'Let op met meditatieretraites'

Een vrouw moet geeuwen tijdens een vroege meditatiesessie. ©Photo News

'Om onaangename neveneffecten te vermijden, moet je meditatie langzaam opbouwen', waarschuwt Katleen Van der Gucht, van het pas ingehuldigde Leuven Mindfulness Centre aan de KU Leuven.

'Ik zie het als een middel om de diepste lagen van mijn geest te hacken en te herprogrammeren'. Zo bejubelde Twitter-CEO Jack Dorsey begin dit jaar zijn tiendaagse meditatieretraite in Birma. Zulke meerdaagse retraites, waarbij deelnemers vijf tot soms tien uur per dag in stilte mediteren, zonder contact met de buitenwereld, werden de voorbije jaren ook in onze contreien almaar populairder.

Op zo'n retraite word je meteen helemaal ondergedompeld. Vergelijk het met een beginnende loper die zich onmiddellijk aan een marathon waagt. Dat is niet zonder risico.
Katleen Van Der Gucht
Leuven Mindfulness Centre

Zonder gevaar is dat niet, waarschuwt Katleen Van der Gucht, verbonden aan het Leuven Mindfulness Centre van de KU Leuven, dat woensdag werd ingehuldigd. Bij mindfulness leer je met openheid en milde aandacht kijken naar dingen die zich in het moment aandienen. Het is dus niet hetzelfde als meditatie, maar het maakt wel gebruik van meditatie-oefeningen.

'Zoals bij elke vorm van training moet je ook meditatie geleidelijk opbouwen', zegt Van der Gucht. 'Op zo'n retraite word je meteen helemaal ondergedompeld. Vergelijk het met een beginnende loper die zich onmiddellijk aan een marathon waagt. Dat is niet zonder risico. Dosering is belangrijk, zeker voor beginners.'

Juiste begeleiding

Uit een recente studie van University College London blijkt dat een kwart van de 1.232 bevraagden bevestigend antwoordde op de vraag of ze ooit onaangename meditatie-ervaringen hadden. 'Uit andere onderzoeken blijkt dat sommigen intense hoofdpijn of slaapproblemen ervaren bij het mediteren, anderen krijgen te maken met hallucinaties of paniekaanvallen', legt professor Filip Raes uit, die ook verbonden is aan het Leuven Mindfulness Centre. 'Je ziet die negatieve ervaringen vooral bij zeer intensieve meditatieretraites, minder bij stapsgewijze mindfulnesstraining.'

Twitter-CEO Jack Dorsey trok zich terug op een meditatieretraite in Birma. ©AFP

Van der Gucht wil een belangrijk onderscheid aanstippen tussen moeilijke ervaringen en schadelijke neveneffecten. 'Mindfulness wil je net doen stilstaan bij moeilijke ervaringen. Dat hoort er dus bij, zodat je er op langere termijn een anders tegenover staat. Maar iemand die ooit een trauma meemaakte, kan dat herbeleven wanneer hij of zij intensief mediteert zonder de juiste begeleiding. Bij 'evidence based-mindfulness' leggen we daarom net de klemtoon op goeie begeleiding en voldoende informatieverstrekking.'

Onderzoek

Het kersverse Leuven Mindfulness Centre wil - in de schoot van de Leuvense universiteit - multidisciplinair onderzoek doen naar de effecten van mindfulness en meditatie, zowel positieve als negatieve, en onder meer mindfulnesstrainers voeden met onderzoek.

Wat vandaag vooral opvalt, is dat we om de oren geslagen worden met publicaties over de heilzame effecten, maar dat veel minder studies verschijnen over de schaduwzijde van de medaille. 'Eigenlijk hebben we voor alle vormen van psychotherapie onvoldoende zicht op de negatieve effecten', zegt Raes.

Jonge wetenschap

'Bij meditatie en mindfulness is dat eigenlijk normaal', vult Van der Gucht aan. 'Het gaat om een vrij jonge wetenschap. Eerst zag je kleine studies die de positieve effecten wilden onderzoeken. Die onderzoeken werden steeds groter en beter en nu begint men ook stilaan onderzoek te doen naar de mogelijke neveneffecten. Uit de weinige wetenschappelijke evidentie die voorhanden is, blijkt alleszins dat de rapportering van neveneffecten bij mindfulness en meditatie niet hoger ligt dan bij andere vormen van psychotherapie.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect