Gents transgenderexpert in topblad Nature

©Frederiek Vande Velde_ID

Het topblad Nature wijdt deze week een groot artikel aan het taboedoorbrekend werk van Guy T’Sjoen, een wereldautoriteit in transgenderzorg. ‘We zijn ermee begonnen op een moment dat niemand in die doelgroep geïnteresseerd was.’

Toen hij zich zo’n 15 jaar geleden in het UZ Gent ging toeleggen op transgenderzorg, kreeg hij van een van zijn leidinggevenden nog de vraag ‘of hij er toch geen circus van wilde maken’. Vandaag is Guy T’Sjoen een wereldautoriteit.

Hij glundert. ‘In Nature staan is toch als de olympische medaille behalen in research.’ Al vindt hij de aandacht ook ‘wat irreëel’. ‘Ik heb geen foto gemaakt van het zwarte gat of zo. Ik heb gewoon aan patiëntenzorg gedaan en samen met hen onderzoek opgestart. Dat is mijn taak als arts. Ik heb een doelgroep aangesproken die elders weinig aandacht en respect kreeg en ik heb voor hen gezorgd. Meer niet.’

Tegenwind

In het UZ Gent leidt T’Sjoen het Centrum voor Seksuologie en Gender, dat tot de absolute top behoort in transgenderzorg. De Gentse endocrinoloog, een specialist in hormonen, is daarin een wereldautoriteit. Van heinde en verre komen patiënten en collega’s voor raad en daad langs bij het genderteam van het UZ Gent, dat T’Sjoen het afgelopen decennium uitbouwde tot een team met tientallen medische professionals en psychologen.

Dat je transpersonen moet helpen om te worden wie ze zijn, is stevig wetenschappelijk onderbouwd.
Guy T’Sjoen
Hoofd centrum voor seksuologie en gender, UZ Gent

‘Toen ik besliste mijn doctoraat te maken over hormonen bij transgender personen, kreeg ik heel wat tegenwind. Mensen waarschuwden dat ik me beter met ‘iets serieus’ kon bezighouden. Transpersonen waren zo zeldzaam, luidde het. Het onderzoek zou een streep door mijn academische carrière betekenen.’

‘Sommige collega’s deden wat lacherig als in de wachtkamer een transpersoon zat. Dat stoorde me enorm. Een van mijn leidinggevenden gaf me de boodschap mee dat ‘ik toch niet te veel met mijn transgenderzorg in de pers moest komen’. Ik heb dat nooit begrepen. Voor mij waren transpersonen, net als diabetici, mensen die in een medisch traject een endocriene behandeling konden krijgen en die ondersteund moesten worden.’

Voor die collega’s heeft T’Sjoen enkele exemplaren van Nature opgevraagd. ‘Ik wil niet rancuneus doen, alleen even subtiel onder de aandacht brengen dat de geesten zijn geëvolueerd.’

Europees project

T’Sjoen besloot de transgenderzorg in het UZ Gent van een stevige wetenschappelijke basis te voorzien en meer evidence-based te maken. In 2010 richtte hij een Europees onderzoeksproject op. ‘Die studie omhelst een databank met gegevens van momenteel 2.600 transgender personen, de grootste databank in zijn soort wereldwijd. We hebben bloedstalen van al die mensen en volgen ze al jaren op. Stel mij een wetenschappelijke vraag en ik kan die stalen uit mijn diepvriezer halen en daar analyses op doen. Dat is uniek. En we zijn ermee begonnen op een moment dat niemand in die doelgroep geïnteresseerd was.’

Toen ik besliste mijn doctoraat te maken over hormonen bij transgender personen, kreeg ik heel wat tegenwind. Mensen waarschuwden dat ik me beter met ‘iets serieus’ kon bezighouden.
Guy T'Sjoen

T’Sjoens onderzoek loopt tien jaar voor op dat van zijn collega’s in de VS. ‘Al zijn wetenschappers zich ook daar aan het organiseren. Het thema is erg aanwezig in de Amerikaanse media. De outing van bekende personen als de oud-atlete Caitlyn Jenner of Laverne Cox, de actrice uit Orange is the New Black, is daar niet vreemd aan. Er is ook veel gedoe over de beslissing van president Donald Trump om transpersonen uit het leger te ontslaan. Ik vermoed dat Nature daar weerwerk aan wil bieden. De discussie over transgender rechten kan je enkel voeren op basis van goede wetenschappelijke data. Tegelijk is het een onderwerp waar iedereen een mening over heeft, vaak vanuit een ideologische of religieuze achtergrond.’

‘Je merkt dat overal in Europa vraag is naar het uitwisselen van kennis en expertise. Vlaanderen hoort net als Nederland en de Scandinavische landen bij de voorhoede, maar elders in Europa ligt nog heel wat werk op de plank. In Griekenland, Portugal of sommige Balkanlanden is de transgenderzorg nog zo goed als onbestaande. Ook in Wallonië is het aanbod erg beperkt. Een collega zegt dat de Waalse zorgverleners nog altijd in één auto passen. Terwijl ik ervan overtuigd ben dat in Franstalig België net zoveel transpersonen zijn als in Vlaanderen.’

Waarom hinkt Franstalig België zo achterop? ‘Wallonië is sterk op Frankrijk georiënteerd. Veel psychiaters daar zijn er nog altijd van overtuigd dat je mensen die zich niet thuis voelen in het geslacht dat hen bij de geboorte is toegewezen op een bank moet leggen om dat idee uit hun hoofd te praten. Die visie is totaal achterhaald. Het is stevig wetenschappelijk onderbouwd dat je transpersonen moet helpen om te worden wie ze zijn.’

Oudere transvrouw

T’Sjoens niet-aflatende inzet voor de emancipatie van transpersonen begon in 2000, toen een oudere transvrouw zijn consultatieruimte binnenstapte. ‘Ze vertelde hoe ze van man de vrouw geworden was die ze altijd al geweest was. De durf en het zelfrespect die daaruit spraken, raakten me. De vrouw vertelde hoe heftig het was toen ze uit de kast was gekomen, in een tijd dat nog maar weinig openheid bestond rond trans zijn. Hoe sterk moet je niet zijn om zoiets aan je familie en vrienden, op je werk en in je sociale omgeving te vertellen. Vrouwen als zij zijn de echte pioniers, de echte heldinnen. Ze hadden gelijk dat ze voor hun geluk kozen, zeker als je ziet dat zoveel mensen zich vandaag herkennen in hun verhaal.’

In Wallonië zijn veel psychiaters er nog altijd van overtuigd dat je mensen die zich niet thuis voelen in het geslacht dat hen bij de geboorte is toegewezen op een bank moet leggen om dat uit hun hoofd te praten. Die visie is totaal achterhaald.
Guy T'Sjoen

In 2018 meldden zich 456 Belgen als nieuwe patiënt bij het genderteam van het UZ Gent. De wachtlijsten zijn lang. Gemiddeld duurt het negen maanden voor iemand kan langskomen voor een intakegesprek. ‘Dat is nog altijd een kleine groep, maar als je kijkt naar de bredere omgeving die erbij betrokken is - ouders, broers, zussen, vrienden, buren, werkgevers, scholen - betreft het een aanzienlijke populatie.’

T’Sjoen hoopt een aparte afdeling transgenderzorg in het UZ Gent op te richten, net zoals er een afdeling cardiologie is. Hij heeft de tijdsgeest mee. ‘Ik wil niet meer louter getolereerd worden, ik wil graag ook de investeringen zien. De Universiteit Gent en het UZ Gent als instelling hebben diversiteit altijd hoog in het vaandel gedragen. Ik denk dat dit het enige ziekenhuis in België is waar ik de transgenderzorg naar zo’n hoog niveau had kunnen tillen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect