologieondernemers Wouter Van Hecke en Sander De Vries. De situatie in China toont dat er ook verschillen zijn in de repercussies van ‘social tracking’. De Belgische apps zijn voorlopig vrijwillig en appelleren aan onze burgerzin. 

Flattening the Curve werkt met locatiedata, die een smartphone via de gps-functie kan inzamelen als de gebruiker daarvoor toelating geeft. ‘We construeren clusterpunten, waar veel volk samenkomt’, zegt initiatiefnemer Vincent Nys. ‘We koppelen die aan een vragenlijst die je in de app invult. Als de resultaten aantonen dat je een hoge kans op besmetting hebt, kunnen we via die punten je contacten traceren en waarschuwen.’

Covid19-Alert werkt op basis van bluetooth, omdat het gps-signaal binnenshuis minder goed werkt. ‘Bluetooth kan meten op hoeveel meter afstand je je bevond van een ander toestel’, zegt Wouter Van Hecke. Die data blijven 14 dagen op het toestel aanwezig. Bij een positieve besmetting, vastgesteld in het lab, krijg je een code waarmee de app gebruikers die in je buurt waren, waarschuwt. 

Anoniem

Beide bedrijven maken zich sterk dat op geen enkele manier te identificeren valt wie besmet is. De apps maken per toestel een ‘unieke sleutel’ aan, waardoor data alleen op een hoger, anoniem niveau te consulteren zijn.

Privacyexperts maken daar voorbehoud bij. ‘Hoe anoniem zijn locatiedata echt?’, vraagt Bart Preneel, cryptograaf en hoofd van de COSIC-onderzoeksgroep aan de KU Leuven, zich af. ‘Verscheidene onderzoeken wezen al uit dat als je informatie aggregeert op een hoger niveau die soms toch terug te leiden valt tot individuen. Dat is niet vreemd. Jij bent de enige die op dat uur aan die supermarkt passeert, aan dat verkeerspunt of aan die school.’ 

Als die informatie uitlekt, kan dat leiden tot stigmatisering. Op tal van plaatsen in de wereld is het al balanceren. Zo werken onderzoekers van de universiteit van Oxford aan een vrijwillige app die de verblijfplaatsen van besmette mensen registreert. Het doel is personen die in de buurt van deze mensen kwamen in quarantaine te laten gaan. ‘Als daardoor individuele personen geïdentificeerd kunnen worden, dan is dat onwettelijk’, zegt Domenico Orlando, onderzoeker aan het Centre for IT & IP Law van de KU Leuven. ‘Dat doet me denken aan praktijken zoals in de Middeleeuwen, toen bepaalde deuren zonder pardon werden dichtgespijkerd en gemarkeerd met een groot kruis.’


Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud