Vlaamse doorbraak in behandeling kinderleukemie

De onderzoeksteams van neurowetenschapper Bart De Strooper (foto) en kankerbioloog Jan Cools sloegen de handen in elkaar. ©Debby Termonia

De Vlaamse onderzoekers Jan Cools en Bart De Strooper hebben een doorbraak te pakken in het onderzoek naar de behandeling van acute bloedkanker bij kinderen. Die kan binnen enkele jaren misschien toegepast worden zonder de uiterst schadelijke bijwerkingen.

Voor alle duidelijkheid: er bestaat al een effectieve aanpak van de zogenaamde T-cell acute lymfoblastische leukemie door middel van chemotherapie. De meeste kinderen met de ziekte genezen er ook van. Maar de therapie maakte veel meer kapot dan alleen de woekerende kankercellen, waardoor er extreme bijwerkingen optreden, zowel op korte als op langere termijn, met mogelijke effecten op het hart, de zenuwbanen, de groei en de vruchtbaarheid. Stuk voor stuk effecten die zeker bij kinderen problematisch zijn.

'Onze vondst kan leiden tot de oprichting van een nieuwe Vlaamse biotech-spin-off.'
Jan Cools
Kankerbioloog bij VIB-KU Leuven

Als alternatief ontwikkelden wetenschappers de voorbije jaren een therapie die ingrijpt op het eiwitcomplex (gamma-secretase) dat het kankergen Notch 1 actief maakt. Door dat eiwitcomplex af te remmen, werd ook de ontwikkeling van de kankercellen gestopt. Maar ook hier waren de bijwerkingen aanzienlijk, met onder meer zware maag-darmproblemen.

Bijwerkingen weg

Kankerbioloog Jan Cools en neurowetenschapper Bart De Strooper, twee onderzoekers van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) en de KU Leuven, hebben nu een ontdekking gedaan waardoor die bijwerkingen bijna volledig wegvallen.

‘Het gamma-secretase bestaat in verschillende vormen, die we in de therapie die tot nu in ontwikkeling was, allemaal tegelijk afremden’, legt professor en leukemie-expert Jan Cools uit. ‘We hebben nu precies die ene vorm kunnen selecteren die extreem actief is de kankercellen. We hebben ontdekt dat het volstaat om die ene vorm van het gamma-secretase-complex af te remmen om ook de woekering van leukemiecellen te stoppen. Doordat we de andere eiwitten in het complex ongemoeid laten, vallen de bijwerkingen weg. Dat is een echte doorbraak.’

Muizen

Cools benadrukt dat de weg naar een nieuwe therapie nog vele jaren kan duren. De vondst werd tot nu toe enkel toegepast bij muizen en menselijke kankercellen in een geïsoleerde labo-omgeving. ‘Door de bijwerkingen hadden farmabedrijven de brede, algemene remmers opgegeven en is het nooit tot een toepasbare medicatie gekomen. Wij hopen dat onze ontdekking de ontwikkeling van een alternatief voor chemotherapie opnieuw op gang kan zetten.’

In eerste instantie gaat de onderzoeksgroep rond De Strooper (overigens vooral bekend van zijn onderzoek naar de ziekte van Alzheimer) en Cools op zoek naar een manier om die remmers vlot te ontwikkelen. Vervolgens kunnen die worden getest in de verschillende klinische fases. Maar omdat dat handenvol geld kost, zal dat wellicht gebeuren in samenwerking met farmabedrijven. 'Onze vondst kan ook leiden tot de oprichting van een nieuwe Vlaamse biotech-spin-off', aldus Cools.

Volgens de onderzoekers hoeft de impact van de ontdekking niet te stoppen bij één type leukemie. ‘Het kan de deuren openen voor andere vormen van kanker of zelfs bij de behandeling van Alzheimer.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect