‘Als je hier een dag hebt gestaan, heb je geen honger meer'

Orthopedisch chirurg Jan Mievis (l.) en longarts Kristof Cuppens (r.) van het St.-Trudoziekenhuis.

Als eerste ziekenhuis botst het Limburgse Sint-Trudo op zijn limieten: het kan de toestroom van coronapatiënten niet meer aan. Een inkijk in een ziekenhuis dat vandaag meemaakt wat mogelijk iedereen te wachten staat: ‘We kunnen niet meer voor elke patiënt alles uit de kast halen.’

‘We hebben alleen nog large.’ In de kleedkamer van Covid-19-afdeling G1 in het Sint-Trudo Ziekenhuis krijgen zes verpleegkundigen witte beschermende overalls aangereikt. ‘Asbest Stop’, staat op de rug van het pak: een donatie van een bedrijf. ‘De pakken zijn even beschermend hoor, alleen een klein beetje dunner.’

Zorgvuldig trekt Sofie Kinders een groene muts in steriel materiaal over de pootjes van haar beschermende bril en de elastieken van haar mondmasker. Het is de eerste keer dat ze op de corona-afdeling staat, ze is zenuwachtig. De overall wordt dichtgeritst. De kap gaat over haar hoofd. Ze maakt een gaatje in de mouw om haar duimen door te steken, iemand plakt de mouw met tape tegen haar polsen af. Daarover gaat een paar chirurgische handschoenen. De huid wordt bedekt, waar mogelijk.

Verpleegkundigen maken zich klaar voor het werk op de corona-afdeling van het St.-Trudoziekenhuis in St.-Truiden.

In een boterhamzakje steekt Kinders haar badge en gsm, in een ander zakje drie rijstkoekjes met chocolade. Acht uur lang mag ze de afdeling niet verlaten. Avondeten wordt straks geleverd door de sympathiserende middenstand: pasta, pizza, belegde broodjes, Thais. ‘Geloof mij,’ zegt haar collega, ‘als je hier een dag hebt gestaan, heb je geen honger meer.’ Ze trekt een beschermende helm, formaat imker, over haar mondmasker.


De ochtendploeg, die nu wordt afgewisseld, maakt snel de balans op, de ringen van de beschermende maskers zichtbaar rond de ogen: ‘Het is redelijk rustig op de afdeling, het is te doen. Eén patiënt is naar intensieve zorg gebracht voor intubatie.’ De deur van het sas opent zich, de avondploeg vertrekt. ‘Toitoitoi.’ De sfeer is die van een militaire missie, op vijandelijk en onbekend terrein.

Een van de drie covid-19-afdelingen in het St.-Trudo Ziekenhuis.



Het Sint-Trudo Ziekenhuis in Sint-Truiden bevindt zich in het epicentrum van de coronacrisis. Geen enkele provincie wordt op dit moment zo hard getroffen als Limburg. De naburige gemeente Alken telt proportioneel de meeste besmettingen van het land. Dat laat zich hier hard voelen.


Zondag botste het ziekenhuis, een kleine regionale speler, op zijn limieten. Van de 310 bedden wordt een derde ingezet voor Covid-19-patiënten. De druk zit vooral op intensieve zorg: in een mum van tijd is het aantal bedden daar van acht naar twintig gegaan (waarvan veertien voor corona), maar dat volstaat niet meer. Sinds zondag zijn 29 patiënten naar andere ziekenhuizen gebracht: in de regio, maar ook tot in Oost-Vlaanderen.

Ik denk niet dat wij in St.-Truiden harder getroffen zijn, we zijn gewoon eerder.’
Kristof Cuppens
longarts



Wat zich vandaag in Sint-Truiden afspeelt, staat mogelijk straks iedereen te wachten. Het Hasseltse Jessa Ziekenhuis loopt vol, het Universitair Ziekenhuis Leuven richt in sneltempo nieuwe corona-afdelingen in, de Brusselse ziekenhuizen botsen op hun limieten. Het wordt de week van de waarheid voor onze zorg.


Het aantal besmettingen, ziekenhuisopnames en patiënten die intensieve zorg nodig hebben, neemt nog altijd toe. Met 183 overlijdens bereikte de dagelijkse dodentol donderdag een piek, op vrijdag waren dat er iets minder: 143. Experts voorspellen een uiterst spannend weekend, gevolgd door een lastige week. De hoop is dat we ons dan op het hoogtepunt van de piek bevinden. Wordt de piek een plateau, dan houdt deze intense periode nog enkele weken aan. Schiet de curve verder door, dan zitten we met een torenhoog probleem: de capaciteit zal dan niet volstaan.

Alarmbellen

Op 2 maart wordt in Sint-Truiden een man in het ziekenhuis opgenomen met koorts en ademhalingsproblemen. Een röntgenfoto wijst in de richting van een longontsteking, veroorzaakt door een bacterie. Hij krijgt antibiotica en verblijft drie dagen in het ziekenhuis.

Er zijn op dat moment acht gekende coronabesmettingen in ons land. Ze kunnen allemaal gelinkt worden aan een verblijf in getroffen regio’s in China of in het noorden van Italië, zegt een woordvoerder van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid die dag tegen het persagentschap Belga. ‘We hebben geen weet van secundaire besmettingen.’

We moeten moeilijke keuzes maken. Maar als het over je eigen ouders gaat, lijkt tachtig opeens helemaal niet zo oud.
Jan Mievis
Diensthoofd orthopedie



Terwijl de Belg nog lustig op skivakantie vertrekt en de eerste onheilspellende berichten over Noord-Italië het journaal insijpelen, blijft in Limburg de man met koorts zitten. Hij is niet naar Italië gereisd, noch naar China. Hij heeft geen contact gehad met besmette personen, denkt hij. Maar op 8 maart, drie dagen na zijn ontslag in Sint-Truiden, wordt hij opnieuw opgenomen, deze keer in een van de twee ziekenhuizen die op dat moment nog exclusief Covid-19-patiënten opvangen. Daar test hij positief op corona.


In Sint-Truiden gaan de alarmbellen af: het virus is in het ziekenhuis geweest. Niet-dringende afspraken worden geannuleerd. Wie in contact komt met patiënten, krijgt een mondmasker aan. Het personeel dat zonder het te weten de eerste besmette patiënt heeft gezien, gaat in quarantaine. Achteraf blijkt dat niemand besmet is.

De mouwen van een verpleegkundige worden afgeplakt voor ze op de covid-19-afdeling start in het St.-Trudo Ziekenhuis in St.-Truiden.


 

Op 12 maart biedt de eerste Covid-19-patiënt zich in Sint-Trudo aan. Een fitte man, vooraan de vijftig, zonder medische voorgeschiedenis. Toch moet hij naar intensieve zorg. Vanaf dan gaat het snel. Een eerste corona-afdeling wordt geopend, al snel gevolgd door een tweede. Nagenoeg alle andere specialisten in huis krijgen een spoedopleiding Covid-19. Verpleegkundigen die ervaring hebben met het verzorgen van tbc-patiënten leggen uit hoe je veilig werkt in isolatie.
Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid heeft geen idee hoe het komt dat uitgerekend deze plek zo hard getroffen is: landelijk gebied, vrij dunbevolkt. Aangezien ons land bij de start van de uitbraak enkel strikt afgebakende risicogroepen heeft getest, is er geen echt zicht op de snelheid en de actieradius van de verspreiding van het virus.


Er zijn enkel speculaties: over het lokaal populaire carnaval, over skireizen met de bus en Limburgse gewoontes zoals elke zondag vlaai bij de bomma eten, zoals liberaal Europarlementslid Hilde Vautmans in De Morgen suggereerde.

Schaarste

‘Ik denk niet dat wij harder getroffen zijn, we zijn gewoon eerder.’ In zijn sobere bureau drinkt longarts Kristof Cuppens koffie uit een witte porseleinen kop met een bloemetjesmotief, een streepje huiselijkheid in een steriele omgeving. ‘Dit gaat ook niet over het feit dat wij hier niet genoeg bedden zouden hebben. Er komt mogelijk in onze hele maatschappij een tekort aan.’

Het is als arts heel moeilijk dat je zo weinig voor de mensen kan betekenen.
Kristof Cuppens
Longarts


In ons land is vandaag meer dan de helft van de capaciteit op intensieve zorg ingenomen door Covid-19-patiënten. ‘En dat zijn er morgen nog meer. Voor het eerst nemen wij in onze geneeskunde beslissingen uit dreigende schaarste: van middelen, van materiaal, van mensen. De vraag naar intensieve zorg gaat het aanbod vermoedelijk ruim overstijgen. Elke beslissing die wij nemen, heeft een impact op de wereld buiten dit ziekenhuis. Vandaag kunnen we nog vlot patiënten transfereren. Maar wat hier op dit moment aan het gebeuren is, staat de rest ook te wachten.’


Een patiënt met Covid-19 ligt gemakkelijk voor twee weken op intensieve, de meesten in kunstmatige coma, aan een beademingstoestel. ‘Als je moet kiezen tussen een beademingstoestel inzetten voor een vrouw van negentig met onderliggende hart-, long- en nierproblemen of voor een fitte veertiger, dan is de keuze duidelijk’, zegt Cuppens. ‘Zelfs als die dame drie weken beademing en kunstmatige coma zou overleven - en die kans is niet zo groot - dan komt ze hier heel waarschijnlijk niet goed uit. Maar tussen de twee extremen van de curve zit een heel grote grijze zone. We moeten het geval per geval bekijken. Dat betekent dat we niet voor iedere patiënt alles uit de kast kunnen halen, waar we dat precorona misschien wel zouden proberen.’ Het zijn moeilijke ethische en morele beslissingen die artsen normaal niet hoeven te nemen, zegt hij. ‘En bovendien komt daar opeens een grote maatschappelijke component bij kijken.’

Een beschermend masker voor personeel dat op de covid-19-afdeling werkt.



Het klinkt misschien cru voor een buitenstaander, zegt hij. ‘Maar het is ook onze rol te beslissen wat zinvol is, en wat niet. Zo’n beslissing neem je gelukkig nooit alleen, dat doen we met verschillende specialisten.’ Dat maakt het niet minder zwaar. Hij wrijft door zijn korte kapsel. ‘Het was een moeilijke nacht’, zegt hij. Er zijn drie mensen gestorven. ‘Allemaal ouderen, van vergevorderde leeftijd. Maar het is als arts heel moeilijk dat je zo weinig voor de mensen kan betekenen.’
Er bestaat geen behandeling voor corona. De zorg kan enkel ondersteunen, door het geven van zuurstof, pijnstillers, vocht, zout. ‘We hopen dat de uitkomst verbetert, maar eigenlijk rekenen we op Gods gratie. Corona is geen rocketscience. Ofwel verbeteren patiënten, ofwel sturen we ze door naar intensieve. Of niet, en dan werk je aan een waardig levenseinde.’

Niemand vertrouwt de cijfers uit China.
Kristof Cuppens
longarts



Het is een weinig geruststellend verhaal, zo komt woordvoerder Miet Driesen voorzichtig tussen. Cuppens glimlacht flauw. ‘Er gaan nog altijd meer mensen genezen naar huis dan dat er overlijden.’ Sint-Trudo heeft in drie weken tijd 189 patiënten opgenomen. Er zijn 56 mensen naar huis gegaan, en 37 overleden.


Het virus maakt vooral dodelijke slachtoffers onder 65-plussers. Maar er zijn ook gezonde vijftigers die beademd moeten worden. ‘We weten niet wat we qua mortaliteit moeten verwachten. Niemand vertrouwt de cijfers uit China, die zijn veel te positief. De cijfers uit Italië lijken dan weer te dramatisch. Het werkelijke cijfer ligt waarschijnlijk ergens in het midden.’

Orthopedisch chirurg Jan Mievis (l.) en longarts Kristof Cuppens (r.) van het St.-Trudoziekenhuis.



Maar ook wie herstelt van een kritieke episode heeft nog een lange weg te gaan. Rust- en verzorgingstehuizen zijn bang om ontslagen patiënten weer op te nemen. Niemand weet zeker hoelang ze besmettelijk blijven. Sint-Trudo geeft rusthuisbewoners die terugkeren enkele beschermende schorten en mondmaskers mee. ‘Een druppel op een hete plaat’, zegt Cuppens, ‘gezien de grote vraag naar materiaal in de rust- en verzorgingstehuizen.’
Intussen is in de stad ook een ‘schakelcentrum’ geopend, voor mensen die het ziekenhuis mogen verlaten maar die thuis geen ruimte hebben om zich te isoleren, of niemand die voor hen kan zorgen. Want ook dat is nog weinig bekend: corona kan diepe sporen nalaten. Sommige patiënten die lang op intensieve zorg hebben gelegen moeten opnieuw leren praten, slikken, stappen. Longarts Cuppens: ‘Reserveer maar veel plaats in de revalidatiecentra.’

In het rood

Er is ook vrees voor een gat in de ziekenhuisbegroting. Een derde van de ziekenhuizen staat in het rood, blijkt uit de jongste Belfius-analyse van de ziekenhuisfinanciën. Sint-Truiden doet het met een winstmarge van 3,5 procent over de afgelopen vijf jaar bovengemiddeld goed. Maar de activiteiten die veel inkomsten opleveren - operaties, onderzoeken, controles - liggen grotendeels stil. ‘Veel ziekenhuizen zitten al in nood. De financiële impact van deze crisis wordt groot. Hoe gaat de overheid daarmee omgaan?’, zegt Jan Mievis, diensthoofd orthopedie. Hij staat nu ook op de Covid-19-afdeling. De artsen voelen het ook, zegt hij. ‘Ik heb vanochtend amper vijf patiënten op de raadpleging orthopedie gezien, dringende gevallen. Daar malen we niet om. Corona gaat voor. Maar ik heb tegen de jonge dokters gezegd: doe nu geen gekke dingen. Zij hebben ook een lening.’

Als orthopedisch chirurg is hij niet vertrouwd met patiënten die overlijden. Nu staat hij als corona-arts mee op een afdeling die bijna dagelijks haar doden telt. ‘Dat is een knop die je omdraait.’ Maar het zet ook aan het denken. ‘Mijn ouders zijn tachtig plus. Wat als zij ziek worden? We moeten moeilijke keuzes maken, ik denk dat iedereen dat vandaag aanvaardt. Maar als het over je eigen ouders gaat, lijkt tachtig opeens helemaal niet zo oud.’

Laat dit een signaal aan iedereen zijn om de strenge maatregelen vol te houden.
Miet Driesen
woordvoerder St.Trudo Ziekenhuis



Buiten hangen tifo’s van de supporters van voetbalclub STVV om de ‘helden’ aan te moedigen. Local hero Simon Mignolet schonk tablets aan de patiënten, die geen bezoek mogen ontvangen. Hulpverleners spreken van een golf van solidariteit, ook onderling. Dokters worden corona-arts, specialisten dragen maaltijden rond, nemen de temperatuur op, doen dingen die verpleegkundigen doen.

Steunbetuigingen aan het St.-Trudoziekenhuis, dat wordt overspoeld door coronapatiënten.



‘De beste teambuilding’ wordt de coronacrisis soms genoemd. In uitzonderlijke omstandigheden leveren mensen uitzonderlijke prestaties, maar de vraag is: hoelang houden ze het vol? Vooral de belasting van het personeel baart zorgen: een corona-afdeling vraagt anderhalve keer de normale bezetting.

Een verpleegkundige steekt haar gsm en badge in een boterhamzakje, voor ze aan het werk gaat op de corona-afdeling.


Ze zeggen dat de wereld er anders uit zal zien, post-corona, zegt Jan Mievis. ‘Hoe anders, dat weet ik niet. Maar het is voor sommigen niet slecht om bijvoorbeeld meer respect te krijgen voor het werk dat verpleegkundigen elke dag doen.’
Sint-Truiden loopt voorop, maar kan nog niet zeggen waarheen. ‘Of de piek hier ook eerder gaat komen, is niet te voorspellen’, zegt woordvoerder Miet Driesen. Laat dit een signaal aan iedereen zijn om de strenge maatregelen vol te houden, zegt ze. ‘Als er een tweede piek zou komen, is het wél voorspelbaar dat we in België in de problemen raken.’

Meer verhalen uit de frontlinie tegen corona leest u op tijd.be/frontberichten

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud