nieuwsanalyse

Nepreclame voor goedgelovige beleggers misbruikt Coucke

©BELGA

Cryptofraude verspreidt zich razendsnel over het internet. Goedgelovige beleggers wordt geld afgetroggeld met bekende figuren als Marc Coucke, Gert Verhulst of Vincent Kompany als uithangbord. ‘Het is schandalig dat Facebook dit toelaat.’

Onlangs kreeg Marc Coucke een vreemde vraag van een twitteraar: ‘Bent u op de hoogte dat uw naam misbruikt wordt voor oplichting?’ De aanleiding: een fictief bericht van het persagentschap Belga, dat al wekenlang de ronde doet op Facebook. Met als kop: ‘Marc Coucke onthult nieuwe geheime investering die honderden mensen in België schatrijk maakt’.

Daarin wordt de serieondernemer, multimiljonair en eigenaar van de voetbalclub RSC Anderlecht voorgesteld als een zakenman die op de Franstalige tv-zender RTBF uit de doeken deed hoe hij fortuin maakte met beleggingen in cryptomunten. ‘Het is letterlijk de snelste manier om geld te verdienen’, zei de bekende Belg. ‘Ik verdien tienduizenden euro’s per dag. Ik druk iedereen op het hart snel gebruik te maken van deze kans voordat banken deze mogelijkheid blokkeren.’

©RV DOC

Het nepbericht veroorzaakte heftige reacties op de sociale media. ‘Ik heb het geprobeerd. Het is fraude!’, zei iemand die 500 euro had gestort. Anderen wezen Facebook beschuldigend met de vinger. ‘Dat Facebook dit zomaar plaatst en laat staan. Wij moeten niet veel mis doen of we vliegen eraf. Schandalig!’ 

Coucke zit verveeld met de zaak. ‘Ik probeer overal te melden dat dit oplichting is. Natuurlijk heb ik er niks mee te maken’, gaf hij op Twitter mee. Een proces-verbaal bij de politie werd nog niet opgemaakt, laat de ondernemer aan De Tijd weten. Maar hij sluit niets uit. ‘Alles is aangemeld bij de financieel toezichthouder FSMA. Die heeft het dossier naar het parket gestuurd.’

Vincent Kompany

Nepreclame over hoe je met cryptomunten snel rijk wordt, zijn de nieuwste clickbait op het web. Eerst dienden internationale beroemdheden als Elon Musk, Bill Gates en Jamie Oliver als populair lokaas. Dan moesten bekende Nederlanders zoals de televisiemagnaat John de Mol of Blendle-oprichter Alexander Klöpping het ontgelden. Vandaag zijn Belgische publieke figuren zoals Coucke, mediafiguur Gert Verhulst, voetbalster Vincent Kompany, tv-komiek Philippe Geubels en N-VA-politicus Bart De Wever het uithangbord.

Telkens wordt dezelfde valstrik opgezet. Advertenties met fictieve uitspraken en foto’s van lokale grootheden worden op sociale media verspreid. Wie erop klikt, belandt op een bericht met een herkenbaar medialogo, zoals Belga of de Nederlandse tv-omroep NOS, dat als doorgeefluik dient voor beleggingsplatformen die handelen in digitale munten.

Ik probeer overal te melden dat dit oplichting is. Natuurlijk heb ik er niets mee te maken.
Marc Coucke
ondernemer

Cyberexperts spreken van een ernstig probleem. Officiële instanties bijten er hun tanden op stuk, omdat de makers van de nepadvertenties in grootschalige, internationale netwerken opereren, waarbij tientallen fictieve sites in bulk worden geregistreerd bij anonieme domeinnaambeheerders.

Zo zijn de nepadvertenties van Coucke verbonden met obscure adressen zoals black-crocodile.com, lazy-catfish.com of fruitysoldier.com. Elk van die domeinnamen werd geactiveerd bij WhoisGuard, een postbusbedrijf uit Panama dat de identiteit van zijn klanten geheimhoudt. Dat vehikel is op zijn beurt een filiaal van NameCheap Inc, een Amerikaanse websitebeheerder die enkele jaren terug in opspraak kwam omdat hij door zijn anonieme aanpak criminele internetverkopers de ideale dekmantel verschafte.

Amper uit te roeien

De websites zijn als digitaal onkruid: ze steken overal de kop op, zijn perfect inwisselbaar en daardoor amper uit te roeien. Ze zijn het ideale doorgeefluik voor financiële platformen die op hun beurt façades zijn voor dubieuze bedrijven uit het georganiseerde misdaadcircuit.

De ravage bij goedgelovige beleggers is niet gering. In april publiceerde de Australische concurrentie- en consumentenwaakhond ACCC een rapport waaruit bleek dat slachtoffers van internetfraude vorig jaar 53 miljoen euro hadden verloren aan fictieve beleggingen met onder meer digitale munten. Een stijging 34 procent in een jaar.

28
aangiften
Het voorbije halfjaar waren er in België 28 aangiften van bitcoinfraude.

Ook in Nederland is oplichting met cryptovaluta een groeiende plaag. Sinds januari is er Fraudehelpdesk actief, een stichting die burgers en bedrijven wil behoeden voor oplichting. Meer dan 170 gedupeerden deden al een aangifte, goed voor een schadebedrag van 1,8 miljoen euro.

‘Ondanks alle waarschuwingen tuinen mensen er toch met open ogen in’, zegt een woordvoerder. Niet alleen particulieren met overtollig spaargeld worden misleid, nadat ze ‘op advies van Bekende Nederlanders’ geld hebben gestoken in bitcoins, ook professionele beleggers die dagelijks een portefeuille beheren. Experts spreken over het topje van de ijsberg. De werkelijke schade is waarschijnlijk veel groter, want lang niet elke gedupeerde doet aangifte.

'Moeilijk op te sporen'

Cijfers over financiële verliezen in België zijn er niet. Maar ook hier luidt het dat de fraude met cryptomunten fors toeneemt. ‘De Economische Inspectie heeft in het voorbije halfjaar 28 meldingen ontvangen over bitcoinfraude en als gevolg daarvan een onderzoek ingesteld’, zegt Chantal De Pauw van de federale overheidsdienst Economie. ‘We zijn daarvoor in nauw overleg met het parket.’

De financiële waakhond FSMA blijft klachten ontvangen van Belgen die zijn ingegaan op frauduleuze aanbiedingen om te beleggen in cryptomunten. De toezichthouder heeft al 121 cryptosites op de zwarte lijst gezet.

©RV DOC

De fraude valt heel moeilijk te beteugelen. Soms lijkt het op dweilen met de kraan open. Uit cijfers van het Centrum voor Cybersecurity België blijkt dat er alleen al vorig jaar 648.522 meldingen binnen kwamen op het mailadres verdacht@ safeonweb.be en dat op basis daarvan 1.478 frauduleuze websites werden geblokkeerd. Dat zijn vier valse websites per dag.

Hoofdinspecteur Tamara Carlier van de Computer Crime Unit van de federale politie is niet verbaasd over die hoge cijfers. ‘Fraude met cryptovaluta is erg populair onder oplichters’, zegt ze. ‘Dat komt omdat de technologie erachter veel moeilijker op te sporen is. Het is een vorm van digitale diefstal waarbij criminelen zich redelijk beschermd voelen.’

Eddy Planckaert

De Belgische overheid raadt slachtoffers aan klacht in te dienen bij de lokale politie. Ex-wielrenner Eddy Planckaert deed dat toen hij eerder dit jaar misbruikt werd in een nepadvertentie. Maar de agenten begrepen amper waarover het ging.

‘Het is als een besmettelijke virale ziekte.’
Eddy Willems
beveiligingsexpert

Cyberexperts pleiten ervoor de fraude te rapporteren bij de sociale media waar de advertentie verschijnt. Dat deden Gert Verhulst en Studio 100. ‘We schoten meteen in actie en deden aangifte bij Facebook’, zegt woordvoerder Ann Janssens. ‘De nepadvertentie werd verwijderd.’ Maar kort daarna dook ze weer op met andere domeinnamen.

‘Het is als een besmettelijke virale ziekte’, zegt beveiligingsexpert Eddy Willems, de auteur van het boek ‘Cyberdanger’. ‘Kunnen officiële instanties er iets tegen doen? Dat is hetzelfde vragen als: doet de overheid iets tegen cybercriminelen? Ja, dat doet ze. Maar treden mediareuzen zoals Facebook zelf hard genoeg op? Blijkbaar niet. Ze verdienen er ook geld aan. Die nepadvertenties worden betaald.’

Facebook ontkent dat. ‘Dit soort advertenties hoort absoluut niet thuis op ons netwerk’, zegt een woordvoerster. ‘Als ze gerapporteerd worden en het blijkt dat ze misleidend zijn, worden ze verwijderd.’ Maar, zo voegt ze eraan toe: ‘De mensen die dit soort advertenties maken, passen hun tactieken voortdurend aan om detectie te ontlopen. Hoewel we onze tools voortdurend verbeteren, merken we helaas niet elk geval van misbruik op.’

Hoe cryptofraude herkennen?
  • Als de domeinnaam met ‘http’ in plaats van ‘https’ begint, zijn de data die u naar de website zendt niet veilig.
  • Als u het woordje ‘Secure’ niet in de adresbalk van de webbrowser ziet verschijnen, is de website onveilig.
  • Bevat de url van de website spellingfouten, dan kan die vals zijn.
  • Als de website krom taalgebruik bevat of grammaticale fouten, moet u waakzaam zijn.
  • Websites die u abnormaal hoge opbrengsten beloven, zijn per definitie verdacht.
  • Als de website geen duidelijke gegevens bevat over wie of welk bedrijf erachter zit, is dat een rode vlag.
  • Check de domeinnaam op whois.net: is die pas enkele maanden geleden geregistreerd en is de eigenaar ervan anoniem, wees dan op uw hoede.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect