'Alzheimer-medicijnen vertragen of stoppen ziekte niet'

Artsen en ziekenfondsen pleiten er voor om de terugbetaling van Alzheimer-geneesmiddelen voor nieuwe patiënten te stoppen. ©Phanie

'We moeten mensen niks wijsmaken: Alzheimer-middelen werken niet op het geheugen.' Dat zegt experte Christine Van Broeckhoven, die begrijpt waarom artsen en ziekenfondsen pleiten om de terugbetaling voor nieuwe patiënten te stoppen.

In België leven naar schatting ruim 200.000 mensen met dementie, met de ziekte van Alzheimer als de meest voorkomende vorm. Sinds 2002 betaalt de Belgische verplichte ziekteverzekering twee soorten Alzheimer-geneesmiddelen terug: cholinesteraseremmers en memantine. Maar hun werking is beperkt, oordeelt het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (BCFI).

Er zijn geen bewijzen dat ze een zenuwbeschermend of preventief effect zouden hebben op de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer. De geneesmiddelen hebben ook vaak heel wat ongewenste effecten, zoals misselijkheid, diarree of incontinentie. In Frankrijk is de terugbetaling van die geneesmiddelen vanuit de sociale zekerheid om die redenen al in augustus vorig jaar gestopt.

Het Verzekeringscomité van het Riziv (Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering, nvdr), dat vertegenwoordigers van artsen, andere zorgverstrekkers en ziekenfondsen telt, stelt nu voor, als onderdeel van het budgetvoorstel voor 2020 (waarover de Algemene Raad van het Riziv volgende week stemt, nvdr), om de terugbetaling van die Alzheimer-geneesmiddelen aan nieuwe patiënten te stoppen. Die maatregel zou pas ten vroegste vanaf 1 juli volgend jaar van kracht kunnen gaan. 

'Begrijpelijke beslissing'

Dat artsen en ziekenfondsen pleiten om de terugbetaling van de Alzheimer-geneesmiddelen stop te zetten, is 'begrijpelijk', oordeelt Christine Van Broeckhoven, Alzheimer-experte aan de Universiteit Antwerpen en het Vlaams Instituut voor Biotechnologie. 'Je mag de mensen niets wijs maken. Je kan niet zeggen dat de medicijnen de ziekte vertragen of stopzetten of geheugenverlies tegengaan. Dat is niet juist, omdat ze niet inwerken op de hersenen.'

'Het enige positieve effect van de geneesmiddelen is dat ze een invloed hebben op het welzijn van sommige patiënten', aldus Van Broeckhoven. 'Zo kunnen zij één à twee jaar langer thuisblijven. Een alternatief zou kunnen zijn om de behandeling na twee jaar stop te zetten waarna de patiënt naar het rusthuis moet gaan.'

Hoewel hun nut beperkt is en ze ongewenste effecten hebben, gebruikte in ons land bijna één op de vijf personen met dementie vorig jaar een geneesmiddel tegen Alzheimer. 'De geneesmiddelen kosten alle patiënten samen jaarlijks 1 miljoen euro', zegt Luc Van Gorp, de voorzitter van de Christelijke Mutualiteiten, die het initiatief nam voor de maatregel om de terugbetaling van de Alzheimermedicatie aan nieuwe patiënten stop te zetten. 'De ziekteverzekering legt daar bijna vijf miljoen euro bovenop. In plaats van die geneesmiddelen terug te betalen, zouden we het geld beter gebruiken om personen met dementie te begeleiden.'

Van Gorp roept ook op om opnieuw volop te investeren in de ontwikkeling van nieuwe behandelingen tegen de ziekte van Alzheimer. 'Verschillende farmaceutische bedrijven kondigden onlangs aan te stoppen met hun onderzoek. En dat terwijl in deze tijden van vergrijzing het aantal patiënten alleen maar zal toenemen.'

'Zoektocht niet gelukt'

'Misschien zullen mensen dit niet graag horen, maar de zoektocht naar nieuwe medicijnen om de ziekte van Alzheimer te genezen, is niet gelukt', oordeelt experte Christine Van Broeckhoven onomwonden. 'Je zag in klinische onderzoeken geen noemenswaardige verschillen tussen de patiëntengroepen die de experimentele medicijnen gebruikten en anderen die een placebo toegediend kregen.'

Volgens Van Broeckhoven legde de farmaceutische sector lang de verkeerde klemtoon. 'Ze vertrokken vanuit de verkeerde hypothese. Ze deden klinisch onderzoek naar experimentele middelen voor hersenletsels, terwijl de ziekte dan al in een vergevorderd stadium zit. Dat zou hetzelfde zijn als onderzoek doen naar kankergeneesmiddelen voor terminale patiënten.'

Focus op preventie

Van Broeckhoven geeft aan dat de focus richting preventie is verschoven en het veel vroeger detecteren van Alzheimer. 'Je kan vandaag met een hersenscan al zien bij iemand die nog niet ziek is of hij binnen 10 à 20 jaar Alzheimer-symptomen zal vertonen. Zo'n onderzoek naar preventieve Alzheimer-geneesmiddelen gebeurt ondertussen ook in de farmasector. Dat is volgens mij het enige wat werkelijk een effect zal hebben.'    

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect