column

Filosofie als knelpuntberoep

Roland Legrand

In 1997 maakte de supercomputer Deep Blue van IBM een einde aan de menselijke suprematie in het schaken door wereldkampioen Garry Kasparov te verslaan. In 2011 zegevierde het computersysteem IBM Watson in het quizprogramma ‘Jeopardy’. Deze week betrad IBM met de artificiële intelligentie Debater het terrein van het argumenteren.

In het debat tussen de Debater en een Israëlische debatkampioen draaide niet uit op een klinkende overwinning. Het algoritme moest zich met een klein verschil gewonnen geven - op basis van een beoordeling door een menselijk publiek.

De Financial Times, die bij het debat aanwezig was, citeerde de expert Chris Reed. Die vindt dat argumenteren een van de bepalende karakteristieken is van het menselijk wezen. Hij was onder de indruk van de prestaties van de Debater.

IBM Research over Project Debater

Reed is professor aan de Schotse universiteit van Dundee, in ‘computerwetenschappen en filosofie’. Filosofie? Dat is toch die bezigheid van minstens 2.500 jaar oud, een venerabel cultuurproduct dat volledig voorbijgestoken is door de moderne wetenschap? Isaac Newton schreef dan wel in 1687 een baanbrekend werk met als titel ‘Mathematical Principles of Natural Philosophy’, ondertussen is dat geklasseerd als fysica. Niet als filosofie. Ouders van wie dochter- of zoonlief kiest voor een opleiding wijsbegeerte rukken zich doorgaans de haren uit het hoofd. Filosofie, wie zit daar nog op te wachten?

Argumentatietheorie

Maar nu vinden we dus filosofen terug in de voorhoede van de technologie. Een blik op de lange lijst van publicaties van professor Reed leert dat de man een expert is in argumentatietheorie. In dat leverde een filosoof als Stephen E. Toulmin, een student van Ludwig Wittgenstein, belangrijke bijdrages. In 1958 al publiceerde Toulmin het boek ‘The Uses of Argument’. Daarin stelde hij begrippen voor voor het grondig analyseren van argumenten. Die ideeën liggen aan de basis van ‘argument maps’: visuele voorstellingen van argumenten.

'Een filosofiediploma gaat meer waard zijn dan een tradtionele graad in programmeren.'
Mark Cuban
Amerikaans zakenman en miljardair

De techniek van het in kaart brengen van argumenten werd vervolgens in software gegoten. Tegenwoordig is sprake van ‘argument mining’, waarbij software argumenten detecteert in teksten als krantenartikels of posts op sociale media. De software onderscheidt hierbij vooronderstellingen, conclusies en tegenargumenten.

Voor de analyse van concepten, taal en argumenten, logica in al zijn soorten, kunnen filosofen dus samenwerken met computerwetenschappers. Zelfs de schijnbaar superabstracte filosofische zijnsleer of ontologie - het denken over het zijn van de zijnden, het proberen te onderscheiden van fundamentele categorieën - heeft zijn weg gevonden naar de computerwetenschappen, waar ontologieën worden gebruikt om kennis en data efficiënter te organiseren. Dan hebben we het nog niet over de rol die ethici spelen in de grote debatten over privacy, intellectuele eigendomsrechten, computerveiligheid en artificiële intelligentie.

Miljardair

De Amerikaanse zakenman en miljardair Mark Cuban gaf een jaar geleden misschien wel een ultiem argument om ongeruste ouders van filosofiestudenten te overtuigen: ook het automatiseren wordt op termijn geautomatiseerd. Er zal altijd wel emplooi zijn voor superprogrammeurs, maar eenvoudige programmeeractiviteiten kunnen in toenemende mate worden geautomatiseerd. Daarentegen zal steeds meer vraag zijn naar mensen die kritisch en origineel kunnen denken. ‘Over tien jaar zal een filosofiediploma meer waard zijn dan een traditionele programmeursopleiding’, orakelde Cuban. Filosofie wordt nog een knelpuntberoep.

Diezelfde Cuban raad wel sterk aan om mee te zijn met technologische ontwikkelingen zoals deep learning of neurale netwerken. Als de filosofieopleiding populairder wil worden, doet ze er goed aan bruggen te slaan met de wereld van de technologie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content