James Bridle: ‘Data maken de wereld slechter'

©BELGA

Big data hebben de reputatie steden slimmer te maken, terreur te voorkomen en ons leven te verlengen. Maar de Britse computerwetenschapper en kunstenaar James Bridle is niet overtuigd. Het naïeve geloof in de almacht van data maakt ons dommer en onverdraagzamer, zegt hij.

‘New Dark Age. Technology and the End of the Future.’ De titel van zijn jongste boek klinkt onheilspellend. De dramatiek is geen verkooptruc. ‘We moeten echt het geloof loslaten dat we mits genoeg data en rekenkracht de toekomst kunnen voorspellen en beheersen. Het is een vorm van nederigheid die de mens kan behoeden voor tragische misrekeningen’, zegt James Bridle.

De 38-jarige Brit studeerde computerwetenschappen, maar maakte naam als kunstenaar. Zijn werk - installaties, foto’s en video’s - draait rond technologie en wordt wereldwijd tentoongesteld. Hij krijgt opdrachten van prestigieuze instellingen zoals het Londense Victoria & Albert Museum en het Barbican, geeft lezingen aan universiteiten, houdt TED-talks en schrijft voor toonaangevende bladen als WIRED en The Atlantic. Drie jaar geleden stond hij in de WIRED-lijst van de honderd invloedrijkste mensen in Europa.

Dat Bridle heel bewust met technologie bezig is, blijkt als we hem contacteren voor een gesprek over zijn nieuwe boek. Hij stelt geen gesprek via Skype of Google Hangouts voor, maar via de videoconferentiedienst appear.in. ‘Die creëert een rechtstreekse en versleutelde connectie tussen onze beide computers, zonder via een centrale server te gaan’, zegt hij enthousiast.

In ‘New Dark Age. Technology and the End of the Future’ gaat Bridle in tegen het algemene geloof dat we met het massaal verzamelen en verwerken van data de wereld tot een betere plek maken en ziektes en terreur overwinnen. En dat doet hij met veel overtuigingskracht.

Medicijnen

‘Het ontwikkelingsproces van nieuwe geneesmiddelen wordt volledig gestuurd door big data. Maar wat blijkt: we ontdekken er steeds minder’, zegt hij. ‘Het aantal nieuwe medicijnen dat wordt goedgekeurd per miljard dollar dat aan onderzoek en ontwikkeling wordt uitgegeven, halveert elke negen jaar. Die trend is al zichtbaar sinds 1950.’

Ook de terreurbestrijding wordt niet noodzakelijk beter, aldus Bridle. ‘De alomtegenwoordigheid van bewakingscamera’s maakt onze straten niet veiliger. Op korte termijn lijken ze een gemakkelijke oplossing, maar de aanpak werkt absoluut niet. Bewaking gebeurt omdat het kan, niet omdat het effectief is. Net zoals bij veel andere toepassingen van automatisering schuiven we de verantwoordelijkheid af op de machine: verzamel het allemaal en klaar het maar uit.’

Bridle herinnert aan de getuigenis van William Binney voor een Britse parlementaire commissie in 2016. ‘De voormalige hooggeplaatste medewerker van het Amerikaanse National Security Agency (NSA) vertelde dat het massaal vergaren van data door de inlichtingendiensten voor 99 procent nutteloos is. Het volume van data overstelpt de analisten en maakt het moeilijker de relevante informatie eruit te filteren en zo specifieke dreigingen aan te pakken. In Amerikaanse rapporten wordt ‘mass surveillance’ beschouwd als niet-essentieel voor het voorkomen van aanvallen. De nuttigste informatie komt meestal van informanten en meldingen van verdachte gedragingen. Van mensen dus.’

Fundamentalisme

Ooit was Bridle een techoptimist. ‘Ik ben een kind van het internet. Ik had het naïeve geloof dat toegang tot informatie ons beter zou maken. Door ruwe kennis beschikbaar te maken voor iedereen zouden we een rechtvaardigere en meer begripvolle wereld creëren. Maar kijk nu: we leven in een wereld met diepe verdeeldheid en fundamentalisme. Het systeem werkt gewoonweg niet.’

De Googles en Facebooks van deze wereld kunnen zoveel ethici en moderatoren inhuren als ze willen, hun systeem blijft gericht op zo veel mogelijk rendement.
James Bridle, computer- wetenschapper en kunstenaar

Mensen als Eric Schmidt, de vroegere topman van Google, geloven dat computers en smartphones ons beschermen omdat ze helpen onrecht en mistoestanden zichtbaar te maken. Bridle daarentegen schrijft dat ze het geweld nog erger maken. Hij verwijst naar de betwiste verkiezingsresultaten in Kenia in 2007, waarbij etnische groepen hun aanhangers ophitsten via haatberichten per gsm. Gevolg: ruim duizend mensen kwamen om het leven door geweld.

‘Het probleem is niet het toestel of de satelliet op zich, maar het naïeve geloof in de neutraliteit of zelfs de intrinsieke goedheid van technologie’, zegt Bridle. ‘Informatie kan tot een invloedrijk en dodelijk wapen worden gemaakt.’

Zijn Schmidt en Facebook-baas Mark Zuckerberg dan slechte mensen? ‘Foute vraag. Essentieel is dat het gaat om grote bedrijven die een soort voorgeprogrammeerd eigenbelang hebben. De Googles en Facebooks van deze wereld kunnen zoveel ethici en moderatoren inhuren als ze willen, hun systeem blijft gericht op zo veel mogelijk rendement voor de eigenaars. Hun belangen zullen nooit afgestemd zijn op de gebruikers van die systemen’, besluit Bridle somber.

Ook over de recente Europese inspanningen om strenger toe te zien op privacy en databeheer is hij sceptisch. ‘Ik denk dat er goede bedoelingen achter zitten. Maar als je ziet hoe het wordt toegepast, met al die pagina’s met waarschuwingen waar mensen snel voorbijklikken en ongevoelig voor worden... Het systeem blijft uiteindelijk gebaseerd op het verkopen van je data. De Europese regelgeving over databescherming GDPR gaat dat volgens mij niet veranderen.’

James Bridle - New Dark Age. Technology and the End of the Future - 2018, Verso, 304 blz.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content