interview

'Libra verloochent de ideeën achter cryptomunten'

©Photo News

Totale privacy. Diep wantrouwen tegenover de overheid. Het eeuwige leven. De pioniers van cryptomunten zoals de bitcoin werden gedreven door excentrieke ideeën die nog altijd heersen in Silicon Valley. Al pleegt Facebook verraad met zijn cryptomunt libra, meent ‘Digital Cash’-auteur Finn Brunton.

‘Minister van Financiën dicht bij tweede bail-out voor banken.’ Met de datum 3 januari 2009 en The Times als bronvermelding. Dat krantenbericht uit de krochten van de financiële crisis ligt aan de basis van de bitcoin. Letterlijk. De mysterieuze bitcoinuitvinder Satoshi Nakamoto smokkelde het bericht als een soort tijdstempel - en niet mis te verstane commentaar - in het oerbouwsteentje dat aan de basis ligt van de cryptomunt.

Ik ben gefascineerd door cryptoanarchie. Een gemeenschap waar de dreiging met geweld on mogelijk is omdat geweld onmogelijk is, dat laatste omdat deelnemers niet gelinkt kunnen worden aan hun echte namen of fysieke locaties.
Wei Dai
bitcoinpionier

Het was niet meer dan toepasselijk dat de bitcoin het licht zag in de directe nasleep van de financiële crisis. Wantrouwen tegenover de overheid en haar geld was een drijvende kracht voor een deel van de computerwetenschappers, programmeurs, ingenieurs en cryptografen die het tot hun missie hadden gemaakt digitale cash te ontwikkelen. ‘Geld gaat niet over atomen, het gaat over bits’, verwoordde pionier Hal Finney de uitdaging. Geld als computercode en informatie, niet als fysieke biljetten met een achterliggende goudvoorraad.

De utopische wereld die dankzij digitaal geld mogelijk wordt, zal Finney pas ervaren als zijn ingevroren lichaam ooit weer tot leven gewekt wordt. Hij overleed in 2014. Maar ‘extropianen’ twijfelen er niet aan dat de mensheid dankzij artificiële intelligentie nog een onwaarschijnlijke vooruitgang te wachten staat - inclusief het eeuwige leven - op voorwaarde dat we ons losmaken van de dwangbuis van traditionele overheidsmunten. Nieuw geld om een nieuwe wereld mogelijk te maken, zoiets.

Klinkt bizar? Welkom in de wereld van de bedenkers van cryptomunten, een bont allegaartje van cryptoanarchisten, extropianen en libertairen met dystopische toekomstvisies die ons de bitcoin en talloze andere cryptomunten gebracht hebben. In zijn boek ‘Digital Cash’ brengt Finn Brunton, professor cultuur en communicatie aan de New York University en auteur van boeken over spam en privacy, de avontuurlijke route in kaart die de pioniers sinds de jaren 70 afgelegd hebben om tot de bitcoin te komen.

Die route loopt dwars door Silicon Valley, waar Timothy May tijdens een meeting in Berkeley in 1992 zijn select publiek verzekerde dat ‘een spook door de moderne wereld waart, het spook van cryptoanarchie’. May zocht partners voor het uitbouwen van anonieme netwerken die zwarte markten mogelijk maakten en overheden finaal op de knieën zouden dwingen.

Goudreserves zijn fysiek kwetsbaar. Toen de nazi’s Europa veroverden, gingen ze eerst naar de goudreserves van de centrale banken.
Nick Szabo
Bitcoinpionier

May, die als succesvolle chipingenieur bij Intel op 34-jarige leeftijd op pensioen was gegaan om onafhankelijk te kunnen zijn, noemde zijn subversieve stoottroepen de ‘Xde kolonne’. Een idee dat jaren later diende als inspiratie voor Silk Road, de intussen opgedoekte online zwarte markt voor de verkoop van drugs waar de bitcoin voor het eerst openbloeide.

‘Digital Cash’ maakt duidelijk dat alle technische componenten al bestonden toen de bitcoin begin 2009 van start ging. Nakamoto bouwde, nadrukkelijk bescheiden, voort op decennia van inzichten en onderzoek door pioniers zoals David Chaum, Ralph Merkle, Adam Back, Nick Szabo, Wei Dai, May en Finney. Of zij een bondgenoot vinden in de libra, de digitale munt die Facebook samen met partners als Visa en PayPal onlangs aankondigde, is volgens Brunton hoogst twijfelachtig.

Wat dreef de bonte groep pioniers om digitaal geld te ontwikkelen? Wat wilden ze bereiken?
Finn Brunton: ‘Inderdaad. Waarom een nieuw systeem ontwikkelen als we al over elektronisch geld beschikken in de vorm van betaalkaarten en -terminals die prima werken? Wel, de pioniers maakten zich elk op hun manier zorgen over de toekomst.’

‘Voor een eerste groep gaat het om het behoud van privacy. We staan er niet altijd bij stil, maar via elektronische betalingen geven we enorm veel data over onszelf prijs, zoals de dingen die we kopen. Een politiestaat loert dan om de hoek volgens die groep. Het potentieel daarvan voor overheidscontrole zien we vandaag bij de Amerikaanse immigratiediensten, die mensen zonder papieren proberen op te sporen door bepaalde patronen in financiële uitgaven te bestuderen.’

‘Een tweede groep wordt gedreven door een diep wantrouwen tegenover de overheid en de centrale bank die het geld drukt, een fenomeen dat vooral in de VS leeft. Ze verkiezen geld waarover mensen zelf controle hebben, terwijl bij elektronische betalingen achterliggend nog altijd dollars of euro’s gebruikt worden. Hun grote bezorgdheid is dat de overheid de trappers zal kwijtraken en te veel geld zal drukken, met hyperinflatie als gevolg.’

‘De derde groep heeft de nuttigste drijfveer. Ze wil geld dat functioneert zoals het internet, zonder grenzen, online en puur digitaal, zonder de hoge transactiekosten die kredietkaarten kennen.’

De hoeveelheid details die onthuld zal worden over betalingen zal exploderen.
David Chaum
Bitcoinpionier

Wat met de extropianen, die geloven dat een toekomst van ondenkbare mogelijkheden alleen bereikbaar is via digitaal geld?
Brunton: ‘Hun gedachtegoed is een wat ongewone mix van Californisch techoptimisme en de Oostenrijkse economische school met diens geloof in radicale vrije markten. Alleen door markten helemaal vrij spel te geven zouden spontaan spectaculaire doorbraken kunnen ontstaan, die een toekomst van totale disruptie en transhumane superintelligentie mogelijk maken. Menselijke planning zou zoiets nooit kunnen, terwijl regels alleen maar remmend werken.’

‘Meteen moet geld ook vrij zijn van elke overheidsinmenging, deels omdat het nodige onderzoek - bijvoorbeeld naar experimentele levensduurverlenging of het inplanten van hersenen in machines - met onze morele grenzen zou flirten. Bovendien geloven ze dat hun radicale disruptie van alle bestaande industrieën op weerstand zou botsen. De overheid zou samenspannen met bestaande industriële belangen om hen tegen te houden.’

‘De overtuiging dat alleen volledig vrije markten voldoende snel innovatie kunnen leveren is alvast ingebed in de Amerikaanse politiek. Hoe minder toezicht, hoe meer doorbraken, luidt het. Dat is een sprookje natuurlijk, met destructieve gevolgen op de koop toe, maar het is een verleidelijk idee.’

Ook digitaal geld bleek lang een moeilijk te realiseren sprookje. Welke uitdagingen moesten worden overwonnen?
Brunton: ‘Een fundamentele uitdaging is het digitale aspect. Bankbiljetten zijn gemakkelijk in grote hoeveelheden te produceren. Tegelijk zijn ze heel moeilijk te kopiëren. Het probleem met digitale objecten is dat de computer de beste kopieermachine is die ooit is uitgevonden.’

Persoonlijk denk ik dat iedereen die vandaag (1992) geboren wordt meer dan 50 procent kans heeft om eeuwig te leven.
Hal Finney
bitcoinpionier

‘Een eerste grote uitdaging was dus om digitaal geld te creëren dat je niet zomaar kan copy-pasten. Je hebt een bewijs nodig dat het echt is, wat dankzij de blockchaintechnologie achter de bitcoin mogelijk is (via een publiek, gedecentraliseerd kasboek dat alle transacties bevat, waarbij een munt een keten is van digitaal ondertekende transacties die haar geschiedenis weergeven, red).’

‘Meteen voorkom je dat hetzelfde geld meermaals kan worden uitgegeven. Dat is nodig om vertrouwen te creëren in de nieuwe munt. Bovendien is de bitcoin, die door zijn gedecentraliseerde karakter verspreid is over talloze computers in plaats van op één server te staan, niet afhankelijk van een centrale partij.’

In welke mate zijn de doelstellingen van de diverse groepen pioniers terug te vinden in de bitcoin?
Brunton: ‘Er zit van elke groep wat in. De bitcoin werkt met anonieme accounts, wat privacy moet verzekeren. De bitcoin staat ook los van eender welke centrale bank en vormt zijn eigen centrale bank, waarbij nieuwe munten tegen een vastgelegd tempo gecreëerd worden. Dat is belangrijk voor libertairen die centrale banken wantrouwen. De bitcoin is waardevast en daarmee vergelijkbaar met goud, wat meteen een mechanisme creëert om vermogen naar de toekomst te transfereren voor zij die weer hopen te ontwaken en geld nodig hebben.’

Is de bitcoin wel zo waardevast? De waarde schiet alle richtingen uit. Bovendien hebben bitcoins intrinsiek geen waarde.
Brunton: ‘Het is een kwestie van een verzameling overtuigingen. Alle vormen van geld hebben alleen maar waarde omdat wij geloven dat het geld in de toekomst aanvaard zal worden, om belastingen te betalen of om iets te kopen. De groep mensen die bitcoins hanteert, deelt de overtuiging dat anderen haar munt zullen aanvaarden. Voor die gebruikers is dat een kwestie van gedeelde politieke overtuigingen en van technologie - de zekerheid dat een bitcoin niet tweemaal uitgegeven kan worden en de productie schaars blijft en zelfs eindig is.’

Een ogenschijnlijk kleine ontdekking in een obscure tak van de wiskunde zal de kniptang leveren waarmee we de prikkeldraad rond intellectuele eigendom kunnen ontmantelen.
Timothy May
bitcoinpionier

‘Al kan je evengoed zeggen dat door de bitcoin immens veel elektriciteit verspild wordt. Want talloze computers draaien alleen maar om een nieuwe vorm van artificiële schaarste te creëren die zich leent tot oppotten, speculatie en het signaleren van status.’

Hoeveel van de achterliggende overtuigingen zijn terug te vinden in Silicon Valley vandaag?
Brunton: ‘Digitale munten vertegenwoordigen een nicheovertuiging, maar wel een overtuiging die in Silicon Valley, met zijn aparte interesses, breed onderschreven wordt. Ik denk dan aan de fascinatie voor de Oostenrijkse school en haar radicale marktkapitalisme, het libertaire credo, het geloof in de mogelijkheden van technologie. Het maakte van Silicon Valley, een relatief kleine gemeenschap met onmiskenbaar veel invloed. Het is de perfecte voedingsbodem voor digitale munten.’

Het brede publiek associeert de bitcoin veeleer met de charismatische Winklevoss-tweeling. Mark Zuckerberg moest hen een miljoenenschadevergoeding betalen voor het stelen van het idee voor Facebook, waarna de tweeling zich op de bitcoin gooide. Hoe belangrijk zijn zij in het verhaal?
Brunton: ‘Zij zitten niet in mijn boek omdat ze geen rol hebben gespeeld in de ontstaansgeschiedenis van de bitcoin. Maar ze waren wel belangrijk ná de creatie van de bitcoin door het potentieel van de munt te onderkennen en er publiekelijk over te spreken. Daarbij hebben ze het verhaal een cruciale andere richting uitgestuurd: de bitcoin als een actief en een bron van vermogen in plaats van een munt, met platformen om erin te handelen.’

Wat we nodig hebben, is een elektronisch betaalsysteem gebaseerd op cryptografisch bewijs in plaats van vertrouwen, zodat twee partijen direct met elkaar kunnen handelen zonder nood aan een betrouwbare derde partij.
Satoshi Nakamoto
Mysterieuze bitcoinuitvinder

Dankzij de enorme aandacht voor de libra kennen cryptomunten een heropleving na hun eerdere hype in 2017. Betekent de libra een welkome boost voor het werk van de pioniers, of overheerst argwaan door de betrokkenheid van een kliek privébedrijven?
Brunton: ‘De libra verloochent veel van de originele ideeën over wat een cryptomunt hoort te zijn. Op concrete details is het nog wachten, maar de libra lijkt het tegenovergestelde te doen van wat de pioniers voor ogen hadden.’

‘De grootste bezorgdheid is dat de libra eigendom is van privébedrijven met een bedenkelijke reputatie. Facebook zal op termijn niet aan de verleiding kunnen weerstaan om zijn gebruikers via de libra aan zich te binden. Je zal de libra dan op specifieke manieren kunnen verzilveren in het eigen ecosysteem, terwijl het gebruik ervan bij concurrenten afgestraft zal worden. Vergelijk het met werknemers die uitbetaald worden in speciaal geld van hun bedrijf dat ze alleen in de eigen bedrijfswinkel kunnen uitgeven. Het versterkt de controle van het bedrijf op de werknemers en laat prijsmanipulatie toe.’

Hoe ziet u de nabije toekomst voor cryptomunten?
Brunton: ‘De echte believers zijn eigen versies aan het ontwikkelen en nieuwe mogelijkheden aan het onderzoeken, zoals de anonimiteit nog versterken. Mijn inschatting is dat we niet één succesvolle cryptomunt zullen krijgen, maar verschillende soorten digitale cash. Gaande van speculatieve, activa-achtige munten zoals de bitcoin, tot munten voor snelle transacties, munten als beloning voor specifieke aankopen, en experimenten met digitale overheidsmunten. De uitdaging zal zijn al die munten tegen elkaar af te wegen en te beslissen welke onze samenleving het meest vooruithelpen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect