Autorijden op paardenbloemen

©rv

In de Tweede Wereldoorlog experimenteerden de Russen al met paardenbloemen om rubberbanden te maken. Vandaag gooien ook Europa en België er geld tegenaan. ‘En condooms van paardenbloemen? Waarom niet?’

De zaadjes zijn geplant. Als alles goed gaat, schieten de komende maanden op enkele akkers in Melle in Oost-Vlaanderen massaal paardenbloemen uit de grond. De bloemen zijn niet te vergelijken met het gele onkruid in uw gazon. Ze zijn afkomstig van de Kazachse hoogvlaktes en hebben een soort rubbersap in hun wortels lopen.

‘Binnen afzienbare tijd rijden we hier rond op autobanden uit die sappen’, zegt Ingrid van der Meer van de Wageningen Universiteit en Research. De Nederlandse coördineert het Drive4EU-project, waarin enkele onderzoeksinstellingen, bandenproducenten, machinebouwers en een biotechbedrijf de krachten bundelen. Het doel is een Europese rubberindustrie, als alternatief voor de massale import van het natuurrubber dat in Zuidoost-Azië uit bomen wordt getapt.

Natuurrubber vangt schokken en hoge temperaturen beter op dan synthetisch rubber. Het zit in alle banden voor auto’s, vliegtuigen, tractoren, in schokdempers onder gebouwen en bruggen in aardbevingsgebieden, en in latex handschoenen. ‘De toepassingen zijn ontelbaar. De wereld kan niet zonder natuurruber’, zegt van der Meer. ‘Daarom moeten we ons afvragen; wat als de aanvoer uit Indonesië en Maleisië in gevaar komt? Ooit was Brazilië een belangrijk rubberland, tot een schimmel alle plantages verwoestte. Ook in Azië zou het eens heel erg kunnen misgaan.’

Onherbergzaam

Het onderzoeksproject Drive4EU, waarin Europa en de betrokken bedrijven al 7 miljoen euro pompten, startte bijna tien jaar geleden met een expeditie naar onherbergzame gebieden in Kazachstan. Van der Meer: ‘We wisten dat daar een interessante bloem groeide. Tijdens de Tweede Wereldoorlog experimenteerden Amerikanen en Russen er al mee voor banden voor hun oorlogstuig. Toen de rubberprijzen door het dak gingen, werd het idee bij ons weer van onder het stof gehaald.’

Onderzoekers van het biotechbedrijf Keygene gingen met de wilde plant aan de slag en kruisten ze met tal van andere soorten, ook met de paardenbloemen uit onze tuinen. ‘Die bevatten dan wel geen rubber, maar ze zijn groter en hebben steviger wortels dan de Kazachse’, verklaart Peter Van Dijk, plantengeneticus van Keygene. ‘Elke soort heeft nuttige eigenschappen die we zo goed mogelijk proberen te combineren. Ideaal zou zijn dat er geen bloemen op komen, zodat alle energie naar de wortel gaat. Ook daar wordt aan gewerkt.’

1.000
Plantengeneticus Peter Van Dijk: ‘Op dit moment praten we bij de Kazachse paardenbloem over een rubberopbrengst van 250 kilo per hectare. Dat moet richting 1.000 kilo.’

Levert dat straks een paardenbloem op met wortels als die van een suikerbiet maar dan vol rubber? Dat is volgens Van Dijk zo gek nog niet. ‘De wilde suikerbiet had oorspronkelijk ook maar een klein worteltje en is door kruisingen de plant van vandaag geworden. Met de huidige stand van zaken praten we bij de paardenbloem over een opbrengst van 250 kilo rubber per hectare. Dat moet richting 1.000 kilo.’

Er is dus nog werk, niet alleen bij Keygene maar in de hele ketting. Zowel de rubberextractie uit de wortels als de verwerking in autobanden moet worden verfijnd. En ook de teelt zelf. ‘Steken we de zaadjes in een beschermend omhulsel? En hoe dik moet dat dan zijn? Op welke diepte steken we de zaadjes? Hoe ver uit elkaar? Op vlakke velden of op ruggen zoals bij cichorei? Kunnen we oogsten met bestaande machines? Er zijn nog zoveel facetten die we moeten onderzoeken en optimaliseren om de teelt van paardenbloemen rendabel te maken voor een landbouwer’, zegt Hilde Muylle van het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) in Melle.

Drie banden

Apollo Tyres, wereldwijd goed voor zo’n 2 miljard euro omzet, heeft met eerdere oogsten al enkele banden gemaakt. Drie om precies te zijn. ‘We hebben ze in extreme omstandigheden getest. De kwaliteit is acceptabel’, zegt Nico Gevers. ‘Ze voldoen aan alle veiligheidseisen. De remafstand op nat wegdek is zelfs beter dan bij klassieke banden. Maar de rolweerstand, die cruciaal is voor het brandstofverbruik, moet nog beter. We zijn ermee bezig. We wachten nu op de volgende oogst.’

Een ritje op is dus niet voor morgen. Het gevoel van Van der Meer zegt dat de eerste ‘paardenbloembanden’ binnen vijf à tien jaar op de markt komen. ‘Er trekken enkele grote bedrijven mee aan de kar. Dat zegt toch wat.’ Gevers wijst erop dat ook in de Verenigde Staten projecten lopen en dat ook bandengiganten als Michelin en Goodyear ermee bezig zijn.

Moeten de Europese mais- en graanvelden straks massaal wijken voor de gele rubberbloem? Om alle natuurrubberimport te vervangen is een gebied ter grootte van Oostenrijk nodig. ‘Dat is enorm veel. 10 producent van het Europese rubberverbruik dekken zou al mooi zijn’, zegt Van Dijk. ‘Het voordeel is dat je het plantje overal, ook in weinig vruchtbare grond, kan zaaien waardoor je niet meteen concurreert met andere gewassen. De plant komt uit het ruige Kazachstan en kan dus wel tegen een stootje.’ De onderzoekers zien potentieel in landen als Polen, Oekraïne, maar ook in Duitsland, Nederland en België.

Hoewel de onderzoeksfocus vandaag op het gebruik in de bandenindustrie ligt, is op termijn meer mogelijk. Zelfs condooms? ‘Niet met de paardenbloem die we nu hebben ontwikkeld’, klinkt het bij Keygene. ‘Het rubbersap stolt te snel. Voor de verwerking in banden vormt dat geen probleem, maar wel voor andere toepassingen. Alhoewel, in Duitsland hebben onderzoekers in de plant een gen kunnen uitschakelen waardoor het rubber langer vloeibaar blijft. Dus ja, condooms uit paardenbloemen, dat moet kunnen. Wie weet wat er allemaal nog komt.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud