analyse

Trump valt verdedigingslinie 'big tech' aan

Donald Trump. ©Photo News

De liefde tussen de Amerikaanse president Trump en Twitter bekoelt in sneltempo. Nu Twitter zijn regels toepast op zijn supergebruiker, valt de president een wet uit de jaren 90 aan die techbedrijven net liet floreren.

‘Deze tweet schendt de regels van Twitter over het verheerlijken van geweld. Twitter oordeelde wel dat het in het algemeen belang is dat de tweet toegankelijk blijft.’ Wie vrijdagochtend de mening van Trump over de rellen in Minneapolis wilde kennen, moest doorklikken. Twitter stak het bericht van zijn supergebruiker - meer dan 80 miljoen volgers, meer dan 52.000 tweets - achter een gordijntje. De reden? Met het zinnetje ‘When the looting starts, the shooting starts’ ('Wanneer het plunderen begint, begint ook het schieten') parafraseerde hij een politiechef uit Miami bij raciaal geweld in 1967.

Het was het voorlopige hoogtepunt in het conflict tussen de Amerikaanse president en de sociale media van eigen bodem, met zijn favoriete communicatiekanaal Twitter op kop. Twitter opende dinsdag de debatten door een waarschuwing te plaatsen bij twee tweets van Trump over vermeende fraude bij verkiezingen per brief. Toen al rees de vraag of het zich op glad ijs waagde.

Sectie 230

Het antwoord kwam donderdagavond laat. Trump startte toen de aanval op de beruchte Section 230 van een Amerikaanse telecomwet uit 1996. Die geeft wettelijke bescherming aan sociale media. In een presidentieel besluit gaf hij aan die sectie te willen afzwakken. Voor wie een dag later nog twijfelde aan zijn intenties, schreef de president het op zijn favoriete communicatieplatform zelf: 'TREK 230 TERUG'. 

De 230-passage is de ‘belangrijkste in de regulering van vrije meningsuiting op het internet’, schrijft New York Times-techjournalist Daisuke Wakabayashi. Een ‘interactieve computerdienst’ - de wet dateert uit 1996 - is geen uitgever of spreekbuis van wat haar gebruikers op het platform doen, stelt Section 230. Lees: Google, Facebook, Twitter en andere soortgenoten die later zouden ontstaan, zijn niet aansprakelijk voor mogelijke inbreuken van hun gebruikers zoals schendingen van auteursrecht, haatpraat, oproepen tot geweld of het verspreiden van kinderporno.

Zonder sectie 230 waren sociale media nooit mogelijk geweest, zegt Jef Ausloos, onderzoeker ICT-recht aan de KU Leuven. ‘Het internet was destijds nog een vrije marktplaats. De techbedrijfjes zouden bezwijken onder de enorme aansprakelijkheid. Een bedrijf als YouTube was onmogelijk als je meteen begon te zeuren over auteursrechten.’ Maar de wind is gekeerd. De techbedrijfjes werden molochen met honderden miljoenen - in het geval van Facebook zelfs miljarden - maandelijks actieve gebruikers.

Politieman

Facebook factcheckt geen berichten van politici. Wij zijn geen scheidsrechters van de waarheid.
Mark Zuckerberg
CEO Facebook

De bedrijven namen na tal van schandalen ook zoetjesaan zelf de verantwoordelijkheid op om politieman te spelen op hun platform, door bijvoorbeeld algoritmes te laten speuren naar nepnieuws, haatpraat of schokkende beelden of video's. Optreden tegen foute of, in het geval van Trump, opruiende politieke verklaringen lag het gevoeligst. Facebook factcheckt nog altijd geen berichten van politici, herhaalde CEO Mark Zuckerberg donderdag nog eens. 'Wij zijn geen scheidsrechters van de waarheid.' 

Twitter neemt sinds deze week dus wel de refereerol aan. De twee meest zichtbare socialemediabonzen van de VS liggen zo ook overhoop met elkaar. 'We blijven incorrecte of niet-geverifieerde informatie over verkiezingen wereldwijd als dusdanig labelen', tweette Twitter-CEO Jack Dorsey. Hij voegde eraan toe dat hen dat niet noodzakelijk 'scheidsrechter van de waarheid' maakt.

De bonzen staan zo wel in verspreide slagorde tegen een reële dreiging: met het presidentieel besluit kan Trump geen wetten herschrijven, maar hij kan wel federale agentschappen inschakelen in de strijd. 

Rechtbank

Trump heeft het vooral gemunt op 'ideologisch gekleurde' tussenkomsten van de moderatoren op het platform. 'Als grote, machtige sociale media meningen censureren waarmee ze het niet eens zijn, hebben ze gevaarlijke macht', is volgens Wall Street Journal te lezen in het besluit. Concreet zouden gebruikers voortaan klacht kunnen indienen tegen ideologisch gemotiveerde beslissingen van contentmoderatoren bij de bevoegde federale agentschappen, die die klachten dan moeten opvolgen. De 'bias' moet eruit. 

Als Trump de vrijstelling van sociale media voor aansprakelijkheid afbouwt, is het risico dat die veel nauwgezetter politieman gaan spelen, ook tegenover zijn tweets.
Jef Ausloos
Onderzoeker ICT-recht

Het is de vraag of Trump met het presidentieel besluit niet in zijn eigen voet schiet. 'Hij legt er terecht de vinger op dat deze bedrijven een enorme impact hebben', zegt Ausloos. 'Maar als hij de vrijstelling van sociale media voor aansprakelijkheid afbouwt, is het risico dat die veel nauwgezetter politieman gaan spelen, ook tegenover Trumps tweets.'

Ausloos heeft ook zijn twijfels of het besluit de rechtbank overleeft. 'Grondrechten, zoals het recht op vrije meningsuiting, kan je inroepen tegenover de overheid. Maar niet tegenover een privébedrijf. Dat stelt zijn eigen regels.' 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud