'Traceerapp kan nooit zonder menselijke controle'

Een app is geen mirakeloplossing, onderstrepen de twee onderzoekers van de KU Leuven. ©EPA

Twee KU Leuven-onderzoekers die een traceerapp ontwikkelen, maken duidelijk dat die nooit op zichzelf kan staan. Het risico dat foute conclusies getrokken worden, is te groot.

Met het zicht op de exit rijpen de geesten dat een gedeeltelijke heropening van ons publiek leven niet mogelijk zal zijn zonder 'contact tracing'. Viroloog Steven Van Gucht citeerde gisteren nog uit een Chinese studie die stelt dat 44 procent van de besmettingen gebeurt door mensen die pas een of twee dagen later symptomen vertonen. Bij een besmetting is het dus heel vaak terugtellen geblazen om na te gaan met wie de besmette persoon contact had. 

Er woedt een steeds feller debat over hoe je zoiets het best aanpakt: manueel, zoals epidemiologen al jaren doen bij de bestrijding van ziekten zoals tuberculose, of met een traceerapp op de smartphone. Twee KU Leuven-onderzoekers, Klaas Nelissen en Joren Raymenants, bogen zich de voorbije twee maanden over de ontwikkeling van zo'n app, in een breder academisch consortium met onder meer de UGent. Beiden krijgen de steun van de virologen Marc Van Ranst en Emmanuel André. 

Valspositieven

Over de status van de app willen ze weinig kwijt - dat is niet toegelaten door het kabinet van minister van Digitale Agenda Philippe De Backer (Open VLD). Maar hun voornaamste conclusie kunnen ze wel delen: een traceerapp moet altijd ingeschakeld worden in de manuele procedure. Ze zitten daarmee op de lijn die Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) aanhoudt. Hij kondigde dinsdag aan met de hulp van een extern consultant 1.200 manuele 'tracers' aan te werven. 'Een app kan haar nut hebben, maar neemt de noodzaak aan menselijke contact tracing niet weg', aldus Beke. 

In het onderzoek rond contact tracing was er tot januari geen sprake van de inzet van technologie
Joren Raymenants
KU Leuven

Een traceerapp, die via bluetoothtechnologie op de smartphone uw contacten bijhoudt, draagt stevige risico's in zich, zeggen de twee. 'Er is simpelweg een grote kans op wat we valspositieven noemen', legt Raymenants uit. 'Stel, je staat in de apotheek op dichter dan anderhalve meter van de bediende, maar die staat wel achter plexiglas. Twee dagen later test jij positief op het coronavirus. Het risico is dat die apotheker helemaal geen gevaar liep, maar wel een melding krijgt in zijn app.'

Symptomen

Een werkkracht belandt dan onterecht in quarantaine. Dat komt omdat een app mensen niet bevraagt over de aard van hun contacten. Raymenants deed in het begin van de coronacrisis wel zulke bevragingen, bij meer dan 150 mensen in quarantaine. Daarbij lijstte hij contacten op en belde die een voor een op. Volledige anonimiteit is dan een illusie. 'Bij contactonderzoek streef je naar maximale anonimiteit, maar dat is niet sluitend. Ik had een respondent die goed wist dat hij corona had doorgegeven aan een collega die op intensieve zorg lag.' 

Het duo sluit het nut van apps niet geheel uit. Maar cruciaal is om welke soort app het gaat. Er ligt bijvoorbeeld wel waarde in 'syndromic surveillance-apps', waarin mensen dagelijks melden of ze symptomen hebben. Zo kan vroeger gedetecteerd worden of in bepaalde regio's weer broeihaarden van besmettingen ontstaan. Maar zelfs dan is omzichtigheid nodig, zegt Raymenants. 'In het onderzoek rond contact tracing was tot januari geen sprake van de inzet van technologie. Er is nog geen enkel wetenschappelijk bewijs dat het werkt.' 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud