Piloten leren zachter landen

Op de Nederlandse luchthaven Schiphol hebben ze een eigen aanpak om geluidshinder tegen te gaan. Toen na de ingebruikname van een nieuwe landingsbaan veel klachten van omwonenden kwamen over het geluid van opstijgende vliegtuigen, schakelde de luchthaven de hulp in van de wetenschappers van... ©Tim Dirven

25 procent. Zoveel kunnen piloten volgens een Duits-Zwitsers onderzoek besparen op geluidshinder als ze wat slimmer gaan landen. In Brussel zullen ze het graag horen.

Op de luchthaven van de Zwitserse stad Zürich is het altijd aan de drukke kant. Maar in september was er extra bedrijvigheid ter hoogte van landingsbaan 14. Een team van Zwitserse en Duitse wetenschappers liet er gespreid over vijf dagen een vliegtuig zo’n zeventig keer landen. Het doel? Achterhalen hoe die landing zo stil mogelijk kan verlopen.

De vluchten, uitgevoerd door 25 piloten, gebeurden met een aangepaste Airbus A320. Hij kreeg een extra display in de cockpit, waarop de piloten precieze instructies kregen hoe ze hun aanvliegroute konden optimaliseren om zo weinig mogelijk lawaai te maken en energie te verbruiken. Welke dalingslijn het best is, wanneer de remmen te gebruiken, op welk moment het landingsgestel uit te klappen. Het werd allemaal beslist door een razendsnel rekenend algoritme.

Dat algoritme moet met een hoop variabelen aan de slag. Per luchthaven verschillen de regels, elke vlucht torst een ander gewicht, permanent spelen veranderende factoren als de windsnelheid mee. Soms vragen de luchtverkeersleiders om last minute van baan te wisselen of nog een ommetje te maken. ‘Piloten doen al veel om zo efficiënt mogelijk te vliegen, maar al die wijzigende omstandigheden maken het moeilijk de perfectie te benaderen’, zegt Martin Gerber.

5 decibel
Tests op de luchthaven van Frankrijk leren dat een vlotte landing het geluidsniveau met 4 à 5 decibel kan terugdringen in vergelijking met een suboptimale landing.

Gerber is ingenieur bij het Swiss Skylab, dat samen met de collega’s van het Duitse luchtvaartcentrum DLR en de Zwitserse materiaalwetenschappers van het onderzoekscentrum Empa het systeem met de naam Low Noise Augmentation System ontwikkelde. ‘Het LNAS kan de ervaring van de piloot vervangen door een simulatie van hoe het vliegtuig in de concrete omstandigheden het best landt.’

Een dynamisch systeem dat de perfecte landing kan plannen, zou het manoeuvre niet alleen stiller, maar ook energie-efficiënter moeten maken. Gerber: ‘Wat piloten vandaag doen, is een marge inbouwen in hun landing, bijvoorbeeld door hun landingsgestel te vroeg uit te klappen of door extra te remmen. Dat is begrijpelijk, want voor een piloot primeert de veiligheid. Maar met het LNAS kan je die marges veilig vernauwen, wat scheelt op verbruik en geluid.’

De marginale verschillen hebben meteen impact. De data van de jongste tests worden nog volop geanalyseerd, maar tests op de luchthaven van Frankrijk leerden dat een vlotte landing het geluidsniveau met 4 à 5 decibel kan terugdringen in vergelijking met een suboptimale landing. Dat lijkt op het eerste gezicht weinig, maar het komt overeen met zo’n 25 procent van de gepercipieerde overlast, zegt Gerber. ‘Bovendien scheelt een ideale landing zo’n 30 kilogram aan brandstof per manoeuvre.’

Opschalen

Alle beetjes kunnen helpen als het over geluidshinder van luchthavens gaat. Wereldwijd is het een punt van aandacht. Niet het minst in België, waar de geluidshinder van Brussels Airport politiek al jaren een heet hangijzer is. Het twistpunt belandt straks ook weer op het bord van de volgende federale regering, nadat de resultaten van een externe studie naar de geluidshinder rond Zaventem in juni zijn gepubliceerd. De conclusies van dat rapport van het Franse studiebureau Envisa luiden: België zou beter zijn geluidsnormen herfederaliseren en uniformiseren, en Brussels Airport kan nachtvluchten best schrappen. Het zijn twee maatregelen die om uiteenlopende redenen op weinig animo van politici kunnen rekenen.

Tuinarchitectuur als geluidsmuur

Op de Nederlandse luchthaven Schiphol hebben ze een eigen aanpak om geluidshinder tegen te gaan. Toen na de ingebruikname van een nieuwe landingsbaan veel klachten van omwonenden kwamen over het geluid van opstijgende vliegtuigen, schakelde de luchthaven de hulp in van de wetenschappers van overheidsorganisatie TNO.

Die bedachten een creatieve oplossing: een landschapspark waarin steile heuvelrijen werden aangelegd. Ze kaatsen het lawaai van de opstijgende vliegtuigen deels de lucht in, waar niemand er last van heeft. Rond dat opmerkelijke landschap werd intussen een bezoekerspark aangelegd, waar kunst te bekijken valt, het Buitenschot Land Art Park.

Tot die moeilijke beslissingen worden genomen, kunnen initiatieven als het LNAS misschien al wat soelaas bieden. Het project zit nog in de onderzoeksfase. Maar het is de bedoeling binnen afzienbare tijd op te schalen, zegt Gerber. De grootste hinderpaal daarbij is voorlopig de manier waarop de instructies aan de piloot worden gegeven. Nog een extra display in de al drukke cockpit, daar zit geen enkele piloot op te wachten. Daarom sleutelen de Zwitserse en Duitse wetenschappers aan een intuïtievere interface, die instructies kan doorgeven zonder dat de piloot het gevoel krijgt overladen te worden.

Een variant van zo’n nieuwe display is al verwerkt in 68 toestellen van de luchtvaartmaatschappij Lufthansa, wat de wetenschappers in staat stelt op grote schaal data in te zamelen. Daarnaast wordt gepraat met de Europese vliegtuigbouwer Airbus, die eens het systeem helemaal op punt staat bereid lijkt het in al zijn toestellen te integreren.

De omwonenden van Zaventem kijken daar ongetwijfeld naar uit.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect