De heilzame werking van een welgemeende FUCK!

Op en naast het voetbalveld wordt ook wat afgevloekt. Maar de fans doen dat vooral om zwakke prestaties van hun team te vervloeken. ©Photo News

Vloeken wordt geassocieerd met negativiteit en een gebrek aan fatsoen. Maar knetterend schelden is beter voor ons dan we denken, argumenteert de Britse neurowetenschapster Emma Byrne.

Meer positiviteit wordt dezer dagen gepropageerd als dé weg naar zelfverbetering. Op dit moment mogen we volgens sommige positivo’s dertig dagen niet klagen. Met enig plezier kunnen we wetenschappelijk onderbouwd stellen: fuck that shit!

Een rist studies wijst uit dat sakkeren allerhande positieve effecten heeft op ons fysieke en mentale welzijn. Door op tijd en stond knetterend te vloeken kunnen we beter met onze emoties om, werken we beter samen en ervaren we minder pijn. De wetenschapster Emma Byrne bundelde alle research rond vloeken in ‘Swearing is good for you: the amazing science behind bad language’, waarmee ze een hoop misverstanden over profaan taalgebruik uit de wereld wil helpen.

Het heilzame effect op de perceptie van pijn wekte Byrnes interesse in de materie. ‘Als neurowetenschapper in een labo in het London Science Museum was het mijn taak computermodellen te maken van hoe het menselijk brein werkt. Op zoek naar experimenten die ik met de museumbezoekers kon uitvoeren, stootte ik op fascinerend onderzoek naar de effecten van vloeken op de perceptie van pijn. Het bracht me bij de vraag: hoe kan iets dat zulke positieve effecten heeft nog altijd zo negatief gepercipieerd worden? Die vraag is het uitgangspunt van mijn boek.’

Ijswater

Het onderzoek waarnaar Byrne verwijst, spreekt tot de verbeelding. De psycholoog Richard Stephens vroeg zijn studenten aan de Keele University in het Britse Staffordshire zichzelf te pijnigen voor de wetenschap. Ze moesten hun arm twee keer in een emmer ijskoud water onderdompelen. De eerste keer mochten ze een neutraal woord uitroepen, de tweede keer een scheldwoord. Het resultaat was overduidelijk: al vloekend waren de studenten in staat het gemiddeld 50 procent langer uit te houden.

Of ik een favoriet scheldwoord heb? Dat is als moeten kiezen tussen je kinderen.
Emma Byrne, neurowetenschapster

Het positieve effect van vloeken op de ervaring van pijn mag dan overduidelijk zijn, de verklaring is minder eenduidig. Dat komt omdat pijn een grote psychologische component in zich draagt. ‘Pijn is geen exacte verhouding tussen de intensiteit van de stimulus en de reactie’, legt Stephens uit in het boek. ‘Dezelfde pijnprikkel zal in andere omstandigheden heel anders worden ervaren.’

Maar je kan met vloeken wel je eigen ‘omstandigheden’ beïnvloeden. Dat valt af te leiden uit de fysiek meetbare reacties van de studenten. Als ze mochten vloeken, lag hun hartslag consequent hoger dan bij de ‘beleefde’ pijnproef. Vloeken wekt dus een emotie op die helpt met pijn om te gaan. Alleen is (nog) niet duidelijk welke emotie dat precies is.

‘We weten dat woede en agressie kunnen helpen’, zegt Byrne. ‘Maar iemand zien die je aantrekkelijk vindt, helpt ook. Voorlopig kan je vloeken nog niet linken aan één bepaald emotioneel mechanisme. Maar er worden constant nieuwe experimenten gedaan om het te achterhalen.’

Banden smeden

Vloeken heeft nog andere heilzame effecten. Het helpt ook bij het verwerken van afwijzing, teleurstelling of schaamte. ‘Dat soort negatieve emoties werkt biologisch in belangrijke mate hetzelfde als fysieke pijn’, zegt Byrne. ‘Het pijnstillende effect van vloeken werkt evengoed voor emotionele pijn als voor de pijn die je krijgt door met een hamer op je duim slaan. Zie het als een ventiel om stoom af te laten.’

Vloeken kan ook een sterk sociaal signaal zijn van je emotionele toestand. Byrne: ‘Je toont ermee dat er iets mis is. Het vertelt diegenen die om je geven dat je hulp nodig hebt. Het helpt bovendien om banden te smeden met mensen. Leren vloeken is een deel van hoe we onze waarden definiëren als we opgroeien, en het helpt te identificeren wie gelijkaardige waarden deelt. We gebruiken vloeken als een manier om onze emotionele ‘stam’ mee te identificeren.’

©RV DOC

Byrnes boek leest als een warm pleidooi om vuilbekkerij te omarmen, in plaats van het - vaak onterecht - te marginaliseren. ‘Het is verbazend hoeveel gevloek niet combattief is. Wie de grote collecties van scheldwoorden op sociale media bekijkt, moet vaststellen dat vloeken vaker worden geuit om verrassing, medeleven of geluk te uit te drukken dan om mensen uit te maken. Voor mijn boek heb ik in kaart gebracht hoe fans van voetbalclubs in de Premier League vloeken op Twitter. De conclusie is dat ze profaan taalgebruik bijna exclusief gebruiken om zwakke prestaties van hun eigen favoriete teams te vervloeken. Schelden over of tegen de tegenstander is verwaarloosbaar zeldzaam.’

Of er sinds de publicatie van haar boek begin dit jaar meer wordt gevloekt in haar omgeving? ‘Niet speciaal’, zegt Byrne. ‘Maar mensen willen wel heel graag weten wat mijn favoriete scheldwoord is. Het antwoord moet ik hen schuldig blijven. Het is als moeten kiezen tussen je kinderen. Ze zijn me allemaal even dierbaar.’

Emma Byrne - Swearing is good for you - 2018, Profile, 238 blz., 25,95 dollar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud