nieuwsanalyse

De flauwe privacybocht van big tech

©Filip Ysenbaert

Chatten via Facebook Messenger of navigeren met Google Maps, het kan voortaan met iets meer privacy. Of zijn de tegemoetkomingen van de twee techreuzen niet meer dan flauwe lapmiddelen?

Van onze verslaggever in Mountain View, Californië

Voerde u ooit al een ‘geheime conversatie’ via Messenger, Facebooks chatapp? Met de functie kunt u na een zelfgekozen periode berichten laten verdwijnen. Al wat u stuurt, is bovendien versleuteld. U en uw gesprekspartners kunnen alles lezen, Facebook niet. Het socialemediabedrijf promootte de functie, die sinds 2016 beschikbaar is, nooit heel erg. Het was de uitzondering, niet de standaard. Tot nu. Op F8, het jaarlijkse technologiefestival van Facebook begin mei, kondigde CEO Mark Zuckerberg aan dat versleutelde berichtjes de standaard worden op Messenger.

De Tijd in de Valley

Wat hebben de technologiereuzen voor ons in petto? Ze geven het zelf prijs op hun ontwikkelaarsconferenties begin mei. Facebook trapt de spits af op 30 april in San José, Google volgt op 7 mei in Mountain View. De Tijd-journalist Pieter Haeck is er telkens bij. 

Die belofte was maar een van de vele privacytoegevingen waar de grote Amerikaanse technologiebedrijven de voorbije twee weken mee uitpakten. Begin mei houden Facebook, Microsoft en Google traditioneel elk een conferentie voor ontwikkelaars, respectievelijk F8, Build en Google I/O gedoopt. De bedrijven tekenen er hun ‘roadmap’ voor het komende jaar uit. Dit jaar stonden overal privacy en het welzijn van de gebruiker centraal. ‘We hebben het beste met u voor’, was de teneur. Google had op I/O zelfs een terras ingericht voor een ‘digitale detox’: ‘Zet je telefoon af en connecteer met anderen’, stond er op een bord. Er zat niemand, iedereen nam wel een foto.

De stroom aan privacyschandalen, voornamelijk bij Facebook, zinderde door in de speeches van de drie topmannen. ‘The future is private’, orakelde Zuckerberg. Waarna hij er grijnzend aan toevoegde dat zijn bedrijf ‘niet de beste reputatie had inzake privacy’. Dan al was duidelijk dat de privacydiscussie niet meer of niet minder is dan een ongemakkelijke oefening voor big tech. Google-collega Sundar Pichai volgde deze week zijn voorbeeld. ‘Iedereen heeft recht op privacy, niet alleen enkelen’, gaf hij aan.

Windowdressing

Zijn die woorden oprecht, of is het windowdressing? Het staat buiten kijf dat de techbedrijven relatief laat tot inkeer komen. WhatsApp, de andere berichtenapp van Facebook, versleutelt alle gesprekken al sinds 2016. In dat jaar voegde Facebook de ‘geheime conversaties’ als optie toe op Messenger. Maar pas drie jaar - en tal van privacyschandalen later - wordt die versleuteling de standaard voor beide apps.

Dat rijmt met het project om WhatsApp, Messenger en de chatfunctie van Instagram met elkaar te integreren. Die integratie bemoeilijkt het opbreken van Facebook in verschillende stukken, een ingreep waar steeds meer Facebookcritici voor pleiten, maar die Zuckerberg absoluut wil vermijden.

Een technologieconferentie is bovendien zoals een verkiezingscampagne: een hele reeks beloftes halen de finish niet. Kijk maar naar de vorige editie van F8, in april vorig jaar. Die baadde in een crisissfeertje. Facebook zweette toen de crisis met Cambridge Analytica uit. Het Britse bigdatabedrijf had data van tientallen miljoenen Facebook-gebruikers misbruikt. De sociaalnetwerksite kondigde prompt en met veel bombarie een ‘verwijder je geschiedenis’-functie aan. Gebruikers zouden kunnen zien welke informatie externe sites en apps over hen verzamelen en aan Facebook doorspelen, en die kunnen verwijderen. ‘Het zal enkele maanden duren om die te bouwen’, waarschuwde Facebook. Een jaar later is de ‘delete’-knop er nog altijd niet. Op F8 dit jaar repte de Facebook-top er met geen woord over.

Incognito

In vergelijking met Facebook presteert Google iets beter. Op I/O presenteerde CEO Sundar Pichai een tapijtbombardement aan privacyingrepen. Google introduceerde bijvoorbeeld een functie waarmee je surfverkeer, activiteit binnen apps en locatiehistoriek na drie of achttien maanden automatisch kan laten verwijderen. De functie is al klaar en beschikbaar voor gebruikers. Het zette Josh Constine, journalist bij de toonaangevende Amerikaanse techblog TechCrunch, aan tot een straf commentaar onder de titel: ‘Facebook praatte over privacy, Google heeft het nu al gebouwd’. ‘De updates van Facebook waren vage producten die nooit het daglicht zullen zien, terwijl Google klaar is om ze te tonen of in te voeren’, stelde Constine.

Toch moet ook Google niet te hoog van de toren blazen. Het beloofde een incognitomodus aan zijn navigatieapp Maps toe te voegen. Die komt er ‘binnenkort’. Wie die inschakelt, verhindert de zoekgigant mee te kijken met zijn locatiedata.

Een technologieconferentie is bovendien zoals een verkiezingscampagne: een hele reeks beloftes halen de finish niet.

Die technologie an sich is niet nieuw. Wie wil, kan al tien jaar incognito surfen op de internetbrowser Google Chrome. Die verzamelt dan geen info over uw webactiviteiten. Dat is een afknapper voor adverteerders die reclame willen personaliseren op basis van het surfverkeer. Jaren nadat de smartphone de standaard is geworden, voelt Google eindelijk de nood om de incognitomodus ook binnen zijn apps aan te bieden.

Facebook en Google manoeuvreren bewust behoedzaam rond privacy. Voor beide bedrijven zijn gepersonaliseerde advertenties de belangrijkste inkomstenbron. Bij Facebook maakten advertenties in het voorbije kwartaal 98,9 procent uit van de totale omzet (15,07 miljard dollar), bij Google-moeder Alphabet was dat 84,5 procent (van 36,3 miljard dollar). Facebook is in die zin kwetsbaarder dan Google. Het bedrijfsblad Fortune vatte dat perfect in zijn aprilnummer. Het kopte bij een foto van Zuckerberg: ‘About-face’ - vrij vertaald: ‘Een bocht van 180°’. Met de commentaar: ‘Adverteerders houden van Zuckerbergs bedrijfsmodel. Het publiek haat het. Het is Facebooks onmogelijke dilemma.’

Zuckerberg probeert de bocht toch te nemen. Op F8 schoof hij privéberichtjes in WhatsApp en Messenger, gemeenschapsvorming in Facebook-groepen en de verdwijnende ‘Stories’ op de fotodeelapp Instagram naar voren als de toekomst voor Facebook. En die is nog altijd florissant. Zelfs als Facebook meer belang hecht aan afgeschermde berichtjes, weet het nog altijd heel veel over u. Het heeft nog altijd de ‘metadata’: wie stuurt u een bericht op welke moment van op welke locatie? Het beurshuis UBS merkte enkele weken geleden terecht op dat het hyperpopulaire Instagram de groei van Facebook ‘nog jaren kan stutten’.

Toch zal F8 voor adverteerders geen hoopvol evenement geweest zijn. Ook Google I/O liet in advertentiekringen mogelijk een wrange nasmaak na. Meer incognito surfen en navigeren, gebruikers laten kiezen wanneer ze data kunnen verwijderen... Het heeft allemaal een impact op de mogelijkheden om gericht te adverteren. En dus op de lucratieve advertentiebusiness van de zoekgigant. Die is nog altijd de levensverzekering voor Googles andere wilde plannen - de ‘Other Bets’ - zoals de zelfrijdende Waymo-wagens, de Loon-internetballonnen en de Wing-droneleveringen. Ook voor Google is het dus zaak om privacy en commerciële belangen tegen elkaar af te wegen.

Evenwichtsoefening

Het privacybeleid is sowieso een heikele evenwichtsoefening. Maar Facebook en Google maakten ze met productlanceringen nog wat moeilijker. Eind vorig jaar lanceerde Facebook de Portal, een toestel waarmee je via Messenger kan videobellen met je vrienden. De camera is voorzien van de nodige slimme algoritmes waarmee die een persoon kan ‘volgen’ als die uit beeld dreigt te lopen. ‘Geen ‘Wacht, je bent niet in beeld’ meer!’ triomfeert Facebook tevreden in zijn productpromo. Google presenteerde deze week op I/O iets soortgelijks: de Nest Hub Max, een kruising van een videobeltoestel, een tv en een virtuele assistent met scherm.

Facebook praatte over privacy, Google heeft het nu al gebouwd
Journalist TechCrunch
Josh Constine

Camera’s die je in je eigen huis overal kunnen volgen? Beide bedrijven haasten zich om te benadrukken dat de gebruiker te allen tijde de controle heeft over wat de camera doet en laat. Maar hun reputatie is niet smetteloos, en andere technologiebedrijven liggen op de loer. De hardwaregigant Apple bijvoorbeeld. Die is niet afhankelijk van gepersonaliseerde advertenties. Gevoelige data van iPhone-gebruikers, zoals hun vingerafdruk om het toestel te openen, zijn ook opgeslagen op de iPhone zelf, en gaan nooit naar Appleservers, claimt het bedrijf.

Apple jent er zijn rivalen geregeld mee. Op de technologiehoogmis CES in Las Vegas in januari hing een immense affiche met de tekst: ‘What happens on the iPhone, stays on the iPhone’ - een weinig subtiele verwijzing naar de beroemde zinsnede ‘What happens in Vegas, stays in Vegas’.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect