Misschien bent u wel een nazaat van een Marsbewoner

Buitenaards leven wordt in ijltempo aannemelijker. Het finale bewijs blijft voorlopig uit, maar het heelal blijkt vol te zitten met geschikte plekjes voor leven. Het is zelfs niet uitgesloten dat wij van buitenaardse oorsprong zijn.

De meningen over de kans dat er leven bestaat op Mars, zijn al enkele keren omgeslagen. Ruim een eeuw geleden leefde het idee dat er best leven kon bestaan op Mars. Sommige onderzoekers meenden door de telescoop ‘kanalen’ te zien die eruitzagen alsof ze door intelligente bewoners waren gegraven om hun planeet te irrigeren. Herbert George Wells beschreef in 1898 in zijn sciencefictionroman ‘War of the Worlds’ een invasie van de aarde door Marsbewoners. Er werden plannen gemaakt om te communiceren met Marsbewoners door reusachtige tekeningen te maken in de Sahara of Siberië. En toen de Franse weldoenster Clara Guzman in 1889 een prijs van 100.000 frank uitloofde voor wie een methode vond om te communiceren met intelligente buitenaardse wezens, sloot ze Mars uit van de wedstrijd. Wegens ‘te gemakkelijk’.

Later drong het besef door dat het wetenschappelijke bewijs bijzonder pover was: de ‘kanalen’ bleken gezichtsbedrog. En zowat een halve eeuw geleden bewoog de slinger bruusk richting levenloosheid, toen de eerste onbemande ruimtesondes Mars van nabij bekeken en een doodse, droge woestijnplaneet observeerden. Het installeerde een hardnekkig beeld van een desolaat Mars, waar heel misschien hooguit enkele miljarden jaren geleden leven kon hebben bestaan.

Verder weg van ons blijken steeds meer sterren planeten te hebben. En sommige van die planeten lijken geschikt voor het ontstaan van leven.

Maar vandaag gaat de slinger weer de andere kant uit. Onlangs was er de waarschijnlijke ontdekking van een ondergronds meer van vloeibaar water op Mars. Daarnaast was er de vaststelling dat in de atmosfeer van Mars methaan - dat op aarde wordt geproduceerd door bacteriën - voorkomt en dat de concentratie op en neer gaat met de seizoenen. Als er leven is op Mars, gaat het natuurlijk niet over groene marsmannetjes, maar hooguit over bacteriën of ander microscopisch leven.

Mars is niet de enige plek buiten de aarde die er leefbaarder uitziet dan een tijd geleden. Meerdere manen van de reuzenplaneten in de koude buitenste regionen van het zonnestelsel blijken onder hun oppervlak van ijs een oceaan van vloeibaar water te hebben. En waar water is, daar zou leven kunnen bestaan.

Verder weg van ons blijken steeds meer sterren te zijn die planeten hebben. En sommige van die planeten lijken geschikt voor het ontstaan van leven. Astronomen hopen dat binnen niet al te lange tijd de aanwijzingen weer wat sterker worden. Als in de atmosfeer van zo’n leefbare planeet zuurstof of waterdamp wordt gevonden, bijvoorbeeld.

Verborgen in een barstje

Het hele onderzoeksveld van het speuren naar buitenaards leven, en naar de omstandigheden die er gunstig voor zijn, staat nu bekend onder de naam astrobiologie. Het is een van de snelst groeiende wetenschapsdisciplines van de afgelopen twintig jaar. Hard bewijs dat buitenaards leven bestaat, hebben we nog niet. Maar de mogelijkheid van een heelal dat krioelt van het leven - al is het dan misschien vooral eenvoudig leven, zoals bacteriën en schimmels - is een stuk realistischer geworden.

Dat er mogelijk leven is op Mars - en zeker dat het er wellicht vroeger is geweest, toen er een aangenamer klimaat heerste - heeft nog een onverwachte implicatie. Er zijn op aarde verscheidene meteorieten gevonden die afkomstig zijn van Mars. Ze zijn daar lang geleden bij de inslag van een grote meteoriet weggeslingerd, hebben wellicht miljoenen jaren door het zonnestelsel gezworven, en zijn uiteindelijk op ónze planeet beland. Hetzelfde moet zich in de miljarden jaren durende geschiedenis van het zonnestelsel vele keren hebben voorgedaan. Sommige astrobiologen vermoeden dat microscopische levensvormen die tegen een stootje kunnen, zo’n reis zouden kunnen overleven, ergens verborgen in een klein barstje diep in een stuk steen. Noem het een natuurlijke vorm van ruimtevaart.

Zo zou microscopisch leven al miljarden jaren geleden de overstap van de aarde naar Mars kunnen hebben gemaakt. Of omgekeerd. Als Mars inderdaad miljarden jaren geleden een aangenaam klimaat had - en onder meer uitgedroogde rivierbeddingen wijzen daarop, dan krioelde het er misschien van het leven. En dan zouden vertrekkende stukjes steen wellicht microscopische bewoners hebben gehad. Bovendien is de reis van Mars naar de aarde voor een meteoriet veel gemakkelijker dan omgekeerd, omdat onze planeet een veel sterkere zwaartekracht heeft.

Als dat echt het geval is, stammen wij dus af van micro-organismen die op Mars zijn ontstaan. Dan is het denkbaar dat het leven lang geleden op één plaats in het zonnestelsel is ontstaan, bijvoorbeeld op Mars, en zich vervolgens naar alle andere geschikte locaties heeft verspreid.

Het doet denken aan een idee dat al meer dan een eeuw in de periferie van de wetenschappelijke respectabiliteit rondwaart: panspermie of panspermia. Die hypothese houdt in dat leven alomtegenwoordig is in het heelal, en ook vanuit de ruimte bij ons is terechtgekomen. Als zich een nieuw planetenstelsel vormt, hoeft daar volgens de panspermiehypothese geen ‘nieuw’ leven te ontstaan. De nieuwe planeten worden gewoon meteen ‘besmet’ met door de ruimte zwevende micro-organismen.

Harde aanwijzingen dat zoiets zich echt voordoet, zijn nog niet gevonden. Een ‘interstellaire’ reis, van de omgeving van de ene ster naar de andere, lijkt ook vele keren moeilijker voor een microorganisme dan het naar verhouding korte sprongetje van de ene planeet naar de andere in een stuk steen. Wat wel algemeen voorkomt in de ruimte, zijn de chemische bouwstenen voor leven, maar dat is nog iets anders dan levende organismen.

Definitief uitgesloten is panspermie niet. Maar voorlopig lijkt het waarschijnlijker dat leven, als het alomtegenwoordig is in het heelal, op vele plaatsen onafhankelijk van elkaar is ontstaan. Misschien zijn wij wel nazaten van - microscopische - Marsbewoners. Maar als we op een dag intelligente aliens van bij een afgelegen ster ontmoeten, is de kans klein dat we verre familie zijn.

Volgende week: Kunnen we de schepping overdoen?

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content