Politie infiltreert drugsbende via geheime chatapp

De Franse gendarmerie kwam in 2017 op het spoor van EncroChat als crimineel communicatiemiddel. ©AFP

Europese politiediensten zijn erin geslaagd wereldwijd criminele netwerken in kaart te brengen door het versleutelde communicatiesysteem EncroChat te hacken.

‘Een schokgolf gaat door misdaadgroepen in heel Europa’, juichen de Europese politiedienst Europol en de gerechtelijke koepel Eurojust in een mededeling over de gezamenlijke Frans-Nederlandse operatie. Grote woorden, maar wat de politie gepresteerd heeft, is dan ook niet min.

Franse speurders kwamen er in 2017 achter dat criminelen veelvuldig gebruikmaakten van speciale beveiligde telefoons en van EncroChat, een volledig versleutelde communicatieapp die gerund werd vanop servers in Frankrijk. Geleidelijk werd duidelijk dat EncroChat in feite was uitgegroeid tot een ‘Whatsapp voor criminelen’, die vooral populair was in de drugshandel en het witwassen van crimineel geld.

Het geheimpje van de misdaad

EncroChat kan je gerust omschrijven als een van de best bewaarde geheimen van de onderwereld. Hoewel het systeem zichzelf openlijk op websites aanprees, was het bij het brede publiek nauwelijks bekend. Tot vandaag heeft geen enkele Belgische krant er ooit over geschreven.

Het systeem maakte gebruik van  volledige ‘end to end’-encryptie. Gebruikers konden bij de operatoren voor zowat 1.000 euro een telefoon kopen waarvan de simkaart niet met hen te linken viel. Het toestel had een verborgen besturingssysteem, waarmee geheime berichten konden worden verstuurd. Een politieagent die een toestel in handen kreeg, kon die communicatie dus niet vinden.

De makers bouwden ook technieken in om alle berichten en het geheugen snel te kunnen wissen bij een arrestatie. Het telefoonabonnement was ook best duur: 1.500 euro voor zes maanden, weliswaar met ondersteuning op elk tijdstip van de dag en de nacht. Het toont aan hoe criminelen de voorbije jaren een winstgevende digitale infrastructuur hebben uitgebouwd om andere criminelen te ondersteunen.

De Fransen slaagden erin een toestel te ontwikkelen dat de geheime berichten kon ontcijferen. Meerdere maanden werd het chat- en telefoonverkeer van duizenden criminelen in de gaten gehouden. Een gelijkaardige operatie werd opgezet in Nederland. De in Den Haag gevestigde Europese politiedienst Europol bood technische ondersteuning en slaagde erin netwerken in de hele wereld gedetailleerd in kaart te brengen.

De resultaten van het onderzoek zijn indrukwekkend. 60 verdachten werden al opgepakt en duizenden kilo’s drugs - vooral cocaïne, cannabis en ingrediënten voor de productie van chemische drugs - in beslag genomen. De speurders vonden ook 19 druglabs en tientallen automatische wapens. Ze namen auto's,  luxegoederen en bijna 20 miljoen euro cash in beslag.

Top van de ijsberg

Hoe indrukwekkend ook, de vangsten zijn mogelijk maar het topje van de ijsberg. ‘In deze fase heeft de politie zich geconcentreerd op criminele activiteiten waarbij een acuut gevaar op slachtoffers bestond’, zegt Europol-woordvoerster Tine Hollevoet.

‘Het onderzoek heeft ook informatie opgeleverd over criminele activiteiten die zich over 120 landen uitstrekken. Die informatie wordt nu gecentraliseerd en naar de lokale autoriteiten doorgestuurd. Daar kunnen nog maanden, indien geen jaren, onderzoeken uit voortkomen.’  

Volgens Hollevoet gaat het zonder meer om een van de grootste doorbraken voor de politiedienst in vele jaren. Ons land was niet rechtstreeks bij het onderzoek betrokken en heeft voor zover bekend nog geen arrestaties verricht, maar het zal met de nieuwe informatie ongetwijfeld zijn voordeel kunnen doen. ‘Opmerkelijk genoeg zullen in dat geval onderzoeken worden opgezet vanuit de bewijzen die we al hebben. Meestal is dat omgekeerd.’

Criminelen die EncroChat gebruikten, zullen zich 13 juni 2020 nog lang herinneren. Op die zaterdag ontdekte de operator van EncroChat dat het netwerk geïnfiltreerd was en stuurde het al zijn gebruikers een waarschuwing hun telefoon meteen weg te gooien. Dat was voor de speurders het moment om in actie te komen. Het communicatienetwerk zelf is intussen ook opgerold.

‘Ongetwijfeld zullen er nieuwe beveiligde netwerken opduiken, maar dit is een duidelijk signaal naar de criminelen dat we ze ook daar kunnen vinden’, zegt Hollevoet.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud